Een dergelijk ingrijpen is in Nederland ondenkbaar: hier krijg je bij burgerlijk protest tegen Zwarte Piet geen excuses aangeboden maar pepper spray in het gezicht. Cliché afbeeldingen van de joviale “neger” op blikjes schoensmeer (en vele andere artikelen) zijn al enige tijd van het sociale toneel verdwenen. Maar iedereen die erop wijst dat Piet zijn karikaturale uiterlijk (zwarte huid, kroeshaar, dikke rode lippen) verkreeg in de tijd van slavernij is een Zeurpiet. Zeurpiet of niet: Zwarte Piet is een stereotype karikatuur in het pak van een Moorse bediende die zeer waarschijnlijk de dienstbaarheid van de trouwe zwarte slaaf symboliseerde.

Vergelijkbare figuren als Blackface en Golliwog (zie foto) zijn al decennia omstreden en daarom (zo goed als) verdwenen. Nog niet zo heel lang geleden werd een vrouw uit het Engelse Worlingham op het politie bureau gehoord na klachten van buren over een Golliwog in haar vensterbank. Er hangt deze mevrouw een flinke boete boven het hoofd. Echter, in Nederland tref je in de weken voor 5 december niet alleen op talloze vensterbanken, maar overal en nergens onze eigen nationale Golliwog aan: Zwarte Piet. Is dat niet de wereld op zijn kop?

Het ter discussie stellen van Zwarte Piet strooit volgens velen roet in het eten van een onschuldig kinderfeest. Val kinderen niet lastig met racisme: ze zien helemaal geen slaaf in die grappige branie met pepernoten is een veelvoorkomend argument. Of zoals Aleid Truijens schrijft in de Volkskrant: “Bij het uitdelen van de pietenrollen staan Surinaamse, Ghanese en Antilliaanse kinderen vooraan om Piet te mogen zijn.” Truijens zwijgt vervolgens over de verhalen van Antilliaanse en Surinaamse volwassenen en kinderen die het vervelend vinden om voor Zwarte Piet te worden uitgemaakt, hoe goedbedoeld ook. Ook zwijgt zij over de nare jeugdherinneringen, pesterijen en kinderen die ieder jaar de binnenstormende Zwarte Pieten in de klas verwelkomen met buikpijn. Dat zowel “witte” als “zwarte” kinderen Piet een acrobatische held vinden zegt bovendien nog niets over een “implicit bias” die mogelijk wordt gecreëerd. De invloed van het Sinterklaasfeest op de beeldvorming van kinderen is nog nauwelijks (of zelfs niet) onderzocht.

In het boek met de veelzeggende titel “Sinterklaasje, kom maar binnen zonder knecht”schrijft Teun van Dijk dat veel Nederlanders zichzelf graag zien als open en tolerant. Racisme associëren veel Nederlanders met ultrarechtse partijen en neonazi’s. Zwarte Piet is zo duidelijk gebaseerd op het cliché van de “neger,” zegt van Dijk, dat mensen strategieën formuleren om de spanning tussen een positief zelfbeeld enerzijds, en een racistische performance anderzijds, op te heffen. Enkele bekende argumenten die hierbij ingezet worden is dat Piet zwart is van zijn tocht door de schoorsteen of dat hij inmiddels een moderne manager is en geen knecht. Zelf denk ik dat veel Nederlanders (ikzelf lange tijd incluis) niet zien wat er racistisch is aan Zwarte Piet omdat we vanaf onze vroege kindertijd zijn gesocialiseerd in het Sinterklaasfeest. Ik raad iedereen die geïrriteerd is door politiek correct “gezeur” over Piet aan om niet meteen in de verdediging te schieten maar eens de film Bamboozled (2000) van Spike Lee te kijken. Zoek de verschillen tussen de racistische zwarte minstrels en de Hollandse Piet: nou die zijn er praktisch niet!

Zwarte Piet’s omstreden positie in binnen- en buitenland, weerhield de directeur van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur er niet van zich sterk te maken voor een plekje op de UNESCO lijst van immaterieel cultureel erfgoed van het Sinterklaasfeest. Het centrum maakt zich weinig zorgen over racisme; in een door hen uitgegeven boekje over de geschiedenis van Sinterklaas wordt geduldig uitgelegd dat de lieve schoolmeester die Zwarte Piet voor het eerst afbeeldde een heel progressieve man was, wars van discriminatie. Ergo: Zwarte Piet kan helemaal niet racistisch zijn. Eén blik op oude afbeeldingen is echter voldoende om te concluderen dat Piet duidelijk een “neger” is en geen Italiaanse schoorsteenveger of duivel zoals vaak vergoelijkend wordt gesuggereerd. John Helsloot van het Meertens instituut ontdekte dat in 1928 al over de zwarte knecht werd gesproken als “een kroesharigen neger.”Nu wordt cultureel erfgoed altijd gekarakteriseerd door een proces van in en uitsluiting. Aan de ene kant is de stoomboot gevuld met pakjes voor alle lieve kinderen. Aan de andere kant is er een groep die dit feest graag wil vieren maar hiervan wordt weerhouden door racistische elementen.

Een van de argumenten in de strijd tegen zeurpieten is dat Sinterklaas een oeroude traditie is en misschien wel het laatste “puur” Hollandse feest tussen het geweld van Kerst, Halloween, Valentijn en de Paashaas. Zo’n unieke traditie moet je koesteren en behouden. Ondertussen is er wel degelijk aan de rol van Zwarte Piet gesleuteld. Piet spreekt nog zelden een brabbel taaltje of met een Surinaams accent. Hij is slimmer geworden, minder onderdanig, en speelt niet langer een boeman. Deze veranderingen wijzen op de stilzwijgende erkenning dat tradities aanpassing vereisen in een multiculturele samenleving.

Toegegeven: een intocht met een eenzame Sint op een schimmel lijkt me oersaai. Wat dat betreft geef ik die Nederlandse Canadezen gelijk. De regenboogpieten met hun blauwe, paarse en groene hoofden waren geen succes (en dat is mild uitgedrukt). Ze waren ronduit eng en daarom genoeg redenen voor de directeur van een basisschool in de Amsterdamse Bijlmer om ze weer af te schaffen. Om Piet dan maar te vervangen door smurfen, zoals kunstenaar en film maker Felix de Rooy ooit suggereerde, lijkt me ook niets. (Zeker niet nu de smurfen door een Franse schrijver van antisemitisme, seksisme én racisme worden beschuldigd: dan begint het hele circus straks opnieuw). Naast meer bewustwording is het hoog tijd voor positieve en creatieve actie! In navolging van Jan Nederveen Pieterse (in het bovengenoemde boek van Van Dijk) stel ik voor om de sidekick van Sint in zijn oude glorie te herstellen. Dat betekent dat we Piet opnieuw de rol van trickster laten spelen: een acrobatisch nar-achtig type in een vrolijk en mooi kostuum. Deze Pieten gaan volgend jaar aan de slag in een nog op te zetten Sinterklaascentrale met Pieten keurmerk.

