Categorie archief: Regio Afrika

Training als journalist: bericht uit Zuid-Afrika

Anouk Houtman, foto 2Door Anouk Houtman

Onderweg in de auto neem ik nog een laatste keer de onderwerpen door waarover ik zo wil praten. We zijn op zoek naar een locatie in Soweto, Zuid Afrika, waar ik straks mijn interview met de band BCUC heb. BCUC, of Bantu Continua Uhuru Consciousness, is een band uit Soweto met een kritische blik op de huidige Zuid-Afrikaanse samenleving. Foodzone, de plek waar we moeten zijn, blijkt lastig te vinden. Gelukkig komt één van de bandleden ons ophalen. We scheuren dwars over het gras langs de weg in de richting van het kleurige, tussen golfplaten gelegen eettentje. Lees verder

“I want to be somebody before I die”: Een verslag van het seminar Migration, Marginalisation and (In)visibility

Een tijdelijke plaats: het vluchtelingenkamp Benaco in Tanzania. Bron: Flickr (met creative common license)

Een tijdelijke plaats: vluchtelingenkamp Benaco in Tanzania.
Bron: Flickr (met creative common license)

Rhoda Woets met bijdragen van Nina Leatemia, Aafke Hoekstra en Viane Towo. Hoe kan een focus op ‘(In)visibility’ nieuwe inzichten geven in de concepten migratie en marginalisatie? Dit was de hoofdvraag van het seminar over Migration, Marginalisation and (In)visibility dat plaatsvond op donderdag 13 februari 2014. Dit seminar werd georganiseerd door de afdeling Sociale en Culturele Antropologie van de VU naar aanleiding van de promotie van Lidewyde Berckmoes. Zoals de titel aangeeft, was één van de centrale thema’s de (on)zichtbaarheid van gemarginaliseerde groepen. Prof. dr. Henrik Vigh verbonden aan de Universiteit van Kopenhagen, besprak de relatie tussen (on)zichtbaarheid, onzekerheid en sociale interactie in zijn onderzoek naar jongeren in Guinee-Bissau en migranten uit dit West Afrikaanse land in Lissabon en Parijs. De eerste spreker, dr. Simon Turner van de Universiteit van Aalborg, sprak over Burundische vluchtelingen in Tanzania en Kenia.

Eén van de centrale vragen in Simon Turner’s presentatie was hoe vluchtelingen gebruik maken van ‘tijdelijke’ plaatsen zoals vluchtelingenkampen in Tanzania. Maar hij onderzocht ook het leven van gevluchte Burundiërs in de hoofdstad van Kenia, Nairobi, om te kijken of er verschillen zijn tussen deze twee situaties. Hij komt tot de conclusie dat men op beide plaatsen moet navigeren tussen vormen van zichtbaarheid en onzichtbaarheid. Hieraan voegt hij echter ook meteen toe dat de vormen van (on)zichtbaarheid sterk van elkaar kunnen verschillen per omgeving en situatie. In het kamp in Tanzania zijn vluchtelingen aan de ene kant ‘weggestopt’ van de rest van de wereld, afgesneden van het gewone leven, maar aan de andere kant staan ze juist op de radar van internationale hulporganisaties. Dit maakt deze vluchtelingen tegelijkertijd zichtbaar en onzichtbaar; zichtbaar voor de media en de rest van de wereld maar onzichtbaar als individuen. Zo geeft Sam, een vluchteling in Nairobi, aan dat ‘een verblijf in een kamp je beperkt, dat je niet vrij kunt zijn en dat je er vergeten kunt worden.’ Daarom wonen hij en zijn familie in Nairobi. Hier kunnen ze zich voorbereiden op een toekomst in Burundi. Of om zijn woorden te gebruiken; ‘ik wil iemand worden voordat ik dood ga.’ Burundische vluchtelingen in Nairobi zijn wel zichtbaar binnen de Keniaanse samenleving, maar omdat zij geen papieren hebben, zijn zij juist ook een gemarginaliseerde groep en dus een grotendeels ‘onzichtbaar.’ Helaas leest Turner zijn- interessante- tekst voor en mijn gedachten dwalen af. Ik heb zin om naar hem te zwaaien: hallo! Wij zitten hier! Lees verder

Poor Whites in South Africa

Just like last year, various master students obtained a small financial allowance from the Vamos Bien-Foundation of our Department. In  return, they write blogs about their fieldwork, posted on the vamosbien.nl-site. Like last year, we will re-post some of these field stories on our Standplaatswereld site. The first one is by Dafydd Russell-Jones. He went to South Africa to explore the experiences of poverty among white communities living in informal settlements in and around Pretoria.  This research will explore the lived realities of white South Africans who have experienced a great shift in social and economic security since the end of apartheid.

