Palestijnse kinderen in Nablus (foto: Rusty Stewart)

Afgelopen zondag zond FunX de tweede aflevering uit van een reeks antropologische verkenningen in het programma Spoken. Deze week onderzocht programmamaker Manu het samengaan van antropologie en activisme aan de hand van het Israëlisch/Palestijns conflict. Voor Standplaats Wereld maakte hij een overzicht van zijn gesprekken met (activistisch) antropologen Anne de Jong en Erella Grassiani:

Door Manu van Kersbergen Iedereen heeft er eigenlijk wel een mening over. Het conflict dat nu al vele decennia duurt in het hart van het Midden Oosten. Bestaat er een toekomst waarin er ooit vrede zal zijn voor zowel de Israëli’s als de Palestijnen? Of is de term ‘vrede’ nu al zo vaak gebruikt m.b.t. Israël en Palestina dat het een lege, nietsbetekenende term is geworden? 

In deze uitzending van Spoken ga ik in gesprek met twee bijzondere vrouwen die zich beiden op geheel eigen wijze inzetten in het verzet tegen de onderdrukking van de Israëlische overheid tegenover de Palestijnen. In het eerste uur ging ik in gesprek met antropologe Anne de Jong, die onlangs nog de toegang tot Israël werd geweigerd, vanwege haar aanwezigheid op de Gaza Freedom Flotilla, een konvooi schepen volgeladen met hulpgoederen die o.a. vanuit Turkije richting de kust van Gaza voerden, maar onderweg op internationale wateren gewelddadig werden tegengehouden door het Israëlische leger.

In het tweede uur sprak ik met de van oorsprong Israëlische antropologe Erella Grassiani. Ze deed onderzoek naar de moraal onder Israëlische soldaten, maar is daarnaast ook oprichter van het kritische platform Gate48, dat zich openlijk uitspreekt tegen de wandaden van de Israëlische regering. In hoeverre gaan antropologie en activisme samen? Luister naar de samenvatting van de gesprekken.

Manu van Kersbergen is radiomaker, rapper en student culturele antropologie op de Vrije Universiteit. Eerder publiceerden we zijn overzicht van de interviews voor de eerste antropologische aflevering van Spoken, met als thema de publieke antropologie.

Zie ook onze eerdere berichten over het Israëlisch-Palestijns conflict, onder meer geschreven door Erella Grassiani.

Policemen sitting against a wall covered with freedom slogans

‘We hate peace!’, a young Kashmiri dissident exclaimed during my fieldwork in the summer of 2008. He was referring to what anthropologist Cynthia Mahmood observes to be a tendency for repressive authorities in Kashmir and elsewhere to practice ‘pacification’ as part of their state security agenda. In line with both the informants in my fieldwork, and Mahmood, I favor the language of rights and justice, rather than that of peace and security. The UN General Assembly, on the other hand, presents today’s ‘International Day of Peace’, or ‘Peace Day’, as an opportunity to mark ‘our personal and planetary progress toward peace’. Yet, the relevance of ‘Peace Day’ – and indeed the concept of ‘peace’ itself – to the inhabitants of the Valley of Kashmir is doubtful, as the Government of India perpetuates its policy of ‘pacification’.

Troops marching through a street

The Indian authorities have stationed nearly 700 thousand ‘security’ forces in the region, making it the most heavily militarized zone in the world. The significance of ‘Peace Day’ is the more questionable in the context of the present cycle of killings – supposedly meant to restore ‘law and order’ – protests, more killings, and more protests that have been ongoing for more than four months. In other words, no ‘Peace Day’ in what Kashmiris are calling ‘The Year of Killing Youth’. So, whose ‘peace’ are we talking about? And, whose concept is it anyway?

Let us briefly look at the origins of the conflict in Kashmir, which go back to the partition of former British India in 1947. In the wake of mass sectarian violence across the new border, massacres of Muslims in Jammu, to the South, took place at the hands of both civilians, and security forces. A subsequent attempt by combatants coming from the nascent State of Pakistan to ‘liberate’ the Princely State of Jammu and Kashmir (J&K) was halted by Indian troops. In return for this intervention, Indian authorities demanded the Maharaja of J&K to sign the ‘Instrument of Accession’ to India. India’s pledge – at the insistence of the United Nations – to hold a referendum for citizens to decide whether to support Indian accession, or to reverse it, was never fulfilled.