Welke academici, modeontwerpers/studenten en designers zien een uitdaging in het restylen van Piet? Dit houdt in: het bedenken van een nieuw concept en het ontwerpen van een bijpassend, eigentijds kostuum en uiterlijk. Een pakkende naam (“de kritische (peper)noot?”) en logo voor een Sinterklaascentrale nieuwe stijl zijn ook welkom. Stuur je reacties naar r.woets[at]vu.nl

Rhoda Woets is als post-doc verbonden aan de afdeling Sociale en Culturele Antropologie van de Vrije Universiteit waar zij zich bezighoudt met de circulatie en toe-eigening van zowel handgeschilderde als gedrukte Jezus beelden in het publieke en private domein in Ghana. In September 2011 promoveerde zij aan dezelfde universiteit met een proefschrift over hedendaagse kunstenaars in Ghana. Eerder publiceerde zij op standplaatswereld over hoe gestolen beelden thuiswaarts keren.

by mac42

Door Daan Beekers Een nachtwake voor de slachtoffers bij de Brandenburger Tor, een grote demonstratie in mijn wijk Friedrichshain en constante aandacht op radio en TV: tijdens de afgelopen weken die ik in Berlijn doorbracht stond de publieke discussie hier in het teken van de door neonazi’s gepleegde moorden op negen middenstanders met een migrantenachtergrond (mit Migrationshintergrund zoals dat hier heet), acht van Turkse en één van Griekse afkomst. Deze moorden werden tussen 2000 en 2006 op verschillende plekken in Duitsland gepleegd en stonden bekend als de ‘döner-moorden’ (twee van de slachtoffers hadden een döner-zaak). De ondernemers werden allen, schijnbaar in koelen bloede, in hun eigen zaak doodgeschoten. Tot voor kort waren de daders niet gevonden.

De recente ontdekking dat drie neonazi’s verantwoordelijk waren voor deze moorden, en voor nog een moord op een politieagente, bracht een grote shock teweeg in Duitsland (de daders behoorden tot de terreurgroep Nationalsozalistischer Untergrund; twee van hen zijn dood aangetroffen na een mislukte bankoverval, de derde heeft zich bij de politie gemeld). Het nieuws maakt duidelijk dat de moorden zonder aanzien des persoons zijn gepleegd, om geen andere reden dan de buitenlandse afkomst van de slachtoffers.

De politie en binnenlandse veiligheidsdiensten waren er steeds van uitgegaan dat het bij de moorden ging om een afrekening binnen een Turkse criminele onderwereld. Met de mogelijkheid van betrokkenheid van neonazi’s leek überhaupt geen rekening gehouden. Nu bewijsmateriaal is gevonden dat duidelijk deze richting uitwijst leeft bij velen de vraag hoe dit ooit heeft kunnen gebeuren. De kritiek op het functioneren van opsporings- en veiligheidsdiensten stapelt zich in rap tempo op. In al die jaren was er geen verband gelegd tussen de moorden en de neonazi terreurgroep, waarin de diensten nota bene behoorlijk diep geïnfiltreerd geweest zouden zijn.

door Akbar Sim (voorheen Meneer de Braker)

Blind aan rechterzijde?

Een veelgehoord verwijt richting de autoriteiten is dat ze zouden lijden aan een zekere blindheid aan de rechterzijde. De prioriteit lag, zeker na 9/11, bij het monitoren van de dreiging van islamitisch extremisme. ‘Was het een fatale vergissing’, vraagt de Frankfurter Allgemeine Zeitung zich af, ‘om de tekenen van extreem-rechts terrorisme in Duitsland te zien als provinciale idiotie, in vergelijking met het overkoepelende islamistische terrorisme?’ De Duitse autoriteiten gingen er volgens Der Spiegel vanuit dat ze extreem-rechts onder controle hadden. Zoals een terrorisme-expert van een regionale afdeling van de nationale veiligheidsdienst oppert: ‘misschien omdat de rechts-extremisten bier drinken en Duits spreken, we denken dat we ze kunnen begrijpen. Met de islamisten na 2001 was dat anders, moesten we echt een andere benadering aannemen. Maar misschien is dat met de rechts-extremisten ook het geval’.

Ook de ervaringen in het recente verleden met het juist links-extremisme van de Rote Armee Fraktion kan bijgedragen hebben aan een bias die de aandacht wegleidde van rechts-extremistisch geweld, dat volgens Der Tagesspiegel stelselmatig wordt onderschat in Duitsland. Een onderzoek van die krant en twee andere dagbladen schatte het aantal dodelijke slachtoffers van rechts-extremistisch geweld tussen 1990 en 2010 zelfs op 138, in plaats van de 48 volgens de officiële telling. Andere stemmen verwerpen het idee van een blindheid op rechts, wijzend op het bewustzijn in Duitsland over het oorlogsverleden.

Overigens was, zoals gesteld wordt in Der Spiegel, het uitzonderlijke van deze daders dat ze de moorden niet opeisten, waardoor ze, zoals de meeste andere terreurgroepen, geen politieke eisen bekendmaakten, copycats opriepen of gerichte angst zaaiden in de samenleving als geheel – tot voor kort dan.

‘Symbolische uitburgering’

Naast deze kritiek op instituties gaan er naar aanleiding van het nieuws over de moorden ook stemmen op voor een brede discussie over xenofobie en racisme, thema’s die gevoelig liggen in het naoorlogse Duitsland, zoals Stefan Kuzmany in een opiniestuk in Der Spiegel aangeeft. Volgens hem illustreert het gebruik van de term ‘döner-moorden’, als benaming voor de misdaden, de omvang van latent racisme in Duitsland. Stel je de verontwaardiging voor, stelt Kuzmany, als er een serie moorden op Duitsers in Turkije zou zijn en die zou worden aangeduid als de ‘sauerkraut-moorden’. Kuzmany wijst bovendien op de veronderstelling dat migranten onevenredig verantwoordelijk zouden zijn voor misdaad: ‘Het politieteam dat onderzoek deed naar de moordserie had de veelzeggende codenaam “Bosporus”’.

door gnu1742

De term ‘döner-moorden’ is inderdaad niet alleen misleidend (slechts twee van de slachtoffers werkten in een döner-zaak), maar ook stigmatiserend, gezien de verwijzing naar het meest stereotype ‘culturele product’ van Duitse Turken: de döner kebap – dat overigens in de huidige vorm in Duitsland door Turkse migranten is uitgevonden en vooral door niet-Turkse Duitsers wordt gegeten (zoals antropologe Ayse Caglar in haar artikel ‘McDöner’ heeft laten zien).

