Category Archives: cultureel erfgoed

Dancing to the State: Ethnic Compulsions of the Tangsa in Assam

GateBy Meenaxi Barkataki-Ruscheweyh            Let me begin by telling you a little bit about myself, the region and the people — the Tangsa — with whom I worked and some of the questions that I explored. Although I live in Germany now, I am Indian, more specifically an Assamese from the state of Assam in northeast India. Northeast India is a region which is geographically (and according to many, also emotionally) remote from the national capital at New Delhi. Separated from the rest of India except at a corridor, not much more than 20 kms at its narrowest, this region is surrounded by Bangladesh, Myanmar, Nepal, Bhutan and the Tibet region of China. Continue reading

Dreamocracy: vluchtelingen als expert-docenten op middelbare scholen

Door Freek Colombijn    Mijn ouders waren tieners toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak en in de twintig toen Nederland bevrijd werd. Ze hebben aan den lijve ondervonden hoe het is om te leven in een land dat niet meer vrij is. Mijn moeder werkte als koerierster voor het verzet en mijn vader werd te werk gesteld in Duitsland en dook tijdens een verlof in Nederland onder om niet terug te hoeven. Ze hebben hun kinderen zeker niet achtervolgd met verhalen over de oorlog, maar wat wij wel met de paplepel ingegoten kregen was het belang van democratie en vrijheid. Vrijheid is niet vanzelfsprekend, 5 mei is een dag om de vrijheid te vieren (en 4 mei een dag om stil te staan bij de mensen die hun leven verloren in de strijd om de democratie te herstellen). Bij elke verkiezing gingen zij, en ga ik, stemmen: als een recht, maar ook als een plicht en als een voorrecht. Continue reading

Exotische Folklore: Barok

Barok musici in San Ignacio de Moxos, Bolivia

Door Ton Salman   Het zijn, wereldwijd, tijden van eerbetoon aan culturele tradities. Tot aan de vakantiefolders toe worden de “authentieke dansen”, de “oorspronkelijke rituelen” en de “intact gebleven, rustgevende dorps-levensritmes” beloofd aan –inmiddels ook– de massatoerist. Je kunt het meemaken in Vietnam, in Zambia, in Peru; “echte cultuur” kun je overal beleven.

En over dat cultuurtoerisme zijn inmiddels de nodige publicaties verschenen, over de voor- en nadelen voor de “locals”, over de effecten op economieën, over (erg scheve) winstdelingen, over de “agency” van de “authentieke dansers”, en over de verknipte toerist die massaal iets anders dan massatoerisme wil. De mooiste titel binnen dit veld is waarschijnlijk die van Nick Stanley: “Being Ourselves for You: The Global Display of Cultures”, al uit 1998. Continue reading

Squeezing one year of fieldwork in New Zealand in three months

Photo: A. Martineau

By Vivian Mac Gillavry            During the first year of my Bachelor study in anthropology, we were told that the best field research should take at least a year. You might just find out that the two days in which you can collect very relevant information, are in July and in January. It might be obvious that you would not like to miss those days. Unfortunately we only get three months to collect all our data for our master thesis. Continue reading

World of Food in Amsterdam Zuidoost

Door Nina Leatemia     Wat eerst een schimmige parkeergarage in de Bijlmer was, is omgetoverd tot een overdekte eetbazaar waar je binnenkort van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat kunt eten. En voor een leuk prijsje! Tientallen culinaire ondernemers uit Amsterdam Zuidoost bieden bij verschillende stands hun gerechten aan. Deze gerechten zijn uit veel uiteenlopende landen en culturen afkomstig, en dat maakt World of Food dan ook een bijzonder (lekker) concept.