Troops preparing for a confrontation

Three generations of Kashmiris have sought different ways to demand such a referendum, and hence the right to self-determination, which would lead them toward azaadi – ‘freedom’. The first generation of post-accession youth largely supported mainstream politics, despite recurrent election frauds. The second became disillusioned with this system, and widely contributed to the launch of an armed insurgency in 1989. Today’s third generation has come of age in the context of state violence, which has seen the death of 80,000 to 100,000, and the ‘disappearance’ of 8,000 to 10,000 people. Theirs is a ‘second revolution’ – a massive, predominantly nonviolent people’s movement that took off in the summer of 2008.

Policemen confronting protesters with teargas

While dozens of, in particular, young men were killed during each of the previous two summers – when protests peaked – the present season emerges even more as one of loss and longing. The Indian authorities have discredited young protesters as ‘misguided youth’, as naive adolescents who are susceptible to manipulation by ‘anti-social [read, Pakistani] elements’, or by ‘Islamist militants’ – who, according to official figures, number no more than 500. The burden of acting ‘responsibly’, or indeed ‘peacefully’, is hence skillfully shifted to the demonstrators. Such denial of accountability on the part of the state has recently permitted censorship, curfews, arbitrary detentions, and, most disturbingly, a  death toll of more than a hundred – and counting – protesters and other civilians, several of whom have been targeted at point-blank range.

Someone showing ammunition

To conclude, ‘Peace Day’ exemplifies the celebration of the concept of ‘peace’ – and ‘pacification’ – by (inter)national institutions. The notion seems to be irrelevant, and indeed inappropriate in the context of human rights crises, such as that in Kashmir. Instead, it is time for us to listen to the narratives of affected citizens themselves – to their desperate pleas for rights, justice and dignity.

Note that we chose not to publish any pictures of protesters, as this would jeopardize their safety.

Thomas van der Molen holds a Master in Social and Cultural Anthropology from VU University Amsterdam. He carried out fieldwork among young dissidents in Srinagar, Indian Administered Kashmir, from June until October 2008. He wrote earlier about the commemoration of Gandhi (in Dutch) on this weblog.

Dilnaz Boga is an Indian (photo)journalist, who currently reports from Srinagar.

Foto van bezetting afgelopen week in Amsterdam

Door gastauteur Max van Lingen (m.m.v. Donya Alinejad)

De boodschap van de studenten die de afgelopen week collegezalen in Rotterdam, Nijmegen, Utrecht en Amsterdam bezetten was helder: 1)  Schaf de studiefinanciering niet af, want daarmee schaadt je de toegankelijkheid van het hoger onderwijs, 2) Investeer in de kwaliteit van het hoger onderwijs, want dat is goed voor de samenleving.

Het is niet voor niets dat juist nu studenten in actie komen. De voorgenomen bezuinigingen van maar liefst 20% op onderwijs zijn de laatste in een lange reeks. Sinds de jaren ’80 wordt er permanent bezuinigd op hogescholen en universiteiten. Daartegenover staat dat de gemiddelde student er het afgelopen jaar op achteruit is gegaan: het collegegeld is verhoogd, de studiefinanciering bevroren en de tweede studie dreigt ook ten onder te gaan. Tegelijkertijd is het onderwijs massaler geworden en is er minder tijd voor persoonlijke begeleiding.

Ik heb zelf meegedaan aan de bezetting van de Universiteit van Amsterdam. Daar heb ik de voorzitter van het College van Bestuur, Karel van der Toorn, horen zeggen hoe belangrijk de toegankelijkheid van het hoger onderwijs is, maar tegelijkertijd dat de kwaliteit wat hem betreft belangrijker is. Op een hardere toon beweerde de voorzitter van het College van Bestuur, René Smit, afgelopen donderdag min of meer hetzelfe tijdens een door de studentenbond van de Vrije Universiteit (SRVU) georganiseerde bijeenkomst.

