Categorie archief: Antropologie & Wetenschap

Het Spinhuis: Reclaiming the Public University


By: Touraj Eghtesad

In the first week of this academic year, a group of concerned students and ex-students squatted the Spinhuis Common Room, just two months after being closed down. This room was once the meeting spot for academics and students from the Department of Sociology and Anthropology, until the University of Amsterdam decided that the profit made from real estate sales was worth more than cultural heritage.

‘I hate that I have to go to Roeterseiland now. The Spinhuis is so beautiful, it’s central and we had a real sense of community with the professors and students here.’ – Joanna, anthropology student.

The Spinhuis is a typical example of what the anthropologist David Graeber calls ‘zones of cultural improvisation’ in which ‘diverse sorts of people with different traditions and experiences are obliged to figure out some way to get on with one another’. The initial squatters were political activists, but we soon managed to include many non-activists who were delighted to witness this social space take shape. The Spinhuis Collective is not limited to anarchists: there are communists, liberals and non-political students. What unites them all is a sense of community and their drive to defend a free university, devoid of commercial interests.


The advertisement campaign of the UvA focuses on the ‘intellectual rebel’. This powerful imagery was helpful in legitimizing the Spinhuis action.

Many students involved with the Spinhuis feel a sense of community in this space that they had yet to feel at university. Members of the collective constantly remind each other that running the Spinhuis demands hard work, but that they do not mind it because it is meaningful. Public services are being provided to students and non-students who come to enjoy a quiet study atmosphere during the day and fun, informative events every night of the week. They have been overwhelmingly popular, as universities provide too few opportunities for students to organize free cultural and political events.

‘The Spinhuis taught me a lot about being the change you want to see and how life can be different if you step outside the social norms. There are so many possibilities now that I never noticed before.’ – Jan, 26, UvA graduate.

There seems to be a widespread ‘squat stigma’, whereby people refuse to attend squatted social centres because they are an attack on private property. I invite those people to come see for themselves what they have missed out on. In fact, anyone can feel free to organize events at the Spinhuis. So far these have ranged from parties to discussion nights; cinema nights to benefit dinners; activist meetings to poetry readings. If these things are not appealing, there is the cheapest food and in all of central Amsterdam and coffee, tea and snacks are free.


The Spinhuis Common Room.

The Spinhuis is safe for now, as the University of Amsterdam has another month to provide evidence that they have plans for the building (which they currently do not). In the most recent court ruling, the judge decided that this was an act of civil disobedience and that a speed eviction had no legitimacy as long as the space is used in the public interest.

In the meantime, the university community’s support for the Spinhuis and its principles will go a long way. The ideal of the university as a ‘community of learners’ is still worth defending. The example of the Spinhuis shows that when students are given an opportunity, they can also create amazing practical outcomes. They are not just consumers of education waiting to become working adults, but are also actively engaged in shaping the society they want to live in.

For more information, check

Antropologische observaties van een jonge moeder


Mijn onbegrensde bengel in de Baltische Zee, zomer 2014 (foto door Inge Melchior)

Door Inge Melchior 16 Maanden geleden werd ik moeder van Jonah, en sinds die tijd denk ik al na over een blog stukje. Immers, moeder worden is een rite de passage, zegt men, en dat bracht mij terug bij oude antropologische wijsheren.

Mijn eerste antropologische observaties deed ik toen ik deel werd van ‘de groep van moeders’. Sinds Jonah 3 maanden oud is, gaan we wekelijks babyzwemmen en eens in de maand is er ‘mama-café’, een bijeenkomst voor borstvoedende moeders. Ik zie een identiteitsstrijd gaande bij deze jonge moeders, ie tegemoet proberen te komen aan de vele verwachtingen die ze ervaren vanuit de samenleving. Ik merk dat ze aan de ene kant het moederschap heel graag onderdeel maken van hun ‘nieuwe identiteit’, aan de andere kant de ontzettend sterke behoefte hebben om hun oude identiteit – van toen ze nog niet mama-van waren – kunnen voortzetten. ‘Pas jij alweer in je oude kleren?’ ‘Wanneer begin jij weer met werken?’ Pas als je beide kanten in evenwicht hebt, lijkt het, ben je een moeder van deze tijd: die is er én voor haar kind, maar zeker ook voor haarzelf.