Spices and staple food

Granen en zaden op de markt in Kamuli, Oeganda © Georgette Veerhuis

Continue reading

“No faggot, just nuts”

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

by Pál Nyíri

Around ten years ago I took some Chinese friends to the former royal castle in Gödöllö, near Budapest. We came upon a photo studio where you could dress up in costume from Queen Sisi’s era. My friends’ daughter, then around ten, donned the garb of a noble young lady; I dressed up as her governess. The photo was a hit, and recently it got into the hands of my three-year-old son. He wanted one too. The castle’s website informed us that the studio was still there. Off we went with my wife and my son. Continue reading

Het museum als mausoleum voorbij: het rituele en etnografische leven van een Kabra masker

Door Rhoda Woets

KABRA-masker

Kabra masker in het Amsterdam Museum. Bron: www.ikbenniettekoop.nl

De meeste antropologen zijn bekend met Arjun Appudurai’s idee dat objecten, net als mensen, een sociaal leven hebben of, in Igor Kopytoff’s woorden, ‘een culturele biografie’. Dit idee impliceert dat objecten geboren worden, relaties aangaan, reizen en agency hebben, maar ook sterven.

Ceremoniële objecten uit Afrika, ooit tot leven gewekt in rituelen en door handelaren en missionarissen naar Europe gebracht, eindigden hun sociale leven gebalsemd en opgebaard in glazen vitrinekasten. Neem een bekend object: het masker. Een masker werd gedragen tijdens speciale ceremonies waarbij het zweet van de danser diep doordrong in het hout. De zweetplekken vormden voor kunst verzamelaars en handelaren het bewijs dat het Afrikaanse masker echt was gebruikt en werd daarmee ‘authentiek’. Maar het leven van het masker leek te eindigen in het museum waar het een object werd van esthetische contemplatie of etnografische kennis.

De kunstenares Sokari Douglas Camp is geboren in the Niger delta in Nigeria en woont al meer dan dertig jaar in Londen. De stille maskers in musea en galeries hebben voor haar veel weg van een onthoofding: het lichaam ontbreekt immers. Maskers komen alleen tot leven in relatie tot de sociale en materiele omgeving: door het lichaam en de kleding van de danser, de opzwepende muziek en de omringende mensenmassa. Een masker vormt hiermee slechts een onderdeel van een performance die beroep doet op alle zintuigen. Douglas Camp maakte een serie metalen beelden van maskerades die laten zien dat een masker onderdeel is van een groter spektakel. Zo wekt zij dode museum maskers weer tot leven.

SokariDouglasCamp

Sokari Douglas Camp (1995), Big Masquerade with boat and household on his head. Bron en copyright: British Museum.

In dit licht bezien, is de recente aankoop van een vooroudermasker door het Amsterdam museum een zeer interessante casus voor de museum antropoloog. Winti priesteres Marian Markelo wilde nieuw leven inblazen in een beeldencultuur die verloren was gegaan in de ‘middle passage’: de trans-Atlantische reis van tot slaaf gemaakte Afrikanen naar Amerika. Algemeen gesteld, werden sommige beelden in West Afrika speciaal gemaakt om contact te leggen met hogere machten. Geesten of voorouders werden door de priester uitgenodigd, bijvoorbeeld via plengoffers, om beelden te gebruiken als verblijfplaats. In de winti religie wordt ook contact gelegd met de geesten van voorouders of met goden, maar communicatie vindt niet plaats via materiele objecten. Om daar verandering in te brengen, selecteerde Markelo samen met de Rotterdamse kunstenaar Boris van Berkum houten maskers in het depot van het Afrika museum in Berg en Dal. Met goedkeuring van de voorouders die door Markelo werden geraadpleegd, werd een Yoruba masker gescand en vergroot uitgeprint in 3d. Het masker werd geschilderd, gekleed in blauwwitte doeken en wordt nu ingezet bij uiteenlopende gelegenheden waar de voorouders worden geëerd of geraadpleegd: Keti Koti, een Winti bal masqué of een maaltijd voor de voorouders. Tussen de maskerades door staat het masker in een glazen vitrine van het Amsterdam museum.

Het creëren van een nieuwe traditie roept ook vragen op over het sociale leven van het Kabra masker. Hoe wordt dit masker, opgeladen met geesten of goden in een ritueel, een dood museumstuk en vice versa? Is een masker dat op en neer reist tussen een danseres en een museumvitrine wel dood of levend te noemen? Is het Yoruba masker uit het museum in Berg en Dal wederom tot leven gewekt via deze ‘kloon’, mogelijk gemaakt door recente technologieën van reproductie zoals 3 d scans en prints?