Smit, tevens lid van de regeringspartij CDA, is hiermee slechts de representant van de manier waarop velen aan de top de bezuinigingen goedpraten: Het is nu eenmaal crisis en dus moet er bezuinigd worden op alle terreinen. Binnen het onderwijs mag de kwaliteit niet geraakt worden en dus moet de toegankelijkheid sneuvelen. Om vervolgens de tegenstanders van deze logica ervan te betichten de kwaliteit van het onderwijs niet serieus te nemen.

Dat de media met name de eisen betreffende de basisbeurs overnam, terwijl de universiteitsbesturen het alleen over kwaliteit wilden hebben neemt niet weg dat de studenten zelf duidelijk vinden dat zowel de toegankelijkheid als de kwaliteit van het hoger onderwijs omhoog moeten. Ze betwijfelen echter of er uberhaupt moet worden bezuinigd op onderwijs en of er juist niet zou moeten worden geinvesteerd in het onderwijs, zoals in Duitsland en de Scandinavische landen gebeurt.

Het belang van hoger onderwijs gaat verder dan het behalen van een diploma. Voor mensen die uit lagere sociaal-economische klassen afkomstig zijn is het vaak de enige mogelijkheid om zich op te werken binnen de samenleving. Afschaffing van de studiefinanciering zal voor die groepen alleen maar een extra barriëre opwerpen, terwijl het vooruitzicht op een flinke schuld ook andere studenten zal beïnvloeden in hun studiekeuze.

De afgelopen decennia is er door de overheid al genoeg bezuinigd op het hoger onderwijs, het resultaat is een verslechterde situatie op de universiteit voor zowel studenten als het personeel. Op dit moment gebruiken overheid en universiteitsbesturen de kwaliteit van het onderwijs als stok om de studenten mee te slaan. Als we deze valse tegenstelling tussen kwaliteit en toegankelijkheid niet als geheel afwijzen is er straks niemand meer over om les aan te geven.

Max van Lingen is student sociale geschiedenis aan de UvA.

Donya Alinejad is promovenda aan de afdeling sociale en culturele antropologie van de VU. Zij schreef eerder over de aardbeving in Haiti en over de verkiezingen in Iran van 2009.

De website van het comité dat de acties uitvoerde is http://www.studentendemonstratie.nl/. Volgende week is er een bijeenkomst over “Hoe nu verder“.

Were they not working for the society? Should the local police not have searched the area thoroughly to find the attackers? Should the whole community not have bowed down before them and collectively mourn the inconvenience caused? Should the policy officer, or even better the Home Minister or perhaps even the Prime Minister not have publicly apologized for what has happened? Did their voluntary work not earn them eminence? Nothing of that kind had materialized and the two victims did not hide their disappointment with the lack of local support, empathy and assistance provided to them. Their facial expression displayed disillusion if not a total loss of trust in human kindness.

The reason for me writing this is however not their emotional retort. After all they had given birth to the project and had worked on it for the last twelve years. This piece is because of the measures they have sanctioned upon the communities they have worked so tirelessly for over the last decade or so. They have not only left Kenya directly after the incident but also immediately cut all the financial assistance to the projects. The salaries for about twenty teachers have been abruptly discontinued and the local people better not expect any financial support, or their physical return, before the assaulters are caught and brought to justice. Only then, if total safety and some comfort and sense of appreciation will be assured, they would consider a return to the area and continue the project.

It was already late evening and the earlier panel discussions had not prevented me from feeling sleepy. Yet their announcement to put off their projects kept me awake till deep in the night, pondering on a fundamental question of development aid. Who is helping who? Is it about supporting those people who are powerless, those who have no means at all or is it about the comfort, safety and feelings of a development worker? Perhaps William Easterly was gentle in calling the development sector a White Man’s burden? Perhaps it is even worse. Developing countries as the playground for people willing to do good, whatever that may include. So-called third world countries as a kind of open clinic for ‘developed’ people trying to give meaning to their existence.

How can you justify ceasing to give salary to twenty teachers, not only employed but also trained by you in the first place, because some evil-minded people have intruded your privacy? Is it proportionate to stop supporting multiple schools because of some harm inflicted on you? The main question is of course if the personal convenience of a self-proclaimed development worker should be of any influence to a project at all? What should the teachers have done? Should they be punished for what has happened? Should they have guarded the house of their foreign well wishers at night to protect their own jobs? Control their food to assure that they won’t get stomach problems? Who knows, if they get sick they may change their mind and stop the project.