Ik weet dat ik ‘ze’ schrijf. Hoewel ik een kind heb, check, en op dezelfde plekken kom als zij, check, en bij dezelfde gesprekken aanwezig ben, check, heb ik niet het gevoel dat Jonah mijn leven grandioos op z’n kop heeft gezet of dat ik me méér verbonden voel met vrouwen met kinderen dan zonder. Jonah heeft mijn leven verrijkt maar ik heb niet het gevoel dat hij mijn ‘ik’ een knauw heeft gegeven. Eigenlijk meer een boost. Sinds Jonah er is weet ik beter wat ik belangrijk vind in het leven. Het heeft een reden dat ik een draagzak heb gekocht, katoenen luiers gebruik, zoveel mogelijk biologisch koop (wie koopt er nu potjes?) en houten speelgoed prefereer. Jonah heeft me doen inzien, wat mijn waardes zijn en mijn diepste levenswensen. Lees verder

Electoral democracy confirmed: The 2014 Tunisian parliamentary elections


Photo: Touraj Eghtesad

By Touraj Eghtesad Almost four years after the Tunisian Revolution, electoral democracy is becoming a reality in this little country where citizens often feel distant from the process of democratic transition. Meanwhile, much of the European media praises the ‘advent of democracy’ in Tunisia, where a democratic tradition has little consistency so far, as if democracy was a ‘thing’ rather than an ongoing process of checks and balances.

After a first set of elections with hundreds of political parties, Ennahdha (conservative) won and led a coalition government (Troika). Many people trusted that an Islamist party could not become corrupt and that Ennahdha would pursue a whole different trajectory than the Ben Ali regime which long oppressed them. Over the past three years, however, many Tunisians were frustrated that the Troika government did little to stop the growth of Islamist terrorist groups and carried out the same economic policies of the Ben Ali era.

The murder of far-left parliamentary Mohammed Brahmi by Salafist extremists in July 2013 brought one million Tunisians onto the streets . The Troika government, under pressure, promised to step down in favour of a technocratic government after a process of ‘National Dialogue’. This culminated in the vote of a new Constitution, praised as the most progressive in the Arab world, in January 2014.

Conducting my Master’s field research about unemployed graduates’ activism, I managed to witness the constitutional vote in the National Assembly, where politicians of all colours were ecstatic after three years of deliberation and conflict. The next day, a group of young Tunisians of various political belongings argued whether the Constitution was an advancement or not. Nonetheless, they agreed that three years had been wasted in drafting a new Constitution, a reflection of the secular/Islamist debate over Tunisia’s national identity, while none of them actually cared about those issues.

The recent October 26th elections had a smaller turnout than the previous one (about 40% vs. 50% in 2011). This outlines the lack of engagement of Tunisians, especially young voters, with political elites and the new ‘democratic’ regime. ‘I didn’t vote in 2011 because there were many people from the Ben Ali regime on the electoral lists. I only voted this time to balance power between parties. Since every party has a similar programme and all of them are only after power, it is important to avoid that anyone gets a majority’ (Kais, 25 years old).

Many young Tunisians are disillusioned and are unaccustomed to the electoral process. In the past few months, hundreds of NGOs working on ‘democratic transition’ and ‘citizenship’ have mobilized people to vote and teach citizens how to make a conscious electoral decision. This resulted in a clean and fair election, with Nidaa Tounes (liberal) winning almost 40% of the vote. There are two key reasons for Nidaa’s victory. First, this was a sanction vote against the Troika government’s poor performance since October 2011. Many people felt that it failed to accomplish its mandate, as rising insecurity and economic crisis ravaged the country. The CPR party of President Marzouki and Ettakatol both collapsed (from 24 to 5 seats), while Ennhadha lost about 10% of the popular vote. Secondly, Tunisians voted in favour of stability and competence. Tunisians hope that the uncertainty of the Revolution fades away, paving the way for a vibrant national economy. The mismanagement of the Ennhada party and partisan quarrelling in the transition period made people sceptical of the potential for new parties to govern the nation. On October 26th, they chose to elect a party with many members of the old regime in its ranks as a more experienced party that can guarantee a return ‘back to normal’ for the middle classes.

‘I don’t want to go backwards or live in an Islamic state so I voted for Nidaa. They will bring stability back; for us that is especially important to revive the tourist industry’ (Asma, 28 years old). Electoral democracy has become the game for Tunisia’s main political actors, and a two-party system is likely to unfold. For some theorists of democratic transition, two governmental changes through elections means that democracy is consolidated. Many former members of the Ben Ali regime joined Nidaa Tounes at its creation in 2012 by notorious Bourguibist leader Beji Caid Essebsi. Ennahdha, afraid of falling out of parliament altogether like the Islamists in Egypt, have also adopted the rules of procedural democracy. They left power before the elections and are not presenting a candidate for the presidency, instead preferring a consensus candidate.

