In our new series “Antropologisch Kieskompas (Anthropological Election Compass) anthropologists express their views on important issues in the upcoming Parliamentary Elections. These include integration, development, environment, and education. The authors reflect critically on how particular current affairs are being dealt with in the public. In this week’s posting, Donya Alinejad writes about the changes to higher education and the student reactions.

By Donya Alinejad This Friday, May 21st, at 13.00, a demonstration against the financial cut-backs on Dutch education will be held in Amsterdam. Demonstrators will start gathering at 13.00 on Damplein and will lead a procession march to Museumplein, where speeches, concerts, and rallies will commence from 14.00 onward. The aim is to fill the Museumplein in defense of higher education and against the planned 20% cutbacks, thus sending a clear political message to leaders in the Hague: no more cutbacks on education. The initiators of the protests are the student groups, LSVb, ISO, JOB, LKvV, and Comite SOS. They are sponsored by radio station Wild FM and have the support of other student and grassroots organizations.

As an insider-outsider to Dutch society I’ve been humbly following the debates lately, and I find myself confronted with some “crazy ideas.” Since February this year, students at the VU and around the country have been organizing various protest actions against the budget cuts on higher education. The frustration of some leading student organizers is that funding for education has consistently been rolled back over the past two decades. They claim that enough is enough. In line with this, the “Commissie Veerman” (the commission initiated by Dutch Minister of Education, Roland Plasterk, to evaluate the state of Dutch education) calls for investment in higher education rather than cutbacks. This was concluded based on the need to build a Dutch “Knowledge Economy” and to put the Netherlands among the world’s top 5 countries in education. Even our own Rene Smit of the “College van Bestuur” (or “College of Deans”) of the VU recently agreed that investment is the best option for education.

Investment! That’s just what the students are asking for, too! Consensus, right? Wrong.

Crazy Ideas?

The students are demonstrating against the elimination of the “basisbeurs” (meaning they no longer receive the standard allowance offered by the Dutch government), the elimination of the “OV kaart” in its current form (meaning students must pay more than before to travel to and from classes), the additional tuition increase for pursuing a second masters degree, and tuition increases in general. Policy makers are attacking the current model that directly funds students through student loans and allowances. They want to redistribute money away from students and towards the institutions, with the promise of future investment and overall benefit. This is an approach that one student organizer referred to as “offering students a cigar from their own box” (article in Dutch).

So, why funnel this money upward? Perhaps the problem is not altogether that changes are being made to the Dutch educational system. The problem is that improving the system is being conflated with, and made virtually indistinguishable from, executing cutbacks in an atmosphere of economic crisis – an atmosphere in which regular people are told they must start paying up for the greater good and without question. Call me crazy, but i don’t see how investment in quality and accessibility of higher education goes peacefully hand in hand with cutting higher education budgets.

The strongest consensus is around increasing competition all round; more competition between faculties of Dutch universities, profiling universities on the basis of disciplinary strengths, and introducing higher rewards for individual performance. See a pattern? No more “traditional” Dutch system of being (too) inclusive and egalitarian. While it’s clear how these measures promote “excellence,” we have yet to see the policy proposals that preserve accessibility for those with lower socio-economic status (predominantly ethnic and racial minorities) and first-generation university students.

Not only is egalitarianism “out” according to this model, it’s also fundamentally at odds with “excellence.” The opposition between accessibility and excellence seems to be the only way we can talk about changing education these days, since it has unequivocal support at the top. The protesting students are keenly aware of the fact that a vast majority of political parties is supporting the elimination of the “basisbeurs.” Given this lack of parliamentary opposition, the fear is that students will suffer no matter who comes to power after the upcoming June 9th parliamentary elections, and no matter which coalitions are formed. This is not to say that it doesn’t matter who you vote for if you care about education (after all, Wilder’s election program on education is exceptionally scary!), but it does mean the students and their supporters are voicing an important position that can’t be expressed by checking a box on the ballot paper.

Lazy Students?

Student organizers are busy mobilizing and making arrangements for the demonstrations. In their efforts toward being heard they must contend with the “youth”-label which allows their demands to be brushed over and depoliticized by inaccurate media coverage and the pop/entertainment categories that youth interests are often put into (and let themselves be put into). Aside from this, Dutch students in particular face the common stereotype, in the general public and academic circles alike, that the average student is lazy and will do anything just to get by, a notion extended to their student “culture” in the term “zesjes cultuur” – a culture of being satisfied with no more than a passing grade.