If development projects are getting intrinsically linked with the personal situation of the persons who have invented them, or are financing them, then were is the line? If so, we better redirect our development assistance to parts of America, a bounty beach in the Caribbean or to Iceland, is that country not bankrupt? Probably the argument that poverty is always relative would go for most of the donor organisations. If we follow the argument of the couple, who I hope not but I am afraid seem to be the embodiment of the motives of many a modern self-proclaimed development worker, then we better provide only assistance to those countries who are safe (better not care about people affected by warfare, civil war, insurgencies or other violent acts of that kind), preferably not too poor (a development workers needs some luxury right?) and also a convenient temperature would be an advantage.

So-called privately founded development projects are on the rise, and, fair to say, the personal dedication of many a worker is worth noticing. It seems even true that small scale and grassroots projects, without carrying a whole bureaucracy on their backs, are among the best ways to make a difference for those people in need for a change. In fact, even government departments of developed countries have started to not only appreciate but also monetarily sponsor such projects run by individuals. Yet the example of the volunteers in Kenya tells us that some caution needs to be applied. The advance of a development project can never depend on the arbitrariness and emotional state of a self-proclaimed development worker. Private development initiatives are fine, even something to be celebrated about, citizens stepping in were their governments or international institutes have failed. Yet it is just wrong to collate the advance of a development project with the emotional state and sense of convenience and esteem experienced by the development worker. If the latter is a determining marker it seems that privately founded initiatives have moved past their purpose.

Let there not be any misunderstanding that this piece of text is not a lamentation against privately run development projects, not the least. My argument, or perhaps ‘sincere request’ is a better way of putting it, is that self-proclaimed development workers should seriously contemplate their motives for setting up a project. The so-called third world has for so long been devoid of any significant progress, they have been  (are being) suppressed, marginalized if not thwarted in their economic growth. Let’s not reduce them further to a place were ‘developed people’ go hunting for comfortable places to get a ‘feel-good’ sensation.

By Jelle Wouters, anthropologist and since a few years active in the board of the Foundation Care For All in Nepal, which works primarily to stimulate the education sector. Jelle finished his Bachelor studies in anthropology at the VU University in Amsterdam. Next year he will start his Master’s in Anthropology at Oxford University.

Corazon Aquino in 1986 (beeld: Princesse Laya)

Vannacht is Cory Aquino overleden, de icoon van de vreedzame ‘ people power revolutie’ die de dictator Marcos uit de Filipijnen verjoeg in 1986. Zij was de politiek onervaren weduwe van een politieke tegenstander van Marcos, Ninoy Aquino, die in 1983 om het leven werd gebracht bij zijn terugkeer uit de VS. Op tv en tijdens de herdenkingen geeft iedereen hoog op van de verdiensten van Cory. Zij was de zelfbewust naieve en diep religieuze hoofdpersoon tijdens een drama in de Filipijnse geschiedenis dat voor velen nog steeds een hoogtepunt is om trots op te zijn. Samen met de katholieke bisschoppen riep zij het volk op om de straat op te gaan om twee opstandige generaals te beschermen tegen militaire acties van Marcos’ troepen en werd zij ingezworen als eerste vrouwelijke president van de Filipijnen en Azie.

De beelden van duizenden Filipino’s op de grote verkeersader van de Manila en biddende geestelijken voor de tanks roepen nog steeds kippenvel op.

Beeld: Princesse Laya

Het was een moment waarop even alle ambiguiteiten van de politiek wegvielen. Het leger schoot niet op het volk, de Amerikaanse president weigerde Marcos nog langer politieke steun te verlenen en Marcos moest het veld ruimen voor een huisvrouw. Dit grootse drama, ook wel EDSA I genoemd naar de verkeersader waarop mensen samenstroomden, werd later nog eens dunnetjes overgedaan (EDSA II, in 2001)  om de corrupte president Estrada te verjagen. EDSA II hielp de huidge president aan de macht, Gloria Macapagal Arroyo, vice-president onder Estrada. Tijdens de verkiezingen in 2004 stelde Gloria zich verkiesbaar als president, en won, onder twijfelachtige omstandigheden. Op dit moment is zij de langst zittende president sinds Marcos.