 

By Dafydd Russel-Jones   After commuting in and out of Westfort (an ‘improvised’ community near Pretoria) for the past 6 weeks, I was presented an opportunity to live in one of the spare rooms with a member of the Democratic Alliance and so I have been living as he does for the past week. On the very first visit to Westfort, I spoke with a young Soweto man with two kids, and Indian family who lived next door to a Zimbabwean family, a Zulu man, who was neighbours with an Afrikaner lady and also a coloured family. I was told by one of my supervisors that I should not go looking for the ‘rainbow nation’ whilst in South Africa because I simply would not find it. It is clear that the rainbow exists right here, but the colours are not united in their freedom of choice, instead they are bound in their daily struggles and alas, there is not a pot of gold sight.

During my time, I have tried to speak with a diverse range of people as possible but have carried out the most in depth interviews with minority of Afrikaners (20) as they are the focus of this study. Regardless of cultural background, there are three clear insecurities that would dominate any humans daily psychological, emotional and operational capacities; no running water, no electricity and not knowing that you will still be sleeping under the same roof come tomorrow. Lees verder

Informant en vriend: dilemma’s uit het veld

Uganda Door Renske den Uil
Tijdens je veldwerk doe je veel contacten op, contacten die van cruciaal belang zijn voor het verloop van je onderzoek. Wellicht is het de sociaal aangelegde antropoloog eigen, wellicht is het de sociale inslag in mijzelf, maar tijdens mijn veldwerk in Uganda vorig jaar heb ik met veel informanten een diepe band ontwikkeld. Bijzondere vriendschappen, maar vriendschappen die soms ook tricky kunnen zijn, want of ik het wil of niet: de verhoudingen in mijn onderzoek tussen mij en mijn informanten, op basis van achtergrond en kansen in het leven, liggen toch scheef. Al tijdens mijn onderzoek ondervond ik hiervan de gevolgen: informanten die mij vroegen een sponsor voor hen te zoeken in Nederland of anders wellicht een rijke blanke vriendin. Lastige vragen, maar vragen die ik toen toch vrij makkelijk kon beantwoorden met: “Sorry, dat kan ik niet voor je regelen”. Maar wat als dit soort vragen wel heel duidelijk van levensbelang lijken te worden?  Lees verder

Een Ethiopische exodus

vluchtelingen Door Marina de Regt

Naast Bole Airport, het internationale vliegveld in Addis Abeba, is een groot terrein waar teruggekeerde migranten uit Saoedi-Arabië worden opgevangen. Sinds november 2013 zijn er zo’n 150.000 Ethiopische migranten met behulp van internationale organisaties en NGOs, zoals de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM), het Internationale Rode Kruis en UNICEF, gerepatrieerd. De exodus van migranten is begonnen toen de Saoedische overheid met geweld ongedocumenteerde migranten arresteerde, na een amnestie-periode van zeven maanden, en daarbij ook doden vielen. Terwijl veel andere overheden hun burgers al voor het aflopen van de amnestie-periode hadden gerepatrieerd, besloot de Ethiopische overheid dit pas te doen toen het geweld de pan was uitgerezen. Vorige week bracht ik een bezoek aan het opvangcentrum, en sprak met een aantal Ethiopische remigranten. Lees verder

“Il est beau mon pays Burundi”

DSC00564Door Lidewyde Berckmoes – Het is nu ruim twee jaar geleden dat ik mijn veldwerkonderzoek in Burundi afrondde. Maar de situatie van onveiligheid, onzekerheid en kwetsbaarheid die ik beschrijf in mijn proefschrift, lijkt nog steeds aan de orde van de dag.