MarkeloKABRA-kopie

Marian Markelo en het Kabra mask, Keti Koti 2014. Bron: www.ikbenniettekoop.nl

De afstand tussen gemeenschappen voor wie etnografische objecten in musea meer zijn dan alleen beelden van esthetische waarde of antropologische interesse, is kleiner geworden in een wereld van globalisering. Het Kabra masker illustreert prachtig wat hier de gevolgen van kunnen zijn.

Een dagje vasten

 

Door Mayke de Cock Donderdagnacht, 9 juli 2014, 01.00: ik baal als een stekker. Het Nederlands elftal ligt uit het wereldkampioenschap voetbal. Met een aantal in het oranje gekleurde vrienden zitten we in mijn oranje gekleurde woonkamer, allemaal kijken we verslagen voor ons uit. Wat een fantastische avond had kunnen worden, eindigt in een enorme domper. Mijn huisgenoot, een niet-moslima die de hele Ramadan vast, dwingt mij nog een kop soep naar binnen te werken. Om 03.00 de wekker zetten om nog wat te eten en te drinken zien we allebei niet zitten. Met heel veel tegenzin werk ik de soep naar binnen en sla ik nog een aantal glazen water achterover. Een flesje water zet ik naast mijn bed. Als ik voor 03.00 nog wakker ben, kan ik hier nog wat van drinken. Ik vind het onzin, want ’s avonds en ’s nachts veel water drinken staat garant voor een groot aantal toiletbezoeken gedurende de nacht. Maar volgens mijn huisgenoot zal ik haar de volgende dag dankbaar zijn, dus doe ik braaf wat ze zegt. De reden voor dit alles: ik zou op 10 juli een dag meevasten met degenen die aan de ramadan deelnemen. Continue reading

Observatie op Strand West 8 juli 2014 -Voetbal kijken in de Samba sfeer

door Rick de Vroede      Bij Strand West in Amsterdam wordt elke zoveelste zondag van de maand een Braziliaans feest gehouden. Om die reden zendt Strand West al gedurende het hele WK alle wedstrijden uit van Brazilië. Elke wedstrijd is er dan een groot contingent Braziliaanse supporters dat zich verzameld om op de twee schermen de wedstrijd te volgen onder het genot van een Caipirinha, een Guaraná of een gewoon Nederlands biertje. Op uitnodiging van Henno een Nederlandse man die getrouwd is met een Braziliaanse en dientengevolge trouwe supporter van Brazilië is geworden, ben ik hier op dinsdag 8 juli om de wedstrijd te kijken. Continue reading

Proefschrift verdediging: “Tracing Slavery. An ethnography of diaspora, affect, and cultural heritage in Amsterdam.” Door Markus Balkenhol

==PERSBERICHT==

Amsterdam, 16 mei 2014

.

Slavernijverleden is omvangrijker dan alleen monumenten en herdenkingen

AMSTERDAM – In de afgelopen twintig jaar heeft het Nederlandse slavernijverleden steeds meer aandacht gekregen in de vorm van monumenten, bij herdenkingen, en in musea. Minder bekend is de rol van het slavernijverleden in het leven van alledag. Uit het promotieonderzoek van Markus Balkenhol blijkt echter dat het slavernijverleden ook in het alledaagse leven van veel mensen in Nederland een belangrijke rol speelt. Dit onderzoek zal Balkenhol op 16 mei a.s. aan de Vrije Universiteit Amsterdam verdedigen.

.

Nieuwe inzichten door etnografisch onderzoek

Balkenhol onderzocht deze alledaagse manieren van omgaan met het slavernijverleden door meer dan een jaar etnografisch veldwerk te doen in Amsterdam Zuidoost. Hij woonde bij verschillende mensen thuis en was dagelijks op pad met politici, muzikanten, moeders en andere bewoners van Zuidoost. Hij richtte zich in zijn onderzoek op de manier waarop het slavernijverleden doorwerkte in het dagelijkse leven van mensen in Amsterdam Zuidoost. Dit onderzoek leverde drie deelconclusies op.

  Continue reading