Bovendien, zoals nieuws commentator Andrea Dernbach opmerkt, ‘waren de daden niet tegen middagsnacks gericht, maar tegen mensen’. Ook zij laakt de toenmalige aanname dat de verantwoordelijkheid voor de moorden bij criminele banden van de slachtoffers zelf gezocht moest worden en, in het geval van de moord op de politieagente, in het ‘Sinti-en-Roma milieu’. Wat hier is gebeurd is volgens haar een vorm van symbolische Ausbürgerung, die gepaard gaat met het idee dat de slachtoffers ‘niet “bij ons” horen. Zij zijn de Anderen, de Vreemden.’ Dernbach roept ertoe op om naast integratie meer te spreken over ‘datgene wat integratie het meest belemmert: over racisme’.

Het samenkomen van het nieuws dat de moorden op Duits-Turkse middenstanders door neonazi’s zijn gepleegd, het gebruik van de ongelukkige – zoniet stigmatiserende – term ‘döner-moorden’ om deze misdaden aan te duiden en het falen van de veiligheidsdiensten bij de opsporing van de daders, heeft geleid tot verontwaardiging en kritiek in het debat dat hierover in Duitsland is opgelaaid.

Als kortstondig bezoeker in Duitsland kan, en wil, ik geen oordeel geven over het opereren van de veiligheidsdiensten of de mate van xenofobie en racisme in de Duitse samenleving. Wel kan ik nadenken over wat de kritiek in het Duitse debat zou kunnen betekenen voor de situatie in Nederland. Hier zijn denk ik twee punten van belang.

Ten eerste wijzen de gebeurtenissen in Duitsland, evenals trouwens de aanslag van Breivik in Noorwegen, op de noodzaak op de hoede te blijven voor geweld en terreur uit rechts-extremistische hoek. Ook in Nederland hebben veiligheidsdiensten zich vanaf de jaren negentig sterk gericht op islamitische orthodoxie, zoals Beatrice de Graaff heeft aangetoond (ze duidt dit proces aan als de ‘securitisering’ van religie). De Graaff laat ook zien welke gebeurtenissen en actoren hierbij een rol hebben gespeeld. Ook in Nederland moeten we echter waken voor een bias in de veiligheidsagenda die de aandacht zou kunnen afleiden van andere dreigingen dan die van islamitisch extremisme.

Het tweede punt betreft ons denken over de multiculturele samenleving. Het gebruik hierboven van het Duitse woord Ausbürgerung, ‘uitburgering’, herinnert ons eraan oog te houden voor structurele mechanismen in taalgebruik, handelingen en beleid, waarmee bepaalde groepen symbolisch (maar soms ook fysiek) worden uitgesloten van volledig burgerschap, als geen ‘echte’ Nederlanders worden gezien. Het vanzelfsprekende gebruik in Nederland van de term ‘allochtoon’ kan hier een voorbeeld van zijn (immers impliceert deze term dat hoe ‘goed’ je het ook doet, je gestempeld blijft als ‘niet van hier’ – zie hierover ook Yanow en Van der Haar). Terwijl het debat in Nederland de laatste jaren wordt bepaald door een nadruk op integratie, aanpassing en inburgering, blijft het hard nodig om vormen van structurele segregatie, uitsluiting en ‘uitburgering’ aan de orde te stellen.

Daan Beekers is promovendus aan de Afdeling Sociale en Culturele Antropologie van de VU. Hij doet onderzoek naar de geloofsbeleving van jonge moslims en christenen in Nederland. Op dit moment is hij als onderzoeker te gast bij het Zentrum Moderner Orient in Berlijn. Zie ook zijn eerdere berichten op Standplaats Wereld. 

Door Markus Balkenhol

Op 12 november hield Sinterklaas zijn jaarlijkse intocht, deze keer in Dordrecht. Net als andere jaren was het weer een drukbezocht evenement. Ook de kritiek op Zwarte Piet, inmiddels eveneens traditie, ontbrak dit jaar niet. En zoals gewoonlijk werd daar met geweld (symbolisch en fysiek) op gereageerd. Dit jaar heeft het geweld echter een nieuwe kwaliteit. Het werd niet meer, tegen de wet in, door burgers uitgeoefend, maar door de politie, als uitvoerend orgaan van de staat.

Wat is er precies gebeurd in Dordrecht? Twee kunstenaars die al sinds juni bezig zijn met het dialoog-kunstproject ‘Zwarte Piet is Racisme’ stonden bij het eindstation van de intocht. Twee onderzoekers, een Deense antropologe en een studente journalistiek, waren ook aanwezig voor veldonderzoek. De kunstenaars hadden een opgerold spandoek bij zich en droegen T-shirts met daarop de stelling ‘Zwarte Piet is Racisme’. Een agente had hen het uitrollen van het spandoek verboden, maar daaraan toegevoegd: ‘Als er iets anders op het spandoek zou staan zou het wel mogen. … De gemeente heeft veel geld, tijd en energie besteed om het feest hier naartoe te halen en zij wensen geen inhoudelijke kritiek.’ Van de agente mochten de kunstenaars dus wel op het plein staan, mits het spandoek niet zou worden uitgerold.

De kunstenaars stonden ongeveer tien minuten op het plein, zonder iets te zeggen. Op een gegeven moment nam een stel een foto van hen, en maakten het ‘thumbs up’ teken. Dertig seconden later was een aantal agenten ter plaatse. Zij gaven aan dat de jonge mannen waren aangehouden. Eén van hen vroeg om de reden voor hun aanhouding. Seconden later lagen beiden op de grond en werden ze tientallen meters over de grond een steegje in gesleurd. Een film op YouTube toont hoe een van de kunstenaars daar minutenlang door drie op hem knielende agenten tegen de grond werd gedrukt. Toen omstanders dit bij de agenten probeerden aan te kaarten, was hun reactie: ‘Wegwezen’ en ‘Dan ga jij straks d’r achteraan’. De gearresteerden werden geboeid en afgevoerd, en kwamen om half acht ‘s avonds, zes en een half uur later, weer vrij. Ze hielden er blauwe plekken, schrammen en brandende ogen van de pepperspray aan over.

