Door Martijn Dekker

Martijn Dekker is politiek antropoloog, als promovendus werkzaam aan de Vrije Universiteit en opvarende van de Flotilla-2. Deze bijdrage is eerder gepubliceerd op wijblijvenhier.nl.

Bron: FSW nieuwswebsite

Miriyam Aouragh, die eind jaren negentig afstudeerde bij Sociale en Culturele Antropologie (VU) en onlangs promoveerde aan de UvA, publiceerde vorige maand haar boek ‘Palestine Online. Transnationalism, the Internet and the Construction of Identity’.

Voor de Palestijnse diaspora en de gemeenschappen in ballingschap is internet een belangrijk medium geworden bij de vorming van hun nationale en transnationale Palestijnse identiteit. In haar boek beschouwt Aouragh het internet als een plek en een instrument voor Palestijnse groepen in Palestina, Jordanië en Libanon om met elkaar in contact te komen. Ze onderzoekt hoe zij de internettechnologie gebruiken en welke beperkingen de oorlogssituatie oplegt.

Bovendien kijkt ze hoe de ‘generatie van nieuwe idealen’ zich via hun virtuele activiteiten verzoent met de politiek en zelf bepaalt onder welke soevereiniteit ze vallen. Ze ontwerpen via het internet een nieuw, virtueel ‘Palestijns thuisland’ en krijgen zo de ruimte om het verleden te hervinden, mobiliteitskwesties te overwinnen en sociale veranderingen in te zetten. Het boek bekijkt de getroffenen van het conflict met Israël vanuit een nieuwe invalshoek, waardoor we de relatie tussen electronische media, politiek en nationale identiteit beter leren begrijpen.

Miriyam Aouragh is gepromoveerd aan de Universiteit van Amsterdam en werkt nu aan het Oxford Internet Institute, University of Oxford.

Lees meer over Palestijnen en Israël op Standplaats Wereld.

Door Zakarija Messari en Manu van Kersbergen In Gaza deed zich eind 2008 en begin 2009 een 22 dagen durende oorlog voor. Gaza werd aangevallen en zoals dat vaak met headlines gaat, ook al snel weer vergeten. Zo ook deze koude winter. Oorverdovend stil werd het. Het internationaal publiek keek naar de tragedie die zich afspeelde op het toneel en wandelde in shock de zaal uit. Het heeft niet langer dan een dag geduurd, of Gaza was al weer vergeten. Alsof er niets was gebeurd. Het structurele leed van de mensen in Gaza stopte niet bij het einde van die 22 dagen durende militaire en politieke operatie in 2009.

Integendeel, dit leed werd een  humanitaire ramp als  gevolg van een al jaren durend en dagelijks terugkerend gevecht tegen de bezetting. Op elk vlak van het mens-zijn wordt de Palestijn bedreigt; zowel psychologisch, fysiek, economisch als spiritueel.  Dagelijks worden mensen beschoten, vernederd en geconfronteerd met dood, honger en armoede.

In de valse hoop dat de schrijnende situatie in Gaza snel zou verbeteren en dus één benefietconcert genoeg zou zijn, organiseerden we in 2009 voor het eerst het benefiet “Don’t Forget Gaza”. Het was een succes! Een uitverkocht poppodium WATT in Rotterdam (1200 bezoekers), 5000,- ingezameld geld en tevreden artiesten. Helaas is de situatie voor de Gazanen in de afgelopen twee jaar niet veel veranderd. Dagelijks worden er mensen beschoten en vermoord door een repressief en tot de tanden toe bewapend leger dat aangestuurd wordt door een regering dat geen enkel middel lijkt te schuwen om de onderdrukkingstactieken voort te zetten. Gaza is wat dat betreft een symbolisch stukje grond ter grote van de gemeente Apeldoorn, waar elke denkbare vorm van onderdrukking tot uiting komt.