Het sprookjesachtige einde ‘en ze leefden nog lang en gelukkig’ na de revolutie geleid door ‘Tita Cory ‘  (tante Cory) blijft al meer dan twintig jaar uit. Terwijl ik dit schrijf zit ik in een bar in Manila, waar aan het tafeltje naast mij een groep studenten verpleegkunde uitbundig de verjaardag viert van een van hen. De ober draait de muziek harder: ‘ birthday sex’ schalt uit de speakers en de meisjes in de groep beginnen allemaal te gillen en wijzen naar de jarige jongen. De hele groep, zonder uitzondering, droomt ervan om naar America, Canada, Engeland of Australie te migreren. Verpleegkunde is het meest populaire vak in de Filippijnen, een ticket naar  de wereldwijde arbeidsmarkt en een beter leven, letterlijk.

Dat is het land dat Tita Cory achterlaat; een land waar alle jonge, en zelfs de oudere mensen weg willen. Een land waar volgens velen opnieuw de democratie op het spel staat. Komend voorjaar worden verkiezingen gehouden maar niemand durft er op te rekenen dat ze werkelijk plaats zullen vinden: Gloria hangt erg aan haar macht en is bang dat  zij vervolgd zal worden voor de vele corruptieschandalen en verdenkingen van verkiezingsfraude waarin zij en haar man verstrikt zijn, zodra zij haar onschendbaarheid kwijtraakt. Al een paar jaar lang probeert zij een grondwetswijziging door te voeren waardoor zij  langer aan de macht zou kunnen blijven.

Ondanks de twijfels is de pre-verkiezingsdynamiek in volle gang: voormalige militairen worden op sleutelposities benoemd om het leger te vriend te houden, plotseling worden overal in het land wegen gebouwd, met een groot bord ernaast met het gezicht van Gloria en de lokale gouverneur of burgemeester en de startdatum van het project: februari/maart 2009. Op lokaal niveau (gemeente en provincie), waar ook verkiezingen zullen plaatsvinden, is het moorden begonnen tussen politieke rivalen. De burgemeester van het kuststadje waar mijn partner jarenlang heeft gewerkt en vorig jaar zijn MA onderzoek heeft gedaan ligt in coma na een schietpartij. En de moorden op activisten, evenals de verdwijningen en martelingen, gaan gewoon door.

Voortdurend wordt dan ook de vergelijking gemaakt met de tijd onder Marcos. Is het nu net zo erg, erger of minder erg? Gaat Arroyo de sociale onrust gebruiken om de noodtoestand uit te roepen en een militaire dictatuur te installeren zoals Marcos indertijd deed om aan de macht te blijven? Gaat het drama van de dictatuur zich herhalen? En, hoopvolle droom van heroiek, zal het drama van ‘people power’ zich dan opnieuw voltrekken?

Buiten de discussies in de media echter, zijn ook hele andere geluiden te horen. Hele massa’s Filipino’s, zelfs de jongere generatie die opgroeiden na ‘People Power’, denken dat Marcos de beste president was die de Filipijnen ooit heeft gehad. De familie Marcos is nog steeds een van de politiek machtigste families in hun eigen provincie maar ook landelijk. Onlangs verklaarde Imelda Marcos (juist, van de schoenen), zonder een spoor van ironie, dat zij zich nooit schuldig heeft gemaakt aan corruptie. En ze wil haar juwelen terug, want ze zit in de schulden…