Discussies rondom Zwarte Piet zijn nu reeds tientallen jaren gaande. Doordat de kritiek op Zwarte Piet tot agressieve reacties leidt, lijkt het echter steeds minder op een discussie: het wordt een zaak van burgerwachten die het domein van de Nederlandse Traditie bewaken. Twee kunstenaressen bijvoorbeeld, die een aantal jaren geleden een kritische performance over Zwarte Piet probeerden te organiseren, werden zelfs met de dood bedreigd. Zwarte Piet is ‘ons’ erfgoed, daar blijf je van af, is het onderliggende sentiment.

Tradities zijn, dat weten antropologen, een serieuze zaak; mensen zijn bereid tot geweld om te beschermen wat zij als bedreigd ervaren – ook in Nederland. Met name op het internet, waar de drempels voor fatsoen nóg lager zijn, horen bedreigingen tot de orde van de dag.

Dat dit soort bedreigingen nu echter binnen het geweldsmonopolie van de staat valt, luidt een nieuwe fase in. Geweld tegen kritiek staat niet langer buiten de wet, maar wordt door de staat gesanctioneerd en krijgt brede steun. De reacties op de gebeurtenissen in Dordrecht spreken boekdelen. ‘Lang leve de politie!’ roept men bijvoorbeeld in de reacties op ad.nl, en sommigen wensen zelfs dat de politie nog harder was opgetreden. Zelfs als men de verlaagde drempel van fatsoen op het internet meerekent, blijft er een breed gedragen toestemming voor het inzetten van de politie voor de bescherming van Zwarte Piet. Het gaat al lang niet meer om het handhaven van de orde, als die al bedreigd werd door twee jongens in een T-shirt. Het gaat hier om het onder politiebewaking stellen van ‘traditie’: policing tradition.

Wat houdt dat in voor een samenleving als de Nederlandse? Volgens velen betekent het een afkeer van fundamentele overtuigingen waarop de Nederlandse democratie stoelt. Gelijkwaardigheid, respect, openheid, vrijheid van meningsuiting, en het omarmen van de dialoog. Het betekent ook dat de politie de onwettige praktijken van de burgerwachten in ieder geval voor een deel heeft omarmd. Traditie, zo leek het in ieder geval afgelopen zaterdag, wordt steeds minder iets waarover consensus bereikt moet worden door een democratisch gesprek (het Nederlandse poldermodel), maar iets waarover consensus wordt afgedwongen door geweld.

De kunstenaars benadrukken daarentegen juist dat zij de dialoog willen aangaan met voorstanders van het Sinterklaasfeest in de huidige vorm. Er gaat geen dreiging van hen uit (ik meen dat te kunnen beoordelen omdat ik Quinsy Gario en Kno’ledge Cesare voor mijn promotieonderzoek geïnterviewd heb). In tegendeel: Kno’ledge Cesare geeft op de radio aan dat hij dit feest graag met zijn kinderen zou willen vieren, en hij betreurt dat dit in de huidige vorm niet kan.

Het gaat dus niet om het afschaffen van een traditie, en nog minder om het verpesten van een feest dat voor kinderen wordt georganiseerd. Het gaat eenvoudig om het besef dat tradities voortdurend veranderen om zo in het heden te blijven passen. Dat dit ook met het Sinterklaasfeest gebeurt is duidelijk. Het blijkt al uit het feit dat Sinterklaas de kinderen niet meer straft, zoals dat kort geleden nog wél het geval was. Het feest zal dus ook in de toekomst veranderen – dat is een feit. Hoe men daarop wil reageren is een keuze, geen dwang. Is het werkelijk zo moeilijk om tégen geweld en vóór dialoog te kiezen?

Markus Balkenhol is PhD student aan de Vrije Universiteit en bij het Meertens Instituut. Hij doet onderzoek naar cultureel erfgoed, in het bijzonder naar het cultureel geheugen van de slavernij in Nederland. Eerder schreef hij op standplaatswereld over de serie “De Slavernij”, Een tuintje in mijn hart en de herdenking van de slavernij en het fileprobleem.

Significantly, in South Africa, the truth of images was recently thrown into sharp relief when the Sunday Times ran with the story of “Wanted – Facebook Racist”. The article centred around an image culled from the popular social networking site, Facebook. It depicted what appeared to be a rifle-bearing white hunter kneeling proudly over his prize, a lifeless black toddler. The Sunday Times claimed that the image had been found on the online profile of a user who had identified themselves as ‘Eugene Terrorblanche’ – a pseudonym that played on the name of the late leader of the right wing Afrikaner Weerstandsbeweging (AWB), Eugene Terreblanche. ‘Terrorblanche’ had a well established online presence. He had previously operated under the online name of ‘AWB Wit Wolf’, and claimed that he was self-employed, selling self-defence products such as “stun guns and pepper spray”.

Subsequent investigation, however, revealed that the ‘Posing Hunter’ photo had already been covered by another well established newspaper, the Mail and Guardian, almost two years before. Using the headline, ‘Ek is Wit en Trots Daarop’ – I am White and Proud of It – the Mail and Guardian drew on the image as an entry point into right-wing, racist social networks operating on a range of internet platforms. As reported at the time, one Facebook group called “Ek Laaik Nie a Houtkop Nie Sou What” – I Don’t Like Stupid Blacks So What had employed an image of “a young white man, posing next to what appeared to be the body of a black youth, like a hunter with a trophy” to affirm the group’s values and ideals. Employed in these fora, the ‘Posing Hunter’ seemed to signal a roiling undercurrent of racist discontent stirring among South Africa’s Afrikaner youth.

As far as the ‘Posing Hunter’ was linked to the online profile of ‘Terrorblanche’, the image also seemed to register the death of Eugene Terreblanche and a broader debate about rhetorics of violence that had shot through the South African public sphere. On Easter weekend, 2010, Eugene Terreblanche was murdered on his farm near the town of Venters Dorp, North West Province, allegedly by two of his black farm labourers. Right-wing Afrikaners latched onto Terreblanche’s death as evidence of a widespread pattern of farm murders that was indicative, more broadly, of a slow genocide being perpetrated against this apparently threatened proportion of the population. That Julius Malema, the African National Congress (ANC) Youth League leader, had revived the controversial struggle song ‘Shoot the Boer’ in the run up to Terreblanche’s death – despite making no direct reference to Terreblanche – only added impetus to these claims. Malema was taken to the Equality Court by the Afrikaner civil organisation Afriforum who argued that in the context of the violence being perpetrated against white farmers, the singing ‘Shoot the Boer’ boiled down to hate speech. Subsequent media coverage of the protracted court battle sparked heated public debate about these rhetorics of violence, values of reconciliation and judicial measures of freedom of speech.