Daarom zeggen wij: “Gaza mag niet vergeten worden!” Net als dat wij Haïti, Soedan, Rwanda, Bangladesh, Liberia, Kongo en Ivoorkust niet mogen vergeten. Het is voor een ieder van ons als mens zijnde onacceptabel om deze situatie te verzwijgen. De hele wereld zwijgt bij elke overtreding van internationale wetten als het gaat om de Palestijnse kwestie. Elke keer schoffeert Israel het internationaal recht; door Gaza collectief aan te vallen, door haar letterlijk en figuurlijk hermetisch af te sluiten van de wereld; bombardementen uit te voeren op woonwijken, ziekenhuizen, ambulances en scholen. Daar bovenop komen nog de restricties die er voor zorgen dat Gaza niet heropgebouwd kan worden.

In aanloop naar het benefiet in 2009 werd onze organisatie eenzijdig en onwetend verweten terroristen te steunen.  Sindsdien benadrukken we in elk interview dat het benefiet zich als doel stelt om aandacht te genereren voor de humanitaire ramp in Gaza, die naar mijn mening veel te vaak en onterecht gepolitiseerd wordt. Als ik in de jaren ’60, ’70 of  ’80 de leeftijd zou hebben die ik nu heb, dan had ik er ook alles aan gedaan om me uit te spreken tegen het Apartheidsregime in Zuid Afrika. Natuurlijk verplicht niemand mij tot verantwoording, maar er lijkt een tendens in Nederland te zijn die mensen die zich uitspreken over de onderdrukking van het Palestijnse volk automatisch bestempeld als antisemiet.

Voor alle duidelijkheid: “Don’t Forget Gaza” is nooit in het leven geroepen om joden te bashen, desalniettemin ben ik samen met miljoenen andere mensen, waaronder joden, christenen, moslims en atheïsten een fel tegenstander van het soms op het vroegere Zuid Afrika lijkende zionistische apartheidsregime. Laatst las ik weer eens één van Nederland grootste exportproducten “Het Achterhuis”. De volgende alinea greep mij erg aan, zeker als je bedenkt dat het net zo goed anno 2011 geschreven had kunnen zijn door een Palestijns meisje:

 “We zijn er heel sterk aan herinnerd dat wij getekende Joden/Palestijnen zijn, getekend aan een plek, zonder rechten, met duizenden plichten. Wij Joden/Palestijnen mogen ons gevoel niet laten gelden, moeten moedig zijn en sterk, moeten alle ongemakken op ons nemen en niet mopperen, moeten doen wat in onze macht ligt en op God vertrouwen. Eens zal deze verschrikkelijke oorlog toch wel aflopen, eens zullen wij toch weer mensen en niet alleen Joden/Palestijnen zijn!”

Het eerste concert zal plaatsvinden op 22 April in de Petrol te Antwerpen, de andere op 15 Mei in de Melkweg te Amsterdam. Met de benefieten steunen we het Nederlandse initiatief om de blokkade te doorbreken, ofwel de Nederlandse boot die mee zal varen in de Freedom Flotilla 2; een konvooi aan schepen dat vanuit Griekenland koers zet op de kust van Gaza. Aan boord van het schip zullen naast opvarenden ook schoolmaterialen en medicijnen geladen worden. Goederen die hard nodig zijn, gezien de regelmatig platgebombardeerde ziekenhuizen en scholen in Gaza. Wij willen jullie bij deze allemaal uitnodigen om naar de benefietconcerten te komen en Gaza nooit meer te vergeten!

Manu van Kersbergen is radiomaker, rapper en student culturele antropologie op de Vrije Universiteit. De eerdere antropologisch-getinte afleveringen van Spoken gingen over inheemse culturen en diversiteit in de medische wereld, landjepik in Afrika, antropologie en activisme in Israël/Palestina en over de publieke antropologie.

Zie ook de eerdere berichten over het Israëlisch-Palestijns conflict op Standplaats Wereld.