Zijn er dan geen helden meer om al deze misstanden aan de kaak te stellen? Cory Aquino had een paar jaar geleden (2006) al niet meer genoeg politieke geloofwaardigheid om de mensen op de been te brengen toen Gloria nota bene op de twintigste verjaardag van ‘People Power’  de noodtoestand uitriep omdat zij coup-plannen vermoedde, en daarmee alle herdenkingsactiviteiten verbood. Gloria’s politieke tegenstanders, waaronder Tita Cory, wezen op de gevaarlijke parallel met de dictatuur van Marcos, die zijn presidentschap verlengde door de noodtoestand uit te roepen. Cory riep mensen op om toch te herdenken, met rozenkrans in de hand, en met steun van opstandige militairen, ‘net als toen’. Slechts 5000 mensen, vooral geharde activisten, kwamen op de been om tegen de bittere ironie van een noodstoestand op de verjaardag van een vreedzame revolutie te demonstreren. De politie had geen enkel bezwaar om ze uit elkaar te slaan. Het was publiek geheim dat Tita Cory Gloria vooral weg wilde hebben omdat de president het land van Cory’s familie eindelijk wilde verdelen onder de boeren die een jarenlagen bloedige strijd voor landhervorming voeren. Zelfs het ‘icoon van de democratie’ had haar glans verloren in het politieke spel van belangentegenstellingen tussen verschillende facties van de Filipijnse elite.

Het drama van de politiek in de Filipijnen is niet (meer) groots en meeslepend, maar valt uiteen in vele kleine drama’s. Met de dood van Tita Cory is een hoofdstuk in de Filipijnse geschiedenis definitief afgesloten. Maar de vergelijking met de Marcos dictatuur blijft zijn afschrikwekkende werk doen: het is Arroyo nog niet gelukt de grondwet te wijzigen om langer aan te kunnen blijven. Nu afwachten wat er met de verkieingen mei 2010 gaat gebeuren.

Door Kim Knibbe, antropoloog aan de afdeling Sociale en Culturele Antropologie (VU).

Door Erella Grassiani

Al jarenlang houd ik me bezig met ‘de situatie’ in het Midden Oosten. Als ik in Israel ben ga ik naar demonstraties in Tel Aviv en reis ik naar de bezette gebieden om met andere Israëli’s actie te voeren om solidariteit te tonen met de Palestijnen die vaak erg te lijden hebben onder de bezetting.

De afgelopen tijd viel me een nieuw fenomeen op: alle partijen leggen zoveel mogelijk vast op film. Israëlische mensenrechten activisten filmen de demonstraties tegen de Muur en daarbij de Israëlische soldaten die deze demonstraties vaak hardhandig neerslaan. Palestijnen filmen de misdragingen van de Joodse kolonisten. En on top of that filmt het Israëlische leger iedereen die maar voor hun camera’s loopt om zoveel mogelijk gezichten van demonstranten vast te leggen.

De films gemaakt door Israëlische en Palestijnse burgers en activisten zijn, in tegenstelling tot de films van het leger, bovendien allemaal te vinden op Youtube of elders op het internet. Zo bijvoorbeeld dit filmpje:

Bij stichting gate48 in Amsterdam hebben we besloten om hier wat mee te doen. Want er wordt niet zomaar gefilmd. Het materiaal wordt gebruikt in de rechtbank bij zaken die Palestijnen tegen het leger of kolonisten voeren. Het is bewijsmateriaal dat zij vaak hard nodig hebben binnen een systeem dat zich sowieso tegen hen keert. Israëlische filmers gebruiken het materiaal om de buitenwereld te laten zien wat zich nou echt afspeelt in de bezette gebieden en hoe de Palestijnen daaronder lijden.

Tijdens het evenement Life in Fragments op 12-14 juni in Amsterdam zal een verzameling van filmfragmenten vertoond worden en daarbij zullen activisten en filmmakers aan het woord komen om uitleg te geven op de films en de situatie die zij weergeven. Het publiek in Nederland krijgt zo de kans om een andere kant van het conflict te zien. Een kant die vaak onderbelicht is en die komt vanuit de grassroots, waar ‘gewone’ mensen dagelijks te maken hebben met het conflict. Het geeft een inzichtelijk blik op de werkelijkheid van de Palestijnen en op de activiteiten die door Palestijnse en Israëlische mensenrechtenactivisten worden ontplooid in hun strijd tegen de bezetting.

Erella Grassiani is antropologe en promoveert op 10 juni aan de Vrije Universiteit op haar onderzoek naar de moraliteit van Israëlische soldaten in de bezette Palestijnse gebieden. Zij is ook medeoprichter van stichting gate48-platform voor kritische Israëli’s in Nederland.