What of the ‘Posing Hunter’ and the child that he so proudly lay claim over? A week after the Sunday Times broke their story, City Press was able to report on the circumstances surrounding the production of the image: “On a sunny afternoon on a farm in Bloemhof, in North West, a 19-year-old man carrying a rifle sees a little eight-year-old boy sleeping in the grass. He stands over the boy and one of his companions photographs the scene with a cellphone. The little boy’s father and three of the boy’s friends stand by, laughing, while watching the incident unfold”. The hunter was identified as Mr A.C Strauss, a farmer from the North West province, while the child, was revealed as being the son of the foreman on Mr Strauss’s family farm. Mr Strauss appeared to be the real world contrast of the white Afrikaners who had appropriated his image online. As the child’s father explained, Mr Strauss was a “cool person” who “likes playing around with the black children and takes them along when he goes around the farm”. Mr Strauss also seemed to be engaged in intercultural dialogue and exchange with the young people on the farm, as, during the course of these trips, the children taught him “Setswana and he [taught] them Afrikaans”. But it was the foreman’s son that Mr Strauss had singled out for special attention. “He loves my son” the foreman said, adding that “when he does well at school he gives him money”. As the ‘Posing Hunter’, however, Mr Strauss could be seen as taking up beyond his farm on a tour demonstrating the mysterious transvaluation of images as cultural artefacts that circulate in a range of different meaning systems, and hence referring us to type of authenticating register that transcended debates about the intentions of image producers.

Duane Jethro is a PhD student at the department of anthropology and member of the NWO project heritage dynamics. He is working on cultural heritage in South Africa, specifically on Freedom Park and the Sunday Times Memorials. He published earlier on standplaatswereld on post-Apartheid memorials and the soccer world cup in South Africa.

At the hospital, the staff soon discovered his background and found out that his work permit had expired. The hospital turned him over to Thai immigration authorities who, despite Charlie’s injuries, made plans to deport him. He was transferred to the Police General Hospital where he was kept behind bars shackled to his bed1.

Charlie’s case demonstrates the insecurities undocumented migrant workers face. His situation changed dramatically once the Thai government found out about his illegal status. Where he was first treated nicely, after this discovery he was discriminated, imprisoned for weeks and on the verge of deportation. Only after human rights organizations filed complaints successfully did Charlie get a chance to defend his case. In Thailand unrecognized refugees from Burma like Charlie are forced to negotiate their everyday lives while facing discrimination and the constant threat of being discovered and deported.

Unrecognized refugees from Burma often express the pressure that security issues bring upon them in relation with their wish to preserve their ‘culture’. ‘In situations of forced migration, ‘culture’ is often revalued and particularly cherished by migrant communities. One of the most common issues for migrants is striking a balance between the preservation of that ‘culture’ and assimilation into the local one.

However, for unrecognized refugees from Burma in Thailand, the situation is more complicated. Their illegal status forces them to hide their ethnic background because of security concerns and fears of being deported. They must strike a very different balance: expressing one’s cultural identity and survival.

Concerns for their own personal security force many people from Burma to hide their cultural identity in Thailand. Fears over being deported make it impossible for them to wear traditional clothing or celebrate their culture in public. A young illegal migrant woman explained: “When I want to go to the temple I cannot wear my longi, because if the police sees me, they will know immediately where I am from. I will take my clothes with me in a bag, go to the temple, look around if there is no police and if so I will change into my traditional dress. When I leave I will change back into my ‘normal’ clothes. Often police will be waiting outside the temple on a festival day and they arrest many people, if we are not careful enough.”

These security risks make many see assimilation as not simply a choice but the only way to survive. A Shan (ethnic group in Burma) community leader said: “Now we live in Thailand, but we must not fight with the people we are living with. We have to be able to adapt to the culture where we live. If we don’t assimilate with the people we live with, there will be confrontations and misunderstandings.”

But unrecognized refugees survival in Thailand depends on their ability to adapt to a community that is hostile towards them. The authorities label people from Burma as alien workers and illegal migrants which creates discrimination. Nang Lao, an illegal migrant, notes: “It is difficult to adapt here in Thailand we are not treated in a nice way.”

Policies and public discourse make life for people fleeing Burma to Thailand very complicated. The need to hide cultural identity because of security issues creates an internal struggle and a strong urge to protect what is “left behind” in their country of birth. Living every day lives under these circumstances is stressful and complicated. However under these circumstances their spirit is tremendously strong, as proven by Kham Yin, a young unrecognized refugee woman: “I am not afraid. I do many good things so good things will return to me.”

Ursula Cats is the founder of the We women foundation located in Chiang Mai Thailand. We women is dedicated to promoting equality in Burma by empowering unrecognized women and their communities through higher education.

Door Maaike Matelski

Aan de vraag of Sorry Day een nationale vrije dag moet worden gaat een breder debat schuil over hoe om te gaan met het recente verleden waarin aboriginals, de oorspronkelijke bewoners van Australië, werden beschouwd als onderontwikkeld, tweederangs burgers, of überhaupt geen onderdeel van Australië. De zogenaamde terra nullius-claim van de Europese ‘ontdekkers’ van Australië hield in dat het land als leeg, ofwel als ongeclaimd werd beschouwd. Historicus Henry Reynolds beschijft hoe vervolgens de aboriginals, die het land al vele eeuwen bewoonden, behandeld werden als een lastige bijkomstigheid die met alle mogelijke middelen bestreden moest worden. Het aantal aboriginal slachtoffers tijdens de ‘ontdekking’ van Australië is nauwelijks na te gaan, maar moet volgens Reynolds’ schatting op zijn minst enkele duizenden tellen. Erkenning voor deze slachtoffers is naar zijn mening niet zozeer een kwestie van politieke correctheid, als wel van het rechtzetten van een historische incorrectheid, aangezien zij in de Australische geschiedenisboeken tot voor kort grotendeels afwezig waren.