Whether this is the case or not, increasing tuition and lowering student aid can’t possibly help raise the grades of the steadily increasing number of students who work on the side to pay for their studies. This group will now only have to work longer hours to follow the same overcrowded courses. So far they’re the one who will be forced to “invest” more in the country’s future. So here’s a crazy idea: how about showing some solidarity with concerned teachers, students, and parents by joining the demonstration on Friday?

Donya Alinejad is a PhD student at the department of Social and Cultural Anthropology (VU University). For Standplaats Wereld, she co-authored another article (in Dutch) about the educational reforms in the Netherlands. She also wrote about the media coverage of the Haiti earthquake and the Iranian elections of 2009, including the protests that followed.

Foto van bezetting afgelopen week in Amsterdam

Door gastauteur Max van Lingen (m.m.v. Donya Alinejad)

De boodschap van de studenten die de afgelopen week collegezalen in Rotterdam, Nijmegen, Utrecht en Amsterdam bezetten was helder: 1)  Schaf de studiefinanciering niet af, want daarmee schaadt je de toegankelijkheid van het hoger onderwijs, 2) Investeer in de kwaliteit van het hoger onderwijs, want dat is goed voor de samenleving.

Het is niet voor niets dat juist nu studenten in actie komen. De voorgenomen bezuinigingen van maar liefst 20% op onderwijs zijn de laatste in een lange reeks. Sinds de jaren ’80 wordt er permanent bezuinigd op hogescholen en universiteiten. Daartegenover staat dat de gemiddelde student er het afgelopen jaar op achteruit is gegaan: het collegegeld is verhoogd, de studiefinanciering bevroren en de tweede studie dreigt ook ten onder te gaan. Tegelijkertijd is het onderwijs massaler geworden en is er minder tijd voor persoonlijke begeleiding.

Ik heb zelf meegedaan aan de bezetting van de Universiteit van Amsterdam. Daar heb ik de voorzitter van het College van Bestuur, Karel van der Toorn, horen zeggen hoe belangrijk de toegankelijkheid van het hoger onderwijs is, maar tegelijkertijd dat de kwaliteit wat hem betreft belangrijker is. Op een hardere toon beweerde de voorzitter van het College van Bestuur, René Smit, afgelopen donderdag min of meer hetzelfe tijdens een door de studentenbond van de Vrije Universiteit (SRVU) georganiseerde bijeenkomst.

Smit, tevens lid van de regeringspartij CDA, is hiermee slechts de representant van de manier waarop velen aan de top de bezuinigingen goedpraten: Het is nu eenmaal crisis en dus moet er bezuinigd worden op alle terreinen. Binnen het onderwijs mag de kwaliteit niet geraakt worden en dus moet de toegankelijkheid sneuvelen. Om vervolgens de tegenstanders van deze logica ervan te betichten de kwaliteit van het onderwijs niet serieus te nemen.

Dat de media met name de eisen betreffende de basisbeurs overnam, terwijl de universiteitsbesturen het alleen over kwaliteit wilden hebben neemt niet weg dat de studenten zelf duidelijk vinden dat zowel de toegankelijkheid als de kwaliteit van het hoger onderwijs omhoog moeten. Ze betwijfelen echter of er uberhaupt moet worden bezuinigd op onderwijs en of er juist niet zou moeten worden geinvesteerd in het onderwijs, zoals in Duitsland en de Scandinavische landen gebeurt.

Het belang van hoger onderwijs gaat verder dan het behalen van een diploma. Voor mensen die uit lagere sociaal-economische klassen afkomstig zijn is het vaak de enige mogelijkheid om zich op te werken binnen de samenleving. Afschaffing van de studiefinanciering zal voor die groepen alleen maar een extra barriëre opwerpen, terwijl het vooruitzicht op een flinke schuld ook andere studenten zal beïnvloeden in hun studiekeuze.

De afgelopen decennia is er door de overheid al genoeg bezuinigd op het hoger onderwijs, het resultaat is een verslechterde situatie op de universiteit voor zowel studenten als het personeel. Op dit moment gebruiken overheid en universiteitsbesturen de kwaliteit van het onderwijs als stok om de studenten mee te slaan. Als we deze valse tegenstelling tussen kwaliteit en toegankelijkheid niet als geheel afwijzen is er straks niemand meer over om les aan te geven.

Max van Lingen is student sociale geschiedenis aan de UvA.

Donya Alinejad is promovenda aan de afdeling sociale en culturele antropologie van de VU. Zij schreef eerder over de aardbeving in Haiti en over de verkiezingen in Iran van 2009.

De website van het comité dat de acties uitvoerde is http://www.studentendemonstratie.nl/. Volgende week is er een bijeenkomst over “Hoe nu verder“.

Aangezien antropologen veel waarde hechten aan de context, begin ik mijn onderzoek met een verkenningstocht door Amsterdam en de Vrije Universiteit. In de stijl van Horace Mitchell Miners beschrijving van lichaamsgerelateerde rituelen onder de Nacirema (hint: lees de naam van de stam achterstevoren), probeer ik me zoveel mogelijk te verbazen over het vanzelfsprekende — als een nietsvermoedende plattelandsbelg, laten we zeggen, die plotseling in de grote Nederlandse stad wordt gedropt en verdwaasd de totaal onbekende omgeving probeert te interpreteren. Kan je volgen? Indien nodig helpen de links je op weg. Hier gaan we…

Op een mooie, druilerige regendag, zo typerend voor het lokale klimaat, loop ik aan de rand van de nederzetting in de richting waar in de vroege namiddag de zon hoort te staan, hoewel de middag op dit moment nog moet komen en de zon verstoppertje speelt in de mistige hemel. Enkele weinig spraakzame reizigers, al dan niet op magere paardachtige wezens gezeten, houden me on‑gezelschap terwijl ik me een weg baan door velden bedekt met een laag steenmulch in erg regelmatige vorm, en me verbaas over de primitiviteit van de Amsterdamse landbouwtechniek. Afgezien van grassoorten met zeer lage, en moeilijk te verwerken opbrengst, vallen er nauwelijks eetbare gewassen te bespeuren, en het weinige dat er groeit, blijft ongelooflijk schraal en lilliputterig klein. Vermoedelijk is de ontoereikende voedselproductie de belangrijkste reden waarom veel Amsterdammers er zo onderkomen, zo bleekjes uitzien.

Dat niet alle bewoners zo zwak zijn, heeft ongetwijfeld te maken met machtsverschillen en de ongelijke verdeling van bestaansmiddelen die er een gevolg van is. Het is echter overduidelijk dat het Amsterdamse ras, naast deze sociaal geïnduceerde verscheidenheid, ook een grote genetische variëteit bezit. Dat doet vermoeden dat het hier om een exogame, of minstens niet strict endogame samenleving gaat — een samenleving waarin mensen hun partner(s) zoeken buiten de eigen stam en dus telkens nieuw genetisch materiaal verwerven. Een andere factor is de losse seksuele moraal, die op bepaalde plaatsen wel zéér expliciet tot uiting komt.

Verder merk ik verbaasd op dat de inboorlingen tot op zekere hoogte geletterd zijn. Publieke opschriften zijn alomtegenwoordig en lijken als statussymbool te dienen. Meestal wordt het Latijnse schrift gebruikt, hoewel niet consequent en soms van bedroevende kalligrafische kwaliteit. Ook de kookkunst laat te wensen over, al gebiedt de eerlijkheid me te vermelden dat het niet overal zo slecht gesteld is, en dat het gerecht “kaas”, bijvoorbeeld, waarvoor de stam der Nederlanders bekend staat, me wel bevalt. Wanneer ik een werkplaats passeer waar volgens het opschrift “koffie” bereid wordt, drijven me echter, in plaats van de heerlijke geuren waar ik me al op verheugde, misselijkmakende walmen tegemoet die beslist niet gezond kunnen zijn.

Even later schrik ik op uit mijn overpeinzingen over het gebrek aan beschaving en ontwikkeling, wanneer ik me bewust wordt van de glimmende, mensenetende roofdieren die hier kennelijk op de paden tussen de velden, waar de grijze en zwarte rotsbodem zichtbaar wordt, worden gekweekt. In tegenstelling tot de Amsterdamse mensen ervaren deze dieren duidelijk geen voedselschaarste, want in plaats van hun prooi meteen te verorberen, laten ze hem langdurig in leven om er, als een kat met een muis, lugubere spelletjes mee te spelen. Uit een gevoel van morele verplichting, dat het nipt wint van mijn angst, waag ik me in de buurt van een van deze afschrikwekkende stinkende mormels, en schop het bont en blauw tot het zijn arme slachtoffer loslaat. Die laatste — begrijpelijkerwijze niet bijzonder goedgemutst na zijn hachelijke avontuur — toont zich echter zó ondankbaar dat hij me, als ik het niet op een lopen had gezet, vast in elkaar had geslagen.

Maar ik ben niet hierheen gekomen om de lokale fauna en flora te bestuderen, en het landbouwsysteem, de lokale keuken en de sociale organisatie zullen tot een volgende gelegenheid moeten wachten, want vandaag ben ik van plan een bijeenkomst te bezoeken in het reusachtige huis dat ik nu, buiten adem van het rennen, voor me zie opdoemen. De esthetische waarde ervan ontgaat me volkomen, maar afgezien daarvan moet ik toegeven dat de Amsterdammers kundige bouwmeesters zijn, die mastodontische constructies kunnen opzetten uit niet meer dan blokken steen, zonder balken, huiden of beenderen.

Wanneer ik het huis binnenga, merk ik dat er niet alleen verticale binnenmuren zijn aangebracht, maar dat het zicht ook in de hoogte belemmerd wordt door een horizontaal platform. De menselijke stroom volgend, duw ik de plankvormige afsluiting van een deurgat opzij, om me toegang te verschaffen tot een opeenvolging van op elkaar gestapelde balkjes, telkens een beetje hoger, die toelaten de hogere platformen te bereiken. Na driehonderd van dergelijke balkjes te zijn opgeklommen, kom ik uiteindelijk op het op één na hoogste platform. Er doen verhalen de ronde over vliegende bakjes waarin je de klim, na een lange wachttijd, zonder enige inspanning kan voltooien, maar dat durf ik niet te proberen. Bovendien werkt magie niet wanneer je er niet in gelooft.

Van daarboven kan je, doorheen de muren van gebakken zand, bijna het hele dorp Amsterdam — misschien wel honderdmaal zo groot als het mijne — overzien. Wat opvalt als je het allesoverheersende gevoel van chaos even opzij schuift, zijn de onmiskenbare Pueblo‑invloeden die, zij het in een veel minder ontwikkelde vorm dan in de zuidelijk Noord-Amerikaanse mesa’s, tot uiting komen in de op elkaar gestapelde huizen en de kleurrijke ladders die hier en daar de lucht insteken. In de verte is een nest te zien van lawaaierige, glinsterende vogels die schijnbaar bewegingsloos door de lucht zweven.

Hoe betoverend het uitzicht ook is, het doosje dat ik heb meegebracht om me het lokale tijdsgevoel eigen te maken, geeft aan dat de bijeenkomst op het punt staat te beginnen. Amsterdammers zijn haastig van natuur, en ik wil de aankomst van de eerste bezoekers niet missen. Ik begeef me dus naar de afgesloten rechthoekige ruimte, pretentieus aangegeven met een teken op de muur. Wat er binnen gebeurt, krijg je volgende week te lezen.

Maarten Deprez is student Sociale en Culturele Antropologie aan de Vrije Universiteit.

De Indiase ambassadeur (foto door Erik)

Door Thomas van der Molen en Erik van Ommering

“De waarheid schaadt nooit een zaak die rechtvaardig is”, Mahatma Gandhi.

Het is 2 oktober, Internationale Dag van de Geweldloosheid, en tevens Gandhi Jayanti, de geboortedag van Mahatma Gandhi. Vandaag is het 140 jaar geleden dat Mohandas Karamchand Gandhi in de Indiase deelstaat Gujarat het licht zag, en dat wordt in India en in de Indiase diaspora op grootse wijze herdacht. Ook bij het standbeeld van Mahatma Gandhi aan de Amsterdamse Churchilllaan.

De Hollandse grauwheid wordt gebroken door vrouwen in kleurig zijde en mannen in nette pakken. De meesten zijn Hindoestanen die in Suriname geboren zijn. Terwijl we een foto nemen van het met bloemen omgeven standbeeld van Gandhi – in zijn typische dhoti, de lendendoek – vraagt een van de organisatoren ons om een mooie afbeelding die hij kan opsturen naar de Minister-president van de Indiase deelstaat Orissa: ‘daar zijn Hindoes die geweld hebben ontketend tegen Hindoes die zich tot het christendom bekeerd hebben. Maar welk geloof iemand ook heeft, je moet niets met geweld oplossen!’ Hij verwijst hierbij naar de situatie in Suriname, waar Hindoestanen, Javanen, Creolen en Joden naast elkaar leven. ‘Het zijn mijn buurmensen!’ We concluderen dat het gedachtegoed van Gandhi vandaag de dag nog heel relevant is: de weg van geweldloosheid ofwel ahimsa, wat letterlijk ‘niet-slaan’ betekent.

De muziek wordt gestart. Snaarinstrumenten klinken uit de speakers, gevolgd door de hoge stem van een Bollywood zangeres. Verschillende gasten – onder wie leerlingen van de Amsterdamse Dongeschool – treden naar voren om Gandhi traditionele Indiase bloemenkransen, mala’s, om te hangen. Wij vragen de president van de Netherlands India Chamber of Commerce and Trade Ram Lakhina naar de reden om hier een standbeeld voor Gandhi op te richten. ‘Het doel is om bewoners en voorbijgangers te herinneren aan wie Mahatma Gandhi was – in het bijzonder de jeugd. Gandhi liet ons zien hoe we ons door morele kracht kunnen bevrijden van onze onderdrukkers’. Dit wordt even later bevestigd in de toespraak van de Indiase ambassadeur die speciaal uit de hofstad is overgekomen op deze ‘beetje koude namiddag’. ‘Slechts de gedachte aan Gandhi roept een gevoel van kalmte en innerlijke vrede op. De bijdrage van de Mahatma aan de wereld gaat veel verder dan India’s strijd voor onafhankelijkheid. Te worden geslagen en opnieuw te worden geslagen vergt veel meer moed dan te slaan’.

Ram Lakhina (foto door Erik)

Dat zijn mooie woorden – woorden die waardevol blijven, en keer op keer herhaald dienen te worden om hun kracht te bewaren. Toch ervaren wij het als ongemakkelijk om ze te horen uit de mond van de belangrijkste vertegenwoordiger van de Indiase regering in Nederland. Natuurlijk, India heeft de naam de grootste democratie op aarde te zijn, een snel groeiende supereconomie, en substantieel bijdrager aan diverse VN vredesmissies. Tegelijkertijd zijn tot op de dag van vandaag in Kasjmir en de Noordoostelijke deelstaten honderdduizenden (para)militairen gestationeerd die India’s fragiele eenheid moeten bewaren. Mensenrechtenschendingen zijn er aan de orde van de dag, en geweld tegen moslims en christenen kan ongehinderd voortgang vinden. Bovendien worden onderwijs en zorg volgens neoliberale principes steeds onbereikbaarder gemaakt voor de honderden miljoenen mensen die onder de armoedegrens leven.

Tegen welk licht moeten we de Indiase Gandhi herdenking dan zien? In een artikel in de Economic and Political Weekly uit 2005 schrijft de Indiase commentator Tridip Suhrud dat ‘Gandhi’ al lange tijd één van de ontelbare symbolen van de mondiale politieke economie vormt. ‘Als merknaam is zijn herinneringswaarde ongelooflijk en zijn veelzijdigheid superieur aan dat van Amitabh Bachan [een beroemd acteur in Bollywood]; hij kan zout, Apple Macintosh, een sportschool in New York en zelf een politieke partij verkopen’. Echter, ‘We rouwen om ons onvermogen de persoonlijke Gandhi om te zetten in de maatschappelijke Gandhi’. Gandhi’s waarden van geweldloosheid, eenvoud en nabuurschap staan in schril contrast tot de toenemende militarisering en nuclearisering, het consumentisme en de ieder-voor-zich-mentaliteit. Wanneer de Ambassadeur tijdens de volgende Gandhi Jayanti werkelijk satyagraha – letterlijk het ‘vasthouden aan waarheid’ – wil beoefenen, dan zou hij er goed aan doen om deze kloof tussen symbool en daadkracht te benoemen.

Thomas van der Molen is pas afgestudeerd als antropoloog aan de VU. Hij deed onderzoek onder jonge geweldloze dissidenten in de vallei van Kasjmir. Erik van Ommering is promovendus aan de afdeling Sociale en Culturele Antropologie (VU) en doet onderzoek naar de invloed van oorlog op de ontwikkeling van kinderen en de praktijk van vredesonderwijs in Libanon.

Lees meer over Gandhi en Gandhiaans activisme op de website van Thomas, Ambulant Anthropology.

Oproep: Een van de initiatiefnemers van de Gandhi herdenking in Amsterdam zoekt een vrijwilliger om zijn roman te redigeren, welke verhaalt van een Indiaas meisje dat in 1916 werd geronseld om te werken op plantages in Suriname. Belangstelling? Wij brengen je graag met hem in contact! (mail naar standplaatswereld@gmail.com)