Now that the elections are over, Nidaa Tounes has yet to name a new government. In the absence of a majority, they must lead a coalition government with the UPL (led by a billionaire and has no clear policy) and the FP (far-left), which seems unlikely, or enter join forces in a government of national unity with Ennahdha who is widely in favour of this. Their priority will be to lead the country out of the economic crisis as Tunisians of all backgrounds have high expectations for change.

Wat is er aan de hand in Jemen?

Door Marina de Regt
Een maand geleden werd Sana’a, de hoofdstad van Jemen, door de shi’’itische rebellengroep de Houthis ingenomen, een paar weken later was de havenstad Hodeidah aan de beurt en sinds een week zijn er felle gevechten tussen Houthis en AQAP (Al-Qaida on the Arabian Peninsula) in het stadje Rada’ dat ten zuidoosten van Sana’a ligt. Ik heb anderhalf jaar in Rada’ gewoond en gewerkt en viereneenhalf jaar in Hodeidah, dus deze berichten schokken me zeer. Wie had ooit gedacht dat het rustige Hodeidah, waar tribale sentimenten ver te zoeken zijn, het doelwit zou worden van een sectarische groep? Dat het in Rada’ de laatste jaren niet rustig meer was had ik wel begrepen. Niet alleen is AQAP opgerukt vanuit het oostelijke woestijngebied van Jemen, maar ook de lokale stammen liggen in dit deel van Jemen regelmatig met elkaar overhoop. Wat is er aan de hand in Jemen? Hoe kan het dat de Houthis, een minderheidsgroepering uit het noorden, in zo’n korte tijd zo snel opgerukt zijn? Wat willen de Houthis eigenlijk? En wat vindt de gemiddelde Jemeniet daarvan? Lees verder

In the Name of the Victims? Transitional justice in Peru

8 Oktober jongstleden promoveerde Mijke de Waardt aan de VU op het proefschrift: “In the Name of the Victims? Victim-Survivor Associations Negotiating for Recognition in Post-Conflict Peru.” In deze blog vat zij haar dissertatie samen.

Foto voorkant Mijke

Mijke de Waardt   In de berichtgeving door media en humanitaire organisaties worden slachtoffers van burgeroorlogen of dictaturen vaak eenzijdig afgeschilderd. Iedereen herkent waarschijnlijk de beelden van wenende personen die foto’s van hun gestorven of verdwenen geliefden omhooghouden, of van wanhopige mensen die uitleggen wat voor angstaanjagende ervaringen hen zijn overkomen. Minder wordt getoond hoe deze mensen gezamenlijk proberen om hun leven te reorganiseren na het ervaren van dergelijke incidenten, en wat voor politieke eisen zij hebben voor de toekomst van hun land.

Het geven van getuigenissen is een voorbeeld van de belangrijke rol die slachtoffers kunnen hebben in een transitieperiode, waarin onder andere activisten, politici, journalisten en wetenschappers proberen om een reconstructie te maken van mensenrechtenschendingen die begaan zijn tijdens het voorgaande gewelddadige conflict of repressief regime. De verhalen van ooggetuigen vormen tegenwoordig één van de belangrijkste bronnen van informatie voor het achterhalen van deze historische feiten.

Lees verder

Ina Keuper gaat met pensioen: “ Ik had de leukste baan die er bestaat”

Door Eva de Jong. Waren alle docenten maar een beetje zoals Ina”, dacht ik toen ik na dit interview haar kamer verliet. Haar gastvrijheid, hartelijkheid en interesse voor studenten is uniek en zal vanaf nu gemist moeten worden. Na 44 jaar actief te zijn geweest op de VU , gaat zij met pensioen. Als ik Ina’s kamer binnen stap is zij haar kamer grondig aan het schoonmaken. De boekenkasten zijn bijna leeg, gevulde dozen staan op de grond. Het is duidelijk: Ina vertrekt. “Ik moet alles natuurlijk wel schoon achterlaten” zegt ze, terwijl ze overjarige stickers van haar boekenkast pulkt. “Ik moet plaats maken voor nieuwe mensen, het is al heel wat dat ik het tot mijn 65ste heb uitgehouden. Het is goed zo.” Lees verder

Het museum als mausoleum voorbij: het rituele en etnografische leven van een Kabra masker

Door Rhoda Woets


Kabra masker in het Amsterdam Museum. Bron:

De meeste antropologen zijn bekend met Arjun Appudurai’s idee dat objecten, net als mensen, een sociaal leven hebben of, in Igor Kopytoff’s woorden, ‘een culturele biografie’. Dit idee impliceert dat objecten geboren worden, relaties aangaan, reizen en agency hebben, maar ook sterven.

Ceremoniële objecten uit Afrika, ooit tot leven gewekt in rituelen en door handelaren en missionarissen naar Europe gebracht, eindigden hun sociale leven gebalsemd en opgebaard in glazen vitrinekasten. Neem een bekend object: het masker. Een masker werd gedragen tijdens speciale ceremonies waarbij het zweet van de danser diep doordrong in het hout. De zweetplekken vormden voor kunst verzamelaars en handelaren het bewijs dat het Afrikaanse masker echt was gebruikt en werd daarmee ‘authentiek’. Maar het leven van het masker leek te eindigen in het museum waar het een object werd van esthetische contemplatie of etnografische kennis.

De kunstenares Sokari Douglas Camp is geboren in the Niger delta in Nigeria en woont al meer dan dertig jaar in Londen. De stille maskers in musea en galeries hebben voor haar veel weg van een onthoofding: het lichaam ontbreekt immers. Maskers komen alleen tot leven in relatie tot de sociale en materiele omgeving: door het lichaam en de kleding van de danser, de opzwepende muziek en de omringende mensenmassa. Een masker vormt hiermee slechts een onderdeel van een performance die beroep doet op alle zintuigen. Douglas Camp maakte een serie metalen beelden van maskerades die laten zien dat een masker onderdeel is van een groter spektakel. Zo wekt zij dode museum maskers weer tot leven.


Sokari Douglas Camp (1995), Big Masquerade with boat and household on his head. Bron en copyright: British Museum.

In dit licht bezien, is de recente aankoop van een vooroudermasker door het Amsterdam museum een zeer interessante casus voor de museum antropoloog. Winti priesteres Marian Markelo wilde nieuw leven inblazen in een beeldencultuur die verloren was gegaan in de ‘middle passage’: de trans-Atlantische reis van tot slaaf gemaakte Afrikanen naar Amerika. Algemeen gesteld, werden sommige beelden in West Afrika speciaal gemaakt om contact te leggen met hogere machten. Geesten of voorouders werden door de priester uitgenodigd, bijvoorbeeld via plengoffers, om beelden te gebruiken als verblijfplaats. In de winti religie wordt ook contact gelegd met de geesten van voorouders of met goden, maar communicatie vindt niet plaats via materiele objecten. Om daar verandering in te brengen, selecteerde Markelo samen met de Rotterdamse kunstenaar Boris van Berkum houten maskers in het depot van het Afrika museum in Berg en Dal. Met goedkeuring van de voorouders die door Markelo werden geraadpleegd, werd een Yoruba masker gescand en vergroot uitgeprint in 3d. Het masker werd geschilderd, gekleed in blauwwitte doeken en wordt nu ingezet bij uiteenlopende gelegenheden waar de voorouders worden geëerd of geraadpleegd: Keti Koti, een Winti bal masqué of een maaltijd voor de voorouders. Tussen de maskerades door staat het masker in een glazen vitrine van het Amsterdam museum.

Het creëren van een nieuwe traditie roept ook vragen op over het sociale leven van het Kabra masker. Hoe wordt dit masker, opgeladen met geesten of goden in een ritueel, een dood museumstuk en vice versa? Is een masker dat op en neer reist tussen een danseres en een museumvitrine wel dood of levend te noemen? Is het Yoruba masker uit het museum in Berg en Dal wederom tot leven gewekt via deze ‘kloon’, mogelijk gemaakt door recente technologieën van reproductie zoals 3 d scans en prints?


Marian Markelo en het Kabra mask, Keti Koti 2014. Bron:

De afstand tussen gemeenschappen voor wie etnografische objecten in musea meer zijn dan alleen beelden van esthetische waarde of antropologische interesse, is kleiner geworden in een wereld van globalisering. Het Kabra masker illustreert prachtig wat hier de gevolgen van kunnen zijn.