Australiërs weten zich maar moeilijk houding te geven ten opzichte van dit recente verleden. De ‘white Australia policy’, waarbij openlijk gestreefd werd naar een blank Australië, werd pas in 1973 afgeschaft. Het herplaatsen van aboriginal kinderen kwam eveneens tot in de jaren zeventig voor. Ondertussen wordt in Australië een langdurige discussie gevoerd over de manier waarop de geschiedenis in schoolboeken beschreven wordt, waaronder de vraag of de ontdekking van Australië als ‘bezetting’ mag worden aangeduid. Waar een minderheid van de bevolking nog steeds geen plaats ziet voor aboriginals in de Australische maatschappij, kampt de meerderheid met een vaag collectief schuldgevoel, twijfel over de vraag of en hoe de aboriginal slachtoffers uit het verleden herdacht moeten worden, en ambivalentie ten opzichte van de huidige aboriginals, van wie velen momenteel in een sociaal slechte positie verkeren.

Naar aanleiding van beschuldigingen van alcoholisme en kindermisbruik, werd in 2007 in de Northern Territory een grootschalige campagne opgezet waarbij de aboriginal gemeenschap als geheel als ‘onverantwoordelijk’ werd weggezet. De regering nam controle over het land wat hen eerder was toegewezen, voerde vergaande restricties in op drank en pornografie, en schortte de wet ter bestrijding van rassendiscriminatie op. Tot ongenoegen van de aboriginals zelf werden de ernstige beschuldigingen van kindermisbruik niet nader onderzocht. In plaats daarvan zagen zij zich geconfronteerd met algemene, stigmatiserende restricties op grond van hun afkomst. Tot op de dag van vandaag strijden de woordvoerders van de aboriginal gemeenschappen voor gelijke behandeling, waarbij zij zich bereid tonen de sociale problematiek aan te pakken en te werken aan integratie en betere communicatie tussen de aboriginals en de rest van de Australische bevolking. Daarbij merken zij op dat, hoewel de sociale achterstand zeker ook een verantwoordelijkheid is van de gemeenschap zelf, zij lange tijd tewerk werden gesteld door Europese kolonisten die hen de toegang tot hun land ontzegden, en hen hiervoor nauwelijks, of hooguit in alcohol, uitbetaalden.

Wat is er vandaag de dag te zien van de aboriginal geschiedenis in Australië? Op veel belangrijke plaatsen staan nu borden waarop erkend wordt dat het gebouw zich bevindt op grondgebied van de oorspronkelijke bewoners van Australië. In de Australische musea is de aboriginal geschiedenis inmiddels uitgebreid te vinden. Maar in het publieke leven zijn de aboriginals maar beperkt zichtbaar. Tegenover het voormalige parlementsgebouw in de hoofdstad Canberra staat al sinds de jaren zeventig een tentencomplex, genaamd de aboriginal ambassade. Met dit vreedzaam protest willen de aboriginals aangeven dat ze zich nog steeds als gast behandeld voelen in hun eigen land. Met name maakt men zich druk over het het recht om de voor hen heilige grondgebieden op traditionele wijze te kunnen gebruiken. Omdat zij het land eeuwenlang in gebruik hadden zonder hun gebied officieel te claimen, is veel van het land hen door de Europeanen afhandig gemaakt, en krijgen zij slechts via langlopende rechtszaken weer toegang tot een klein gedeelte van hun oorspronkelijke land. Zowel in de rechtspositie, als in het tegengaan van de sociale achterstand van aboriginals is nog een lange weg te gaan.

Het beperkte animo voor de jaarlijkse Sorry Day staat symbool voor de lange en moeizame weg naar verzoening tussen de aboriginals en de rest van de Australische bevolking.

Maaike Matelski is AIO bij de SCA-afdeling.

]]> http://standplaatswereld.nl/2011/05/23/sorry-day-in-australie/feed/ 0 standplaatswereld SpWfotoMaaikeSorry Day http://standplaatswereld.nl/2011/05/13/het-indiaanse-ja-woord/ http://standplaatswereld.nl/2011/05/13/het-indiaanse-ja-woord/#comments Fri, 13 May 2011 13:44:19 +0000 standplaatswereld http://standplaatswereld.nl/?p=4862 Verder lezen →]]> Door Ton Salman  Op zaterdag 7 mei 2011 huwden 355 echtparen van indiaanse afkomst tegelijkertijd, in het coliseo cerrado, in het centrum van La Paz, Bolivia. Het was een kleurrijke en vrolijke bijeenkomst, opgeluisterd met muziek, een maaltijd, cocablaadjes-kauwen, oogverblindende indiaanse gewaden, rituelen door indiaanse yatiris en amautas, religieuze autoriteiten in de Andes, een theaterstuk en als klap op de vuurpijl de aanwezigheid van ’s lands president Evo Morales, als padrino van alle jonggehuwden. De huwenden waren afkomstig van 11 verschillende etnische groepen uit Bolivia.

            Het was niet zomaar een ingeving om dat trouwen nu eens massaal te doen. Het was een statement. In het Bolivia van de eerste inheemse president van het land, Evo Morales, heeft de indiaanse erfenis een nieuw prestige verworven. Niet alleen wordt het indiaanse denken ingezet tegen het voormalige kapitalistische economische model van groei en accumulatie (en wordt in plaats daarvan een ‘economie van het genoeg’ en respect voor pachamama bepleit), ook op het culturele en religieuze vlak emancipeerden de indiaanse ‘gewoontes en gebruiken’. Deze huwelijksplechtigheid was niets meer of minder dan een ‘publieke verklaring’ dat vanaf nu ook etnische huwelijksrituelen zouden worden erkend en geëerd. De viceminister van dekolonisatie, Félix Cárdenas, merkte op dat de nieuwe Boliviaanse staat weliswaar niet-religieus was (laico), maar voluit het recht erkende van hen wier religie “die van de pachamama, van het respect voor de natuur” was, en dat deze ceremonie de ‘plurinationaliteit’ van Bolivia onderstreepte. Overduidelijk een uithaaltje naar de katholieke kerk die nog steeds het ‘echte huwelijk’ in het land wenst te monopoliseren. Hij fulmineerde tegen de vroegere koloniale en patriarchale staat “waarin de man en het huwelijk de vrouw discrimineerden” en pleitte voor andere vormen van echtelijke eenheid gebaseerd op ‘complementariteit’. Het was een acto de descolonización. Laten we deze claims eens wat nader bekijken.

            Een paar feiten: vrijwel alle echtparen waren, de dag daarvoor, ‘voor de wet’ getrouwd. Blijkbaar was het niet de bedoeling het Boliviaanse burgerlijk recht te negeren of bekritiseren. Geweld jegens vrouwen komt, ook op het Bolivianse platteland, veel voor, fraaie trouwrituelen en –woorden ten spijt. Ook is het geen indiaanse traditie groepsgewijs te trouwen en traditioneel gebeurt dat bovendien in het dorp, niet in de hoofdstad. De rituelen, zoals het kauwen van cocablaadjes, het blazen op hoorns, het branden van offerandetableaus, het omhangen van amuletten en het branden van geurige kruiden, zijn deels reinvented. Vele echtparen woonden –al dan niet gehuwd – al jaren samen, en sommigen hadden kinderen en kleinkinderen. Een schoonheidssalon deed ambulant het haar van de bruiden, en maakte hen die dat wilden, mooi op – gratis. Pikant feit: eigenlijk hoort de padrino van zo’n gebeurtenis zelf gehuwd te zijn. Maar Evo Morales is verstokte vrijgezel, zij het met twee kinderen. Grimmig feit: Maria Galindo, een nationaal bekende en een beetje excentrieke feministe, deed ter plekke een aantal interviews, en werd onmiddellijk door zes potige politiemannen, met geweld, buiten de deur gezet.

            Allemaal nep dus? Theater? Vals? Het zijn vermoedelijk de verkeerde termen en onjuiste uitgangspunten om te evalueren wat hier gebeurde (en naar verluid in de toekomst opnieuw staat te gebeuren). Aan de orde is niet of het wel echt oud is, en of de ceremonies getrouwe replica’s van ‘vroeger’ waren. We moeten de dingen juist in de context van de zeer actuele, tegenwoordige, ‘moderne’tijd zien; daaraan ontlenen ze hun betekenis en belang. Inderdaad is de geschiedenis van Bolivia er één van epistemological violence, van de onderdrukking, ridiculisering, achterlijk-verklaring van alles wat de indígenas belichaamden. En inderdaad is de reactie daarop, nu de rollen omgedraaid lijken (hoewel precies die uitdrukking zéér controversieel is in het huidige Bolivia), er één van geforceerde revitalisering, van overtrokken authenticiteit en van polemische en uitdagende taal. En misschien wel van politieke uitglijders. Maar moet onze reflectie op ‘authenticiteit’ gaan over hoe oorspronkelijk en ongerept de identiteit, het ritueel, het opgetuigde protocol, de klederdracht is? Moet het niet eerder gaan over de processen, de handelingen van mensen om zich, individueel en collectief, te positioneren in een arena waarin etniciteit, macht, prestige, ‘epistemologische hegemonie’ en (zelf-)vertrouwen onontwarbaar met elkaar verknoopt zijn? Is het herbetekenen van de dingen in die zin niet authentieker dan het vaststellen of een ritueel wel écht van vóór Columbus stamt? Bovendien: wie gáát erover hoe je de mooiste dag van je leven moet vormgeven?

Ton Salman is universitair hoofddocent bij de afdeling Sociale en Culturele Antropologie (VU).  Hij houdt zich onder andere bezig met sociale bewegingen en burgerschap. Zijn regionale specialisatie is Latijns Amerika. Op Standplaats Wereld schreef  hij onder meer over burgerrechten en gemeenschapsrechten, over de impact van de financiële crisis (in het Engels) in Bolivia, over misdaad en het verband met het bovennatuurlijke, over hoofddoekjes in Bolivia, en over de claxon.

Het Athlone stadion (gebruikt bij de wereldkampioenschappen vorig jaar) is voor driekwart gevuld, iets wat een Nederlandse politicus niet snel zal lukken, en het publiek waartussen we ons bevinden is duidelijk pro-ANC. Dit blijkt alleen al uit de vele groen-geel-zwarte kledij, de kleuren van het ANC, met teksten als ‘together we can build better communities’, en dit wordt nog duidelijker wanneer president Zuma zijn entree maakt. Wanneer hij langs de randen van het veld loopt om begroet te worden springen om me heen mensen op die luidkeels beginnen te zingen en te dansen. Mijn vader en ik vormen als twee blanken een duidelijk contrast met de rest van de toeschouwers hier in het stadion, en wanneer ik een poging doe om een plaatje te schieten van Zuma die beneden over het veld loopt, zie ik dat een jongen een paar rijen voor mij zich heeft omgedraaid om een foto te maken in tegenovergestelde richting.

Met de provinciale verkiezingen voor de deur is dit een interessante dag. Het ANC, de partij die streed tegen de apartheid, de partij van Nelson Mandela, is de partij die sinds de eerste democratische verkiezingen in 1994 de landelijke macht in handen heeft. Naast dit landelijke stelsel heeft elke deelstaat ook zijn eigen bestuur. In het gehele land ligt ook dit in handen van het ANC, met één uitzondering, de deelstaat waarin ik me op dit moment bevind: de West Kaap. Velen schrijven dit toe aan de demografische samenstelling van deze provincie, bestaande uit 50 % coloureds, 30% blacks en 20% whites. De zwarten (het gebruik van deze raciale termen is hier de dagelijkse gang van zaken) zijn hier, in tegenstelling tot in de rest van het land, dus niet in de meerderheid, en het ANC wordt door velen beschouwd als een zwarte partij. De partij die hier in de West Kaap wél de macht heeft is de Democratische Alliantie. Dit is een opvolger van de Liberale Partij die tijdens het apartheidsbewind als enige blanke partij tegen de apartheid vocht.

Dat in dit geval pro-ANC automatisch anti-DA betekent wordt duidelijk wanneer Patricia de Lille, als vicepresident van de provincie het spreekgestoelte betreedt. Het hele stadion vult zich met luid boegeroep, mensen beginnen ANC liederen te zingen en maken draaiende bewegingen met hun armen. De voorzitter (het ANC leider van de West Kaap) doet tevergeefs zijn best het publiek stil te krijgen. Zuma kijkt star voor zich uit. Alhoewel ik de desbetreffende vrouw op een scherm haar best zie doen is het onmogelijk om ook maar één woord van haar speech te verstaan.

 Terwijl het stadion doorjoelt denk ik terug aan de gesprekken die ik met vele Zuid Afrikanen gevoerd heb over politiek. Hoe de verwachtingen hooggespannen waren, maar eigenlijk niemand zich gerepresenteerd voelt in het huidige systeem. De blanken erkennen dat apartheid niet goed was, maar zijn bang dat de rollen nu worden omgedraaid: ‘Die zwarten profiteren alleen maar van wat wij hebben opgebouwd, maar kunnen zelf niks!’ De coloureds voelen zich op dit moment het meest achtergesteld: ‘De blanken hebben nog steeds de meeste bezittingen, en door alle politieke aanpassingen ontstaat er nu ook een zwarte middenklasse. Maar naar ons kijkt niemand meer om, terwijl we samen met de zwarten hebben gestreden tegen de apartheid!’ En ook de zwarten hebben weinig vertrouwen in de huidige gang van zaken: ‘Zuma geeft alleen maar om zichzelf en zijn familie. Hij koopt dure auto’s voor al zijn vrouwen, maar hij doet niks aan de armoede in het land.’

Velen bezien de toekomst dan ook met pessimisme. Hoewel Mandela ervoor gestreden heeft de diversiteit van de Zuid Afrikaanse bevolking om te vormen tot een van de sterke punten van het land, met uitspraken als  ‘The Rainbownation’ en ‘Unity in Diversity’  leeft iedereen hier met zijn eigen mindset, en die gaan moeilijk samen. Al meerdere mensen heb ik horen zeggen: als Mandela straks dood gaat, dan loopt het uit de hand! Niemand vindt elkaar hier aardig, we doen alleen alsof. En alhoewel ik graag optimistisch ben kun je je afvragen hoe het rustig kan blijven in een land, wat jarenlang geregeerd is door een minderheid, en waar nu, ondanks een machtsverschuiving, aan de daadwerkelijke verdeling van de welvaart weinig is veranderd. Door deze event vandaag bij te wonen hebben we kunnen ervaren hoeveel kracht er schuilt in een grote groep mensen en hoe makkelijk het is om deze op dreef te krijgen. Een bijzondere ervaring, die me ergens ook bezorgt maakt. Maar laten we eerst maar eens afwachten wie het hier in de West Kaap voor het zeggen krijgt, op naar de provinciale verkiezingen!

Jorien Janssen is student bij de Master Sociale en Culturele Antropologie aan de VU. Zij is op dit moment in Zuid-Afrika bezig met haar veldwerkonderzoek ter voorbereiding van haar scriptie.

Een nieuwe antropologische “SPOKEN”! Radiomaker en student antropologie Manu van Kersbergen wijdde onlangs weer een van zijn radioshows bij FunX aan een antropologisch thema. Deze keer interviewde hij antropoloog

Beluister hier het gesprek:

Zelf kondigt Manu de show als volgt aan: “Je kunt mensen indelen op wat ze verdienen, je kunt ze indelen op hun culturele achtergrond en, zoals vele mensen nog steeds vandaag de dag doen, kun je mensen ook indelen op basis van het achterhaalde begrip ‘ras’. Maar wat betekent dat begrip ‘ras’ nu eigenlijk? En op welke manier bestaat er een rassenrealiteit? Antropoloog Francio Gaudeloupe was afgereisd naar de studio om zijn in boekvorm uitgegeven pleidooi “Adieu aan de nikkers, koelies en makamba’s” toe te lichten. Het concept ‘ras’ is veel eerder een menselijk construct dan dat het een biologisch gegeven is, waardoor het mogelijk zou moeten zijn te stoppen met het denken in rassen.”

SPOKEN DJ Manu

Manu van Kersbergen is radiomaker, rapper en student culturele antropologie op de Vrije Universiteit. De eerdere antropologisch-getinte afleveringen van Spoken gingen over inheemse culturen en diversiteit in de medische wereld, landjepik in Afrika, antropologie en activisme in Israël/Palestina en over de publieke antropologie.

Beeld van het studiogesprek in Z.O.Z. (met rechts Edien Bartels)

Update: de uitzending kan vanaf heden terug gekeken worden via uitzending gemist.

Deze zaterdag, 8 januari,  besteedt het VPRO programma Z.O.Z. van Anil Ramdas(NL2, 15.15 uur) uitgebreid aandacht aan vragen rondom partnerkeuze en gearrangeerde huwelijken onder verschillende migrantengroepen. Onze collega Edien Bartels praat als deskundige mee in de studio. We vroegen Z.O.Z. medewerker Pinar Bakirhan om de uitzending alvast voor ons te beschrijven.

Hoe vrij is de partnerkeus? In Nederland gaat men uit van de vrije keus, de spontane liefde. In andere culturen bemoeien ouders en familieleden zich met de keus van een partner. Dan spreken we van een gearrangeerd huwelijk. Maar een huwelijk kan ook gedwongen worden wanneer de bruid of bruidegom de door hun ouders aangewezen partner niet accepteren. In Nederland is er een wetsvoorstel ingediend om gedwongen huwelijken te bestrijden door de maximumstraf daarop te verhogen van 9 maanden naar 2 jaar. Maar is straffen wel de goede oplossing en hoe kan je een slachtoffer opsporen?

Door een gearrangeerd huwelijk wist Hulya Cigdem te ontsnappen aan haar ouderlijke huis in Turkije. Zij zag het als een kans om te kunnen studeren en haar vrijheid in Nederland tegemoet te gaan. “Ik moest toch zitten wachten tot de volgende kandidaat zich aan zou dienen. Beter dan dit zou het niet worden”, aldus Hulya. Nadat ze getrouwd waren kwam Hulya erachter dat haar man zich 4 dagen lang had verzet tegen dit huwelijk. Tenslotte gaf hij de strijd op in de hoop dat Hulya niet akkoord zou gaan. Kortom; hij werd gedwongen door zijn ouders. Zijn zij strafbaar?

Journaliste Naeeda Aurangzeb vond het vanzelfsprekend dat ze zou gaan trouwen met iemand waarmee zij dat wilde. “Hoe normaal het voor mijn vriendinnen was om te gaan trouwen met een man die uitgezocht was door hun ouders, zo normaal vond ik het om mijn eigen weg te gaan”, aldus Naeeda.
Al op jonge leeftijd wist ze dat haar toekomstige partner niet iemand zou worden uit één van de zeven dorpen waaruit ze kon kiezen, maar iemand uit Nederland die gestudeerd had en praktiserend moslim was. Zij heeft er voor moeten vechten om te gaan trouwen met de man die zij uitkoos. Maar was het achteraf gezien wel de goede keuze?

Ten slotte hebben we aan tafel Edien Bartels, universitair docent antropologie aan de Vrije Universiteit. Haar specialisatie ligt op het gebied van islam en man/vrouw verhoudingen. Zij geeft ons dan ook antwoord op onder andere de vragen of een gedwongen huwelijk niets anders is dan een mislukt gearrangeerd huwelijk. En is het verstandig om zo’n belangrijk besluit als liefde over te laten aan toevalligheden?

Pinar Bakirhan studeert journalistiek in Zwolle en loopt stage bij Z.O.Z.

Edien Bartels schreef al regelmatig op dit weblog over soortgelike onderwerpen.