http://extra.volkskrant.nl/opinie/artikel/show/id/3507/Wantrouw_Ramadan%3A_zo_gek_nog_niet

Geloof in goede bedoelingen en geloof dat de vijand van je vijand een vriend is passen wellicht bij een bepaald segment van het Nederlandse academische milieu, maar zouden er niet thuis moeten horen.

Het afzetten tegen Wilders zoals Thijl Sunier en Martijn de Koning doen is hun deficit. Daarbij aanvaarden ze dat Wilders de agenda bepaalt. Is de intellectuele uitdaging om verder te kijken niet spannender en productiever?

Het gaat niet om pro of contra islam of om de acceptatie en integratie van religieus geinspireerden. Hoewel ik begrijp dat het onderzoeksgebied de aandacht hiervoor met zich meebrengt. Maar ook voor een islamoloog of antropoloog zou de rechtsstaat het alpha en omega moeten zijn. Die overtuiging mis ik jammergenoeg.

Als de islam als religieuze organisatie en een religieus leider als Tariq Ramadan de Nederlandse rechtsstaat in woord en daad volledig aanvaarden dan verdienen ze geen kritiek. Maar als de islam of Ramadan met beperkingen en uitzonderingen komen op de rechtsstaat dan verdienen ze het om tegengesproken te worden.

Een academicus die dat nalaat is op zijn minst naief te noemen. Die gaat eerder uit van vijandsbeelden, projecties en goede bedoelingen -en wordt zo een pamflettist- dan van de complexiteit van een functionerende rechtsstaat. Dit laatste moet elke dag verdedigd worden tegen deconstructieve krachten die aan alle kanten loeren.

Het is de taak van een academicus om daar zonder al te veel politieke of psychische ballast naar te kijken en daar zo objectief en vrij mogelijk mee om te gaan en verslag van te doen. Met de inzet om wetmatigheden op te sporen.

Kritiek op het eigen functioneren is een eerste voorwaarde voor een geesteswetenschapper. Want de eigen geest is het meetinstrument dat steeds bijgesteld dient te worden.

Bedenk dat het verstevigen van de democratie zinniger is dan het bestrijden van de anti-democratie. Of dat nu Wilders of Ramadan is. Of beide. Het besef van een kwestbare democratie mis ik volledig in uw verhaal. Alsof democratie bestaat als de wind of de zon en altijd zal blijven bestaan.

2. Burgemeester Aboutaleb was duidelijk afwijzend over het Rotterdamse project van Tariq Ramadan als bruggenbouwer en inspirator voor integratie ‘eens, maar nooit meer’.

Daarmee doelde hij naar mijn idee niet zozeer op het opereren van Ramadan, maar op de achtereenvolgende besluiten van de Rotterdamse coalitiepartijen om Ramadan als bruggenbouwer aan te stellen. Die waren onvolledig gemotiveerd, beredeneerd en procedureel slecht onderbouwd. Tekenend is dat een inhoudelijk debat hierover door de zittende macht stelselmatig geblokkeerd wordt.

Opmerkelijk is dat een religieus geinspireerd en uitgesproken geestelijk leider en filosoof als Tariq Ramadan -die geen Nederlands spreekt en ten hoogste zijdelings in de Nederlandse cultuur is ingevoerd- ooit tot bruggenbouwer kon worden aangesteld. In Rotterdam, een arme, moeilijke en verdeelde stad met 167 nationaliteiten.

Niemand betwist Ramadan zijn rol als geestelijk leider voor moslims. Ongetwijfeld zorgt-ie voor zingeving, troost en inspiratie. Zijn opereren valt terecht onder de vrijheid van godsdienst.

Opmerkelijk is wel dat juist iemand met een scherp en uitgesproken profiel als Ramadan in Rotterdam ooit als bruggenbouwer aangesteld kon worden. Iemand die zich voor alles en iedereen vanuit zijn religie laat inspireren lijkt per definitie niet de meest aangewezen persoon als bruggenbouwer.

De klacht van ongeveer de helft van de Rotterdamse gemeenteraad en bevolking tegen Ramadan is dat-ie zich niet boven en tussen de partijen stelde, maar zich juist conformeerde aan één partij. Achteraf gezien nogal logisch voor een uitgesproken religieus leider.

Dit type bruggenbouwers moet zeker hun werk doen. Hun inbreng floreert echter optimaal binnen de eigen gemeenschap en niet in een betaalde overheidsfunctie.