Palestijnse kinderen in Nablus (foto: Rusty Stewart)

Afgelopen zondag zond FunX de tweede aflevering uit van een reeks antropologische verkenningen in het programma Spoken. Deze week onderzocht programmamaker Manu het samengaan van antropologie en activisme aan de hand van het Israëlisch/Palestijns conflict. Voor Standplaats Wereld maakte hij een overzicht van zijn gesprekken met (activistisch) antropologen Anne de Jong en Erella Grassiani:

Door Manu van Kersbergen Iedereen heeft er eigenlijk wel een mening over. Het conflict dat nu al vele decennia duurt in het hart van het Midden Oosten. Bestaat er een toekomst waarin er ooit vrede zal zijn voor zowel de Israëli’s als de Palestijnen? Of is de term ‘vrede’ nu al zo vaak gebruikt m.b.t. Israël en Palestina dat het een lege, nietsbetekenende term is geworden? 

In deze uitzending van Spoken ga ik in gesprek met twee bijzondere vrouwen die zich beiden op geheel eigen wijze inzetten in het verzet tegen de onderdrukking van de Israëlische overheid tegenover de Palestijnen. In het eerste uur ging ik in gesprek met antropologe Anne de Jong, die onlangs nog de toegang tot Israël werd geweigerd, vanwege haar aanwezigheid op de Gaza Freedom Flotilla, een konvooi schepen volgeladen met hulpgoederen die o.a. vanuit Turkije richting de kust van Gaza voerden, maar onderweg op internationale wateren gewelddadig werden tegengehouden door het Israëlische leger.

In het tweede uur sprak ik met de van oorsprong Israëlische antropologe Erella Grassiani. Ze deed onderzoek naar de moraal onder Israëlische soldaten, maar is daarnaast ook oprichter van het kritische platform Gate48, dat zich openlijk uitspreekt tegen de wandaden van de Israëlische regering. In hoeverre gaan antropologie en activisme samen? Luister naar de samenvatting van de gesprekken.

Manu van Kersbergen is radiomaker, rapper en student culturele antropologie op de Vrije Universiteit. Eerder publiceerden we zijn overzicht van de interviews voor de eerste antropologische aflevering van Spoken, met als thema de publieke antropologie.

Zie ook onze eerdere berichten over het Israëlisch-Palestijns conflict, onder meer geschreven door Erella Grassiani.

Foto door Edo Medicks

Door Erella Grassiani De afgelopen tijd staan Israëlische soldaten weer in de spotlight. Van vrienden overal ter wereld kreeg ik berichten toegestuurd over Eden Abergil, de Israëlische soldate die foto’s van zichzelf met haar gebonden Palestijnse gevangenen op Facebook had gezet. Iedereen was ontzet: hoe kon dit lachende meisje zo wreed zijn? Vorige week nog verscheen hierover een stuk van Ina Friedman in Trouw onder de titel ‘Leger krijgt gedragscode er niet ingestampt’. Mijn eerste reactie op het nieuws was: ja, dit is verschrikkelijk. Maar verrassend? Nee.

Tijdens mijn onderzoek naar de moraliteit van Israëlische soldaten in 2006-2007 keek ik naar hoe zulke ‘gewone’ jongens en meisjes zich op zulke manieren kunnen gedragen; lachend op de foto met gevangenen, mensen urenlang vasthouden bij de checkpoint in de stromende regen, Palestijnen uitschelden, slaan en vernederen.

‘Ik kwam erachter dat de bezetting zelf de grote boosdoener was’

Vanuit officiële Israëlische bronnen horen we altijd hetzelfde liedje, zoals ook Friedman schrijft: dit zijn rotte appels, uitzonderingen, zij zullen gestraft worden, enzovoorts. Actiegroepen die de Palestijnse zaak steunen schreeuwen daarentegen moord en brand over de immorele monsters die Israëlische soldaten zijn. Naar mijn mening hadden beide kampen ongelijk en, zoals wij antropologen doen, ik wilde weten wat er nou omging in die soldaten zelf. Waar hielden ze zich mee bezig tijdens hun dagelijkse beslommeringen in de bezette gebieden, leunend tegen een paar zandzakken bij een checkpoint of tijdens nachtelijke arrestaties? Waar ging er in hen om en hoe keken ze bijvoorbeeld naar de Palestijnse ‘ander’?

Zoals ook Yehuda Shaul van de organisatie ‘Breaking the Silence’ zegt in het artikel van Friedman kwam ik erachter dat de bezetting zelf de grote boosdoener was. Ik zag de soldaten politietaken uitvoeren waar ze erg gefrustreerd door raakten, ze stonden uren aaneen in de stromende regen en de brandende zon, sliepen weinig en hadden altijd heimwee naar huis. Niet alleen hun emoties stompten af, ook hun morele kompas raakte steeds meer bekneld waardoor concepten van goed en fout door elkaar heen ging lopen en op een gegeven niet meer in hun vocabulaire voorkwamen.

Het Israëlische leger blijft de nadruk leggen op de ethische code die door de Israëlische ethicus Asa Kasher is geschreven. Inderdaad hadden de soldaten die ik interviewde er wel van gehoord, tijdens hun eerste dagen in het leger toen alles sowieso in een roes aan hen voorbij ging. Sommigen hadden commandanten die bleven hameren op deze code en het belang ervan, maar de meesten hoorden er nooit meer over. En als ook hun directe leidinggevenden Palestijnen uitscholden of spullen stalen uit leegstaande Palestijnse huizen… dan zou dat wel okee zijn. Een commandant vertelde me: ‘ze [de soldaten] hebben er allemaal wel eens van gehoord [de ethische code] en als je echt geluk hebt vervelen ze zich genoeg en gaan ze ‘m ook nog doorlezen’.

‘Foto’s zoals die van Abergil laten een werkelijkheid zien van soldaten die ook voor de rest van Israël niet al te bekend is’

Dus inderdaad liggen Israëlische slaapkamerkasten vol met gestolen spullen en foto’s uit de dienstijd, net als die van Eden Abergil. Vooral deze foto’s laten zien hoe de situatie is genormaliseerd: waar een ander foto’s maakt van vakanties en andere gebeurtenissen die we ons willen herinneren, maken Israëlische soldaten foto’s van hun dienstijd, van de basis, van hun vrienden en, ja, ook van Palestijnen die ze gevangen hebben genomen. Zo ziet hun dienstijd eruit, dit is hun normaliteit.

In het artikel van Friedman wordt gezegd dat de meeste Israëli’s wel weten wat de dienst in de bezette gebieden doet met hun kinderen. Daar ben ik het niet mee eens. De Israëlische maatschappij doet teveel haar best om niet precies te weten wat daar gebeurt. Foto’s zoals die van Abergil laten een werkelijkheid zien van soldaten die ook voor de rest van Israël niet al te bekend is.

Het is maar al te makkelijk om onze afschuw te spuien als we zulke foto’s zien op het internet. Maar zouden we ons in dezelfde situatie bevinden als deze soldaten, dan is het helemaal niet uitgesloten dat we niet zelf thuis zouden komen met dergelijke ‘souvenirs’. Zoals Philip Zimbardo laat zien in zijn boek Het lucifer effect: hoe gewone mensen zich laten verleiden tot het kwaad over het angstaanjagende experiment dat hij in 1971 uitvoerde: binnen de kortste keren kan, onder bepaalde omstandigheden, ons morele kompas richting verliezen.

Als je afgestompt bent door het soort werk dat je doet en door de omstandigheden waarin je dit werk doet, dan heeft een ethische code geen zin, niet in Israel, maar ook niet in Irak of Afghanistan. Categorieën van goed en kwaad vervagen en verschrikking wordt normaliteit. De Israëlische versie van de ethische code is voor het Israëlische leger en de staat dan ook vooral nuttig voor PR doeleinden en om zich te ontdoen van enige verantwoordelijkheid voor het gedrag van de soldaten. Voor de soldaten heeft de code geen plaats binnen hun realiteit.

Erella Grassiani is vorig jaar aan de VU gepromoveerd op haar antropologisch onderzoek naar de moraliteit van Israëlische soldaten. Ze is nu docent kwalitatieve methoden op de Faculteit Sociale Wetenschappen op de VU. Ze schreef hier eerder over ‘de camera als wapen in mensenrechtenactivisme in Israë;/Palestina’.

All photos by Gijs Verbossen

Our Master student Gijs Verbossen conducted field research in the occupied territories of Palestine. He lived in a Palestinian refugee camp in the West Bank, adjacent  to the city of Nablus. He focused on young Palestinian refugees’ experience of Israel’s occupation. In this photo reportage Gijs gives an eye-witness account of a violent encounter between Palestinians and the Israeli army.

From Nablus buses go to all destinations within the West Bank. They do not go across the separation wall, which Israel built on Palestinian land, annexing territory within the West Bank’s borders of 1967. Public buses cannot go inside Israel, because almost no Palestinians have a permit to cross the wall. Jerusalem for them is inaccessible. Foreigners are able to cross the wall, entering Israel. I had an appointment in Jerusalem today, March 20^th. I took the bus from Nablus, passing Ramallah, to Qalandia; one of the largest checkpoints between the West Bank and Israel. The previous days many boys from the refugee camp remarked that today protests would be held throughout the West Bank, especially at the Qalandia checkpoint, because it is a symbol of the Palestinian powerlessness to reach their foreseen capital of East Jerusalem. So I borrowed a camera, and headed for Jerusalem. This is what I saw today. I took these photos because they tell a story, a story larger than merely the event of that day, it is the story of Palestine’s young generation. Nevertheless, keep in mind that the events of today do not happen every day.

On the way from Nablus to Jerusalem you pass at least three checkpoints, that is if the Israeli army did not decide to increase the number of standard checkpoints by so called flying checkpoints. Note, this is all occupied Palestinian territory, and people need to pass these checkpoints also when only traveling between Palestinian cities. This is number one: Huwara.

Checkpoint three: Qalandia. Behind the soldiers is the checking terminal for all people that want to enter into Israel. Only a few Palestinians have permits to cross the wall. Three weeks ago it took me two hours to pass from one side of the wall to the other. Normally there are no soldiers standing here, in front of the terminal, maybe the boys from the camp were right and something is going on.

In front of the Qalandia terminal, I get out of the bus. And indeed, there must be tumult somewhere, because I hear shots. I walk on the road towards the city of Ramallah. On the dirt hill on which the separation wall is built about a dozen soldiers are standing, facing the road where about two-hundred young Palestinian men are gathered, chanting. One of the soldiers takes aim while lying on the ground. At this moment I can only guess, just as the protesters can only guess, whether he is aiming live rounds or rubber coated bullets. Probably, and hopefully, it is the latter.

The little barricade that was initially erected at the end of the street, between the protesters and the army, is slowly growing bigger and car tires are put on fire, reinforcing the Hollywood-like idea of a riot. To me it seems that there is a rather clear safe zone. The boys are not afraid to go towards the soldiers to hurl a stone, yet it is far enough from the soldiers not to be hit directly by a rubber teargas grenade. However, I know that the Israeli army also shoots with metal high velocity teargas grenades and that it uses rubber bullets to disperse crowds, and instances of live rounds killing Palestinians in similar protests are repeatedly reported.

Some of the boys are looking out for my safety. Sharing cigarettes and my broken Arabic easily breaks the initial hesitance towards me. They tell me that the Israeli army is trying to get into the neighborhood surrounding the street. Carefully they take me into a side street, where a group is trying to prevent the soldiers from coming into their neighbourhood. Stones are constantly being thrown, but I have the idea that the Palestinian guys know that they cannot confront the armed Israeli power, because with every sound of a shot the group retreats.

“The boys of the stones,” they were called in the first and the second intifada. They express their anger in every stone they throw. There is excitement with this moment of power. At this moment they are no victims, they claim authority over the army. While, at the same time they know the army can smash their protest at any time. Then, I think, power lies exactly there; in the fact that they continue protesting.

The teargas feels like a thousand bees stinging the lungs, the face feels like it is drenched in acid. A t-shirt tied around the head does not help much. The protest is like a game, with rather clear rules. About two-hundred boys and men gathered in front of the Qalandia checkpoint; teargas grenades and stun grenades are fired and drive them back; when the tear gas clears up, a small group runs forward towards the soldiers to throw some stones; again teargas grenades, stun grenades, and rubber bullets are returned; the gas clears up and the sequence repeats itself, slowly driving the protesting group backwards.

These soldiers just come back from action at the rooftops around the demonstration, they penetrated the neighbourhood. The masked soldier, the second from right, just shot high velocity teargas shells from the rooftop of a shed right in front of my feet, an unmistakeable reminder of the risk involved. Life goes on as usual on the other side of the street, cars are passing as quickly as possible, because they drive through the teargas clouds, and if the gas gets stuck into your car you are in trouble.

I decide to follow an army unit that entered the neighbourhood adjoining the demonstration. I want to know what happens when an army unit enters a neighbourhood, an intimate zone of safety. They tried to climb over a wall, to enter the house behind, probably in order to climb the rooftop and from there disperse the crowd. This exercise is not working out, so they try to kick in the backdoor of the house instead. The lady of the house comes out and screams at them to wait; stena shwai, and reluctantly she opens the door for them. Soldiers regularly enter houses. Imagine what it means when an army unit overrules you in your own house, you loose control over your most intimate space; that of the household.

This is what a sniper looks like when he just entered your shop to climb the roof. For the soldiers this must be like guerrilla warfare, their whole outfit, armament, and coordinated drills show they have been trained to fight a war, while in fact they are controlling a riot. There is a great gap between the war Israeli soldiers get trained for, and the civil control task they finally conduct. This dissonance leads to unnecessary use of armed violence by soldiers and works very provocatively towards Palestinian society, as I observed during my field work.

Ambulances are driving up and down the road, between the protesters and the army, to pick up the wounded. Yet, observing closely, I notice that some of the wounded are not as wounded as the screaming and the ambulance makes them look. It seems that being driven out by the ambulance is a moment of fame, which is cultivated by the bystanders. I am thinking of the analogy of a theatre. The protest is a theatre where victimisation and heroism are on display, carefully choreographed by the protesters and the Israeli army. Nevertheless, the consequences can be very real. I feel tired, it is too late to go to Jerusalem, and probably the Qalandia checkpoint is closed because of the protest anyway, so I go back home, to my ‘brothers’ of the refugee camp.

Gijs Verbossen is a Master’s student in Social and Cultural Anthropology at the VU University Amsterdam. He has completed a Bachelor’s in Interdisciplinary Social Sciences, with a focus on Conflict Studies.

On the Israel-Palestine conflict, see also Erik van Ommering’s ‘Zo dichtbij, zo onbereikbaar: een blik over het beloofde land’ and the posts by Erella Grassiani.

Uitzicht over het beloofde land

Vanaf de top van de heuvel werp ik een blik over het beloofde land, een land dat inmiddels aan zovelen is beloofd en door zovelen wordt opgeëist dat je hoofd ervan tolt. Exemplarisch is de heuvel waarop ik me bevind: hoog uittorenend boven het omringende land verkozen de Byzantijnen deze strategische plaats reeds voor de bouw van een fort. Vervolgens kwamen de Arabieren en later de kruisridders die er een trotse burcht optrokken. Verder vermeldt de gids dat een lokale prins de vesting veroverde in 1138, waarna deze fungeerde als verzetshaard tegen de Ottomanen.

Tegenwoordig bevindt de bewuste heuvel zich in Zuid Libanon, en wappert hoog boven de ruïnes de gele vlag van Hezbollah. Door velen verguisd, door even zovelen toegejuicht, deelt de verzetsbeweging/terroristische organisatie in deze contreien de lakens uit. Dat merk je niet alleen aan de reclameborden die manen tot constante paraatheid en aan de ernstige blikken van martelaren die je aanstaren vanuit de berm, maar ook aan de jongens die je vriendelijk doch nauwlettend in de gaten houden, hun mobieltje in de hand, en aan de geblindeerde auto die je achtervolgt tot je parkeert bij het hooggelegen fort, om na een korte inspectie rechtsomkeert te maken. Juist afgelopen week bestempelde de Hezbollahleider alle buitenlanders in Libanon als potentiële spionnen. Als antropoloog in zo’n omgeving is het een kunst om te manoeuvreren tussen enerzijds de ongeschreven regels van zo’n onbekende macht, en anderzijds een gezonde portie interesse en nieuwsgierigheid naar wat de mensen hier beweegt. Een voortdurend aftasten van signalen uit je omgeving, overwegingen omtrent je eigen veiligheid en die van anderen, en de bescheiden hoop dat jouw aanwezigheid hier wellicht tot iets moois kan leiden.

Martelaars langs de weg

Bovenop de burcht loop ik een groepje jongens tegen het lijf die guerrillaatje lijken te spelen. Uiterst nieuwsgierig vragen ze waar ik vandaan kom en wat ik hier doe. Hilariteit alom wanneer ik ze in mijn beste Arabisch antwoord. En dan de onvermijdelijke vraag: do you hate Israel? Vriend of vijand – een middenweg bestaat er niet, laat staan een neutrale opstelling. Decennia van bezetting en een korte maar heftige ‘zomeroorlog’ in 2006 drukken een zware stempel op het dagelijks leven. De militaire overmacht van de zuiderbuur, de herhaaldelijke vernietiging van huizen en wegen, de dagelijkse dreiging van overvliegende straaljagers, en bovenal de herinnering aan en viering van de martelaren maken kritische reflectie of compromis haast onmogelijk. Vergeven, normaliseren, dat doe je immers alleen met je vrienden, met je medemensen. Om deze groep wordt een scherpe lijn getrokken: als je niet voor ons bent, ben je tegen ons – inderdaad, waar hebben we dat eerder gehoord?

Na een figurantenrol in een foto voor de jongens neem ik plaats op een rots om te verdwalen in overpeinzingen. Sinds mensenheugenis trokken hier mensen rond zoals die herder daar, met de geiten die zo vrolijk de groene heuvel afstuiteren. Er waren geen staten die zichzelf omringden met meterhoge elektrische hekken, mijnenvelden en drones. Nee, men hanteerde allerlei andere middelen om vijanden uit de weg te ruimen – vroeger was niets beter of slechter dan nu. Maar toch; zulke gedachten maken me bewust van de tijdelijkheid van huidige regimes. De impasse die het Midden-Oosten verlamt lijkt zo hopeloos, zo zonder middenweg. Maar verandering is inherent aan samenleven. Vijanden hoeven niet per se vrienden te worden, maar op z’n minst medemensen. Het moet mogelijk zijn om statische vijandbeelden te doorbreken en toe te werken naar normalisering. Als antropoloog probeer ik allereerst te begrijpen hoe vijandbeelden ontstaan en overgedragen worden. Kennis kan namelijk een bron zijn voor verandering!

Ik keer terug in de realiteit en zie de joodse nederzetting in de verte, zo ordelijk in vergelijking met de bouw aan de Libanese kant van de grens. Het beloofde land, zo dichtbij, zo volstrekt onbereikbaar. Ik zeg de wacht gedag en zet koers naar Beiroet. Even maakt de droom van vrede plaats voor de hoop dat de oorlog tenminste vandaag niet uitbreekt. Ook ik ondervind aan den lijve hoe moeilijk het is om je voor te bereiden op vrede wanneer de dagelijkse realiteit daar geen aanleiding toe geeft.

Erik van Ommering is promovendus aan de afdeling Sociale en Culturele Antropologie (VU) en doet onderzoek naar de invloed van oorlog op de ontwikkeling van kinderