Categorie archief: Oorlog & Vrede

Chaos in Jemen en de plicht van de antropoloog

IMG_3347Door Marina de Regt Vandaag zijn de president en de regering in Jemen afgetreden, maar op het Nederlandse nieuws hoor ik er niets over. Jemen is niet interessant, tenzij het over terroristen gaat die de Westerse vrijheid aan willen vallen. Ik ben verbaasd, maar toch ook weer niet. De eenzijdige kijk van het Nederlandse nieuws is al jaren bekend. Op Al-Jazeera worden er 20 minuten aan Jemen besteed. Er zijn interviews met minstens 4 deskundigen en de crisis in het land wordt op allerlei manieren belicht. Maar misschien is dat ook wel weer logisch: Jemen wordt al jaren als een vrijplaats van terroristen gezien en de Amerikanen zijn zeer actief in het bestrijden van AQAP (Al-Qaida op het Arabisch Schiereiland). Daar worden drones voor gebruikt, en er zijn al talloze onschuldige slachtoffers mee gemaakt. De voedingsbodem voor radicalisering van de bevolking wordt zo alleen maar groter. Vorig jaar, toen ik een blog schreef als reactie op de tendentieuze berichtgeving over Jemen bij Pauw en Witteman, zei ik het ook al: door anti-terreur maatregelen neemt de kans op terrorisme alleen maar toe.

Als er iets in Jemen aan de hand is weten de media mij snel te vinden, maar de afgelopen week is het stil. Het zal wel komen doordat er andere belangrijke zaken zijn. Ik vind het niet zo erg, ik kan mijn tijd heel goed anders besteden. In de Kerstvakantie ben ik begonnen aan een artikel over Na’ma, een van mijn beste vriendinnen in Jemen. Ik ken Na’ma al sinds 1993, toen ik een aantal jaren in Hodeidah, een stad aan de Rode Zee, woonde. Ze is een paar jaar ouder dan ik, weduwe met drie volwassen kinderen, en woont op zichzelf. Als ik in Jemen ben zoek ik Na’ma altijd op, en vaak logeer ik bij haar. Maar de laatste keer is al weer twee jaar geleden. Het wordt steeds moeilijker om naar Jemen te gaan; de instabiliteit in het land heeft tot een grote mate van onveiligheid geleid en westerlingen komen steeds moeilijker aan visa. Er zijn bijna geen buitenlandse journalisten meer die in Jemen verblijven en verslag doen van de politieke ontwikkelingen. Wat moet je als antropoloog doen om toch over een land te blijven schrijven als je er niet meer naar toe kunt? Lees verder

Koerdische vrouwelijke bestuurders in Nederland

seminar Koerdische burgemeesters Door Emine Igdi en Edien Bartels. In de week van 21 tot en met 30 november 2014 was een delegatie van vrouwelijke bestuurders uit Oost-Turkije te gast in Nederland. Het ging om twee burgemeesters, respectievelijk uit de steden Mardin en Sirköy en het hoofd van de afdeling vrouwenzaken uit Diyarbakir. Het doel van het bezoek was het uitwisselen van ervaringen over de invulling van de bestuurdersrol door vrouwen, over de strijd tegen geweld tegen vrouwen in Oost Turkije  en over de problemen en opvang van vluchtelingen, speciaal vrouwen, in die regio. Over dit laatste thema was op 28 november een seminar op de Vrije Universiteit gewijd.

Het seminar werd ingeleid door dr. Joost Jongerden, antropoloog gespecialiseerd in de Koerdische kwestie aan de universiteit van Wageningen. Hij vertelde onder andere over het grote aantal vrouwelijke burgemeesters in deze regio. Daarna kwamen de vrouwen van de delegatie aan het woord. Zij spraken vooral over de situatie van Syrische vluchtelingen, waaronder veel vrouwen. In het zuidoosten van Turkije is de politieke partij BDP (Barıṣ ve Demokrasi artisi- Partij van Vrede en Democratie) heel sterk. Met de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2014 werd het duo burgemeesterschap door de BDP ingevoerd. Wanneer een man burgemeester werd kreeg die een vrouwelijke duo burgemeester naast zich en wanneer een vrouw burgemeester werd kreeg die een man als duo burgemeester naast zich. Er zijn nu 106 vrouwelijke duo burgemeesters. Dat zoveel vrouwen in dit gebied als duo burgemeesters werken was 40 jaar geleden praktisch onmogelijk. Dit is voorbeeld van de grote veranderingen die onder invloed van de Koerdische beweging zijn gerealiseerd.         Lees verder

Potential famine among Syrian refugees has far-reaching implications for the Middle East

Erik van Ommering   Last week around 1.7 million refugees from Syria received the following text message on their cellphones:

“We deeply regret that WFP has not yet received funds to reload your blue card for food for December 2014. We will inform you by SMS as soon as funding is received and we can resume food assistance”

The message was sent by the World Food Program (WFP), one of the UN agencies that has played a vital role in supporting refugees from Syria in Lebanon, Turkey, Jordan and Egypt. Hosting refugees “in the region” has been a key policy pursued by the Netherlands and other countries. Accordingly they seek to both provide aid in efficient manners and discourage refugees from seeking asylum inside, for instance, the European Union.

Purchasing basic food items in a Lebanese grocery story (photo by WFP, link: https://www.flickr.com/photos/69583224@N05/8713978464/in/set-72157633416163971)

Purchasing basic food items in a Lebanese grocery, © WFP

As refugees register in their respective host countries, they receive a special credit card (the ‘blue card’) that is charged monthly by the WFP with the amount of USD 30, enabling refugees to purchase basic food items in selected grocery stores. For many who own little more than the clothes they wore as they fled the brutalities of Syria’s war, this support has proved indispensable. Its suspension may therefore spur catastrophe.

Lees verder

“Ontwikkeling is conflict”: Jan Pronk op de VU

266px-Jan_Pronk_portraitDoor Nadine Goeree. Op 24 oktober j.l. gaf oud-minister van Ontwikkelings-samenwerking prof. Jan Pronk een lezing bij de Afdeling Sociale en Culturele Antropologie aan de VU. Hij was uitgenodigd in het kader van het NWO-WOTRO Integrated Research Programme (IP) Development as a Trojan Horse?: Foreign Large-Scale Land Acquisitions in Ethiopia, Kenya, Madagascar and Uganda dat geleid wordt door Sandra Evers, universitair hoofddocent bij de afdeling. Tijdens de lezing gaf Prof. Pronk zijn visie op ontwikkelingssamenwerking, duurzame ontwikkeling en conflicten. Zijn visie is gebaseerd op zijn achtergrond en ervaring in de afgelopen vijftig jaar. Jan Pronk heeft economie gestudeerd en verbindt ontwikkelingssamenwerking met economische mogelijkheden, en ook met de toenemende globalisering. Pronk’s belangrijkste stelling was dat ontwikkeling gelijk staat aan conflict.

Volgens Jan Pronk staat ontwikkeling voor een proces van verandering en verbetering. Dit proces wordt gevormd door de waarden en principes van de deelnemers. Bij ontwikkeling zijn personen of groepen betrokken die verschillende bijdragen willen of kunnen leveren. Om ontwikkeling te laten slagen moeten de personen voor wie de ontwikkeling bedoeld is willen veranderen en participeren. Zelden is er ultieme overeenstemming in de gewenste vorm van ontwikkeling tussen de verschillende betrokkenen. Actoren streven naar vooruitgang, die in sommige gevallen door beperkte beschikking tot land of (financiële) middelen niet haalbaar is. Globalisering is volgens Pronk een economisch en technologisch proces waarbij het behalen van winst voorop staat. Door de toenemende globalisering neemt ook het aantal conflicten toe. Binnen een economisch proces kan er sprake zijn van een win-win situatie, doordat meerdere partijen erop vooruit kunnen gaan. In politiek opzicht kan er sprake zijn van een win-verlies situatie, waarbij de ene partij zich moet schikken naar de wensen van de andere partij. Het behalen van winst binnen een economisch proces kan ook negatieve consequenties hebben voor de betrokkenen. Zo kan er een conflict ontstaan. Lees verder

Wat is er aan de hand in Jemen?