Terwijl ik bezig ben met de voorbereidingen voor de verdediging van mijn proefschrift op 14 februari, bereikt mij het nieuws over nieuwe rampspoed in de wijken van mijn onderzoek. Jongeren uit die wijken sturen me berichtjes via Whatsapp en Facebook om te laten weten dat het in de nacht van 9 op 10 februari zo hard heeft gestortregend dat huizen en wegen zijn ingestort, en mensen, veel kinderen, zijn weggesleurd in de regen en modder: “Hey Lide, gisteren regende het en mensen zijn gestorven. Meer dan 50”; “Godzijdank zijn we gespaard gebleven, maar het is een catastrofe. We weten niet wat te zeggen”; “Onze buurvrouw is haar 3 kinderen verloren”; “Een vriend heeft zijn familieleden verloren, alle 12.” Lees verder

Time to look at girls: Migratie in en uit Ethiopië

Uitzicht 1 001Door Marina de Regt. In de nacht van zaterdag op zondag ben ik in Addis Abeba aangekomen om aan een nieuw onderzoeksproject te beginnen. Na een lange vlucht via Istanbul, verlangend naar een bed, werd ik in een gammele taxi van het vliegveld naar hotel Green Valley gereden om er daar achter te komen dat mijn hotelkamer pas ’s ochtends om 7.00 uur gereed zou zijn. In Ethiopië begint de dag niet om middernacht, zoals bij ons, maar om 6.00 uur ’s ochtends! Zondag 9 februari was daarom nog niet aangebroken. Gelukkig was er een kamer vrij in een nabijgelegen hotel, alleen was die twee keer zo duur. De volgende ochtend ben ik naar Green Valley verhuisd, en heb me tevreden geïnstalleerd in een kamer op de vierde verdieping met uitzicht over… nee, niet over een groene vallei maar wel over de stad, met zijn golfplaten huizen, vele bomen, en groene heuvels.

In tegenstelling tot wat velen denken is Ethiopië geen grote woestijn, en is het er niet altijd en overal bloedheet. Addis Abeba, letter Nieuwe Bloem, ligt op 2000 meter hoogte en heeft een heerlijk klimaat: het grootste deel van het jaar is het overdag rond de 25 graden en ’s nachts tien graden lager. Alleen in het regenseizoen, in de zomermaanden juli en augustus, is het kouder en natter. Ethiopië is daardoor ook heel groen: overal zijn bomen en groene vlaktes. De hongersnoden die vaak zo prominent in de media komen vinden slechts in bepaalde delen van het land plaats. Natuurlijk betekent dat niet dat Ethiopië een rijk land is: het is een van de armste landen van Afrika en dat is, onder anderen, te zien aan de bedelaars op straat, de golfplaten winkeltjes en werkplaatsjes en de gammele busjes en taxis. Het krioelt overal van de mensen; de bevolkingsgroei is enorm en velen trekken naar de stad op zoek naar werk. Lees verder

De onrusten in Zuid-Soedan (en Gulu)

SpW Rixt Vellenga Gulu kaartDoor Rixt Vellenga     Gulu is de grootste handelsstad in Noord-Oeganda. De regio Acholiland is rijk aan vruchtbaar land. Cassave, tomaten, aardappelen, rijst, bonen en papaya’s worden vanuit Acholiland naar verschillende regio’s en landen geëxporteerd. Met name naar de Democratische Republiek Congo en Zuid-Soedan. Sinds december heerst er onrust in Zuid-Soedan, en dat is met name in Gulu te merken.