Het vijanddenken wordt aangewakkerd door halfslachtig overheidsbeleid dat een bruggenbouwer als Ramadan aanstelt die er door velen van verdacht wordt een eigen agenda te hebben. Dat leidt af en is niet doelmatig.

In een wat nationaliteiten, religieuze inspiratie en sociale stratificatie verdeelde stad als Rotterdam kan bruggenbouwen tussen groeperingen pas zinvol bij laconieke terloopsheid over het project. Namelijk als er consensus bestaat over een bruggenbouwer die bij de een noch de ander aanzienlijke aanleiding tot politisering oproept. Het valt de zittende Rotterdamse politiek te verwijten dat men uit eigen belang deze voorwaarde bewust genegeerd heeft.

Normaal ben ik niet snel geneigd tot reageren maar ik kon het bij dezen niet laten na het lezen van enkele teksten van uw faculteit.

Een van de zaken die mij namelijk verwonderd is dat u het ontstaan van wantrouwen eenzijdig toeschrijft aan vage wetenschappelijke concepten, zoals het antropologische concept “the other”. Ik zou hier echter ook graag ook een andere oorzaak aan toe willen voegen:

Als belangrijke centrale figuren als Tariq Ramadan een sterk tegengeluid laten horen door zich uitdrukkelijk uit te spreken voor democratie, homorechten, vrouwenrechten en de universele rechten van de mens en tegen traditionele of geïnstitutionaliseerde vormen van Islam, sharia, Jihad enzovoorts zal een groot gedeelte van het wantrouwen bij mensen automatisch verdwijnen!

U schrijft echter dat “Wanneer zij gedwongen zijn om hun opvattingen te conformeren aan datgene wat de dominante partij welgevallig is, zullen zij hun positie voor de andere partij verliezen”

In plaats daarvan lijken we daarom met dit soort bruggenbouwers (zoals u hem noemt) steeds weer in nietszeggende discussies te belanden over verschillende dingen die wel of niet gezegd zouden zijn, of hoe vanuit het islamitisch perspectief bovengenoemde Westerse verworvenheden geïnterpreteerd zouden moeten worden. Dit laatste neemt natuurlijk niks van het wantrouwen weg.

Processen van ideologische radicalisering, verwijzend naar uw eerdere artikel, hebben ook plaatsgevonden in Duitsland voorafgaande en tijdens de periode van de tweede wereldoorlog. Dit laatste maakt het niet meer dan wenselijk om elke vorm van ideologie met mogelijk anti democratische tendensen met enige nauwlettendheid in de gaten te houden.
Niemand in Nederland zit te wachten op geïnstitutionaliseerde islamitische staatsvormen zoals het geval in Iran, en de daarbij behorende mensenrechten, vrijheid van meningsuiting, vrouwenrechten, homorechten, rechten van etnische en religieuze minderheden (zover die daar nog bestaan) etc.

Ik zou daarom nogmaals graag willen benadrukken dat als u, en andere pro islamitische mensen die met enige regelmaat in Nederland worden uitgenodigd om over de Westerse democratie te schrijven of debatteren, zich sterk zouden uitspreken tegen de door mesen als negatief ervaren effecten van islam, er heel wat minder wantrouwen zou zijn. Door dit echter niet te doen plaatst u zich tezamen met de Nederlands academische politieke elite achter de zwijgende meerderheid. Erger nog, in plaatst daarvan richt u uw pijlen op personen die hier wel een duidelijk geluid over laten horen, zoals bijvoorbeeld Geert Wilders.

Het enge van het zich bij de zwijgende meerderheid voegen zou ik graag willen illustreren door uit een gedeelte van uw bovenstaande tekst het woord moslims te vervangen door Duisters:

“Bruggen bouwen komt niet stand door de bruggenbouwers te dwingen zich te conformeren en het institutionaliseren van wantrouwen werkt averechts. Het grootste deel van de “Duitsers” wil een “normale” toekomst opbouwen, heeft geen problemen met democratie en de vrijheden die hier in “Duitsland voor joden” gelden. Wel hebben sommigen kritiek bijvoorbeeld op het homo-huwelijk en ook op de buitenlandpolitiek van “Duistland”. Luisteren naar dergelijke meningen en deze serieus nemen is niet je bij voorbaat onderwerpen aan de “Nazistische ideologie”.