yemen
Door Marina de Regt
Een maand geleden werd Sana’a, de hoofdstad van Jemen, door de shi’’itische rebellengroep de Houthis ingenomen, een paar weken later was de havenstad Hodeidah aan de beurt en sinds een week zijn er felle gevechten tussen Houthis en AQAP (Al-Qaida on the Arabian Peninsula) in het stadje Rada’ dat ten zuidoosten van Sana’a ligt. Ik heb anderhalf jaar in Rada’ gewoond en gewerkt en viereneenhalf jaar in Hodeidah, dus deze berichten schokken me zeer. Wie had ooit gedacht dat het rustige Hodeidah, waar tribale sentimenten ver te zoeken zijn, het doelwit zou worden van een sectarische groep? Dat het in Rada’ de laatste jaren niet rustig meer was had ik wel begrepen. Niet alleen is AQAP opgerukt vanuit het oostelijke woestijngebied van Jemen, maar ook de lokale stammen liggen in dit deel van Jemen regelmatig met elkaar overhoop. Wat is er aan de hand in Jemen? Hoe kan het dat de Houthis, een minderheidsgroepering uit het noorden, in zo’n korte tijd zo snel opgerukt zijn? Wat willen de Houthis eigenlijk? En wat vindt de gemiddelde Jemeniet daarvan? Lees verder

In the Name of the Victims? Transitional justice in Peru

8 Oktober jongstleden promoveerde Mijke de Waardt aan de VU op het proefschrift: “In the Name of the Victims? Victim-Survivor Associations Negotiating for Recognition in Post-Conflict Peru.” In deze blog vat zij haar dissertatie samen.

Foto voorkant Mijke

Mijke de Waardt   In de berichtgeving door media en humanitaire organisaties worden slachtoffers van burgeroorlogen of dictaturen vaak eenzijdig afgeschilderd. Iedereen herkent waarschijnlijk de beelden van wenende personen die foto’s van hun gestorven of verdwenen geliefden omhooghouden, of van wanhopige mensen die uitleggen wat voor angstaanjagende ervaringen hen zijn overkomen. Minder wordt getoond hoe deze mensen gezamenlijk proberen om hun leven te reorganiseren na het ervaren van dergelijke incidenten, en wat voor politieke eisen zij hebben voor de toekomst van hun land.

Het geven van getuigenissen is een voorbeeld van de belangrijke rol die slachtoffers kunnen hebben in een transitieperiode, waarin onder andere activisten, politici, journalisten en wetenschappers proberen om een reconstructie te maken van mensenrechtenschendingen die begaan zijn tijdens het voorgaande gewelddadige conflict of repressief regime. De verhalen van ooggetuigen vormen tegenwoordig één van de belangrijkste bronnen van informatie voor het achterhalen van deze historische feiten.

Lees verder

Hawar fermané, ‘help, genocide!’

SpW Emine ezidi vluchtelingenDoor Emine Igdi   Hawar is een Koerdisch woord voor schreeuw of noodkreet. Wanneer iemand in een noodsituatie verkeert schreeuwt hij of zij “hawar!” (‘help’). Ferman was oorspronkelijk het officiële bevel van de Ottomaanse Sultan om iets gedaan te krijgen. In het Koerdisch staat ferman echter gelijk aan genocide, bijvoorbeeld verwijzend naar Fermana Ezídiya (de Ezidi genocide) en Fermana Fila (de Armeense genocide).

De laatste weken heb ik geregeld de Hawar! en Fermane! kreten gehoord, geroepen door de Koerden. Hiermee wilden ze aandacht vragen voor de gruwelijke daden van de terroristen die streven naar de inrichting van de zogenaamde Islamitische staat (IS) en die ik in dit artikel ISIS noem.

ISIS heeft in juni 2014 de tweede grootste stad van Irak, Mosul, overgenomen. Het Iraakse leger bood geen weerstand en verliet de stad. ISIS heeft het achtergelaten legermateriaal in beslag genomen. Sommige commandanten van het Iraakse leger en enkele soennitische stammen in Mosul hebben zich bij de ISIS aangesloten. Naast de olievelden die zij reeds in Syrië bezitten, gaf de overname van Mosul ISIS extra veel macht.  Lees verder