Zuid-Soedan is sinds 2011 onafhankelijk van Soedan. De talrijke etnische groepen in Zuid-Soedan hadden jarenlang hun krachten gebundeld in hun gezamenlijke strijd voor onafhankelijkheid. Maar nadat het land in 2011 uiteindelijk daadwerkelijk onafhankelijk werd, viel de gemeenschappelijke vijand weg en kwamen de etnische tegenstellingen weer boven. Het geweld in Zuid-Soedan brak in december 2013 uit toen de president van Zuid-Soedan, Salva Kiir (van het Dinka volk) verklaarde dat de voormalige vice-president Riek Machar (van het Nuer volk) een poging tot staatsgreep had gedaan. Machar ontkent dergelijke pogingen tot een coup. Lees verder

Another World

IMG_1150By Duane Jethro. I cut in the queue to buy cigarettes. The big guy behind me approaches and says, “sorry but I was in front of you”. I let him pass. But he’s not content. He turns and says, “don’t be like the Dutch they were like that. They exterminated all the indigenous people. Just look at Holland, its all flat, indicative of the flat, all conquering mindset of the people that live there”. A short, stocky dude, he’s clutching a pack of salt, rice and milk. I wonder where he comes from. “You should be more like the Spanish” he continues, “they are nice”. “Did you know the Spanish were the first people to conquere the Cape? They liked eating babies but they didn’t like black babies that’s why there are so many black people in South Africa”, he says. He speaks in deep monotones and has that wild eyed look that I do not want to test with historical facts. I am confused but nod, and try to avoid eye contact. He pays and leaves, but the confusion and anxiety of the encounter hangs like smoke on my shoulder.

Commemorations, death and memorials. These are the things I am struggling with later that same evening. The words splashed on my computer screen seem to speak with the same accent of the guy at the counter. Dealing with my thesis, I now try avoid eye contact, nod and keep saying yes. The stairs creak as my girlfriend comes downstairs clutching her phone. “Switch on the TV, president Zuma is going to make an announcement, they say”. I close the computer and switch on the TV. The public broadcaster is preparing for something big. Jacob Zuma is wearing black, and conveys the bombshell that is Nelson Mandela’s death in his own slow muddled way. We become teary and embrace. A little later, Barack Obama splashes onto the TV screen. We’re ambivalent, but he speaks with sincerity. Tears are now streaming down our cheeks. It’s all so confusing. We’d never imagined it would be like this. Lees verder

Stormachtige tijden in Zuid Afrika: Goodbye Mandela

Kaapstad universiteitFemke Brandt, momenteel als post-doc werkzaam in Kaapstad, deelt enkele etnografische observaties omtrent het overlijden van Nelson Mandela op donderdag 5 december. Hoe ervaren Kapenaren het vertrek van hun nationale symbool van verzoening en vrede? Is er ruimte voor kritische reflecties op de erfenis van de eerste ANC president? Femke doet verslag van verschillende herdenkingsmomenten en een speciale vakbondsbijeenkomst op een wijnboerderij.

Vrijdag 6 december – 00:00, middernacht
Een stevige zomerwind blaast door de stad rond middernacht wanneer ik in mijn blauwe Toyota Tazz stap, na een avond onbezorgd dansen op reggae en dub in een piepklein Chinees restaurant onder aan de Tafelberg. Terwijl ik het voertuig door de nacht navigeer meldt passagier Jenny ontsteld, en nog vol ongeloof, dat zij op haar telefoon diverse meldingen binnenkrijgt dat Mandela is overleden. Ik zet de radio aan.  Alle zenders presenteren speciale uitzendingen over de Father of the Nation. De media is duidelijk voorbereid, het lijkt alsof de documentaires en programmas in de studios op dit moment lagen te wachten. De Kaapse wind blaast ze nu de samenleving in en ik vraag me af welke kanten het nieuws de komende tijd op zal waaien.

10:00 uur
Nkululeko komt voor de zoveelste keer mijn kantoor binnen en maakt een rusteloze indruk. De wind giert nog steeds om de Tafelberg en verder is het muisstil op de universiteit. Het academische jaar is ten einde en in de hoofden van mijn collegas waaien herinneringen op. Nkululeko was vorige week nog in de buurt van Mandela’s geboorteplaats in de Oostkaap en heeft zich afgevraagd of de wegwerkzaamheden op tijd klaar zouden zijn voor de begrafenis. Hij was een tiener toen hij voor het eerst over Mandela hoorde, die toen al achter tralies was gezet door de apartheid regering en het zelfs verboden was om over hem te spreken. De strijd om zijn bevrijding bepaalde het ritme van de vrijheidsliederen, de dans van geweld, en schiep hoop voor de zwarte vrijheidsstrijders in (buitenlandse) kampen ver van huis. Lees verder