Is kennis van de Nederlandse antropologische traditie nog wel relevant voor hedendaagse antropologen?

VINCENT DE ROOIJ Historici verdedigen de relevantie van hun discipline vaak door te beweren dat kennis van het verleden nodig is om het heden te begrijpen en beter te doen in de toekomst. In die zin is het belangrijk dat elke academische discipline kritisch kijkt naar hoe haar dogma’s, institutionele organisatie, en vooral ook haar onderzoekskeuzes hun oorsprong hebben in het denken en doen van eerdere generaties. Matthias Teeuwen uit daarom terecht zijn zorg dat de antropologiebeoefening in Nederland lijkt te lijden aan een opvallende vorm van geheugenverlies: “Het lijkt erop dat het huidige [antropologische] collectieve geheugen vooral wordt bevolkt …

Lees meer

Naar een antropologie van Nederland

DOOR TOON VAN MEIJL De vraag naar de staat van de Nederlandse antropologie en eventuele veranderingen die zich daarin hebben voltrokken is interessant. In het buitenland wordt mij die vraag regelmatig gesteld, maar dan moet ik een helder antwoord helaas schuldig blijven. Inderdaad, ik denk niet dat de antropologie in Nederland kan worden gerubriceerd onder een label dat de nationale identiteit ervan zou kenschetsen. Maar waarom eigenlijk niet? En is dat erg? En was er in het verleden wel sprake van een Nederlandse antropologie, zoals Matthias Teeuwen verondersteld? De antropologie is altijd een marginaal vakgebied geweest. Het is nu moeilijk …

Lees meer

Waar is de Nederlandse antropologie heen?

DOOR MATTHIAS TEEUWEN Vergeleken met de heftige discussies over de staat van de Nederlandse antropologie die in de jaren ’80 gevoerd werden is het de afgelopen 20 jaar opmerkelijk stil gebleven rond dit onderwerp. In de jaren ‘80 verschenen er onder andere een themanummer van Antropologische verkenningen over de historische ontwikkelingen in de Nederlandse antropologie en een kritisch stuk van Blok en Boissevain die betoogden dat de Nederlandse antropologie overwegend descriptief is en doordringende analyses ontbeerde. Maar afgezien van een bundel artikelen uit 2002 is er sindsdien nagenoeg niks gepubliceerd over antropologie in Nederland. Het lijkt alsof de aandacht voor …

Lees meer

Nationalisme – een kwestie van goede smaak

DOOR TON SALMAN Nationalistische betogen kunnen zelden bekoren. Ze zijn altijd wat gezocht. En wat hooghartig. En contingent. Immers: hebben de Nederlanders nu werkelijk unieke kwaliteiten, van het kaliber waar de mensheid echt wat aan hééft, en waar andere volkeren of groepen zich niet op kunnen beroepen? En zonder het demagogisch bij elkaar te jokken? Zoals “tolerantie”? Of zijn we “polderanten”? Of lekker libertaire en olijke red-light-district-aanbieders? Twijfelachtig allemaal, toch? Hooghartig: zijn we beter of zo? Waarin dan? Rechte slootjes graven? Tweede Pinksterdagen handhaven? Stormvloedkeringen bouwen? Files bestrijden? Gelijkheid voor vrouwen? Weinig redenen om te pochen. En los daarvan: wie …

Lees meer

Nederland houdt van gewoon

Door Irene Stengs. In het kader van ‘onderzoek om de hoek’ kom ik nog een keer terug op mijn veldwerkexcursie naar de Huishoudbeurs van afgelopen februari. In mijn vorige blog omschreef ik deze ‘grootste braderie van Nederland’ als een voor de antropoloog interessante event omdat de beurs in feite een geconcentreerde uitstalling is van allerlei vormen van alledaagse cultuur in Nederland. Veel zaken die in het dagelijks leven een rol spelen en juist door hun alledaagsheid nauwelijks opvallen worden op de Huishoudbeurs ‘uitvergroot, uitgelicht en op een voetstuk geplaatst’. Voor de meeste bezoekers spreekt de invulling en inrichting van de …

Lees meer

Diversiteitsdenken

Door Thijl Sunier         Multiculturalisme is uit de mode geraakt. ‘De multiculturele samenleving is mislukt’ konden we politici in Europa niet lang geleden horen roepen. Multiculturalisme wordt geassocieerd met wegkijken, met vrijblijvendheid en cultureel relativisme, en met verkeerd beleid. Tegenwoordig zal je nog weinig mensen tegenkomen die er een warm gevoel bij krijgen.

Lees meer

Dag van de Antropologie: over solidariteit, ethiek en epistemologie

Door Matthias Teeuwen         Bij de openingsvoordracht van de ABv Dag van de Antropologie 2017 over solidariteit kreeg ik het gevoel dat ik dit allemaal eens eerder heb gehoord. De voordracht ging, kort gezegd, over het dilemma waarmee vrijwilligers en ontwikkelingswerkers zich geconfronteerd zien omtrent de scheve machtsverhoudingen tussen hen en diegene die ze helpen, namelijk: enerzijds om de hulpbehoevende als gelijke te benaderen en te delen in zijn of haar leven en anderzijds om gebruik te maken van de voordelen die je hebt als buitenstaander om de ander te helpen. Het is herkenbaar omdat het een terugkerend dilemma is in …

Lees meer

Een stukje culturele privacy

Door Ferdous Arachid     Rituelen en tradities zijn zaken die van essentieel belang zijn voor een samenleving, en de daarbij horende ‘cultuur’. Ik las op 14 april een opiniestuk in het NRC over de wijze waarop de Nederlandse (lees ‘wit-Hollandse’ cultuur) lijdt onder de verschuiving van religieus gewortelde tradities en rituelen, naar het seculier-commerciële domein. Los van de vraag of ik als moslim wel of niet vind dat dit vanuit een min of meer theologisch perspectief in mijn voordeel zou werken, wil ik mijn mening hierover geven vanuit een academisch-antropologisch perspectief.

Lees meer

Die andere moslims

Deze blog staat ook op Zaman Vandaag.  Thijl Sunier          Bij al het mediageweld rond de lange arm van Erdogan, Turkse parallelle structuren, en Marokkaanse radicale jongeren zou je haast vergeten dat er nog meer moslims in Nederland wonen. Moslims met een andere achtergrond. Natuurlijk, Turkse en Marok-kaanse moslims, die bijna 75% van alle moslims in Nederland uitmaken staan het meest in de schijnwerpers. Maar de overige ruim 25% is er ook en niet minder relevant voor het islamitische landschap in Nederland. We vinden onder hen bewegingen die in de media nauwelijks genoemd worden, maar die voor …

Lees meer

Dreamocracy: vluchtelingen als expert-docenten op middelbare scholen

Door Freek Colombijn    Mijn ouders waren tieners toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak en in de twintig toen Nederland bevrijd werd. Ze hebben aan den lijve ondervonden hoe het is om te leven in een land dat niet meer vrij is. Mijn moeder werkte als koerierster voor het verzet en mijn vader werd te werk gesteld in Duitsland en dook tijdens een verlof in Nederland onder om niet terug te hoeven. Ze hebben hun kinderen zeker niet achtervolgd met verhalen over de oorlog, maar wat wij wel met de paplepel ingegoten kregen was het belang van democratie en vrijheid. Vrijheid is …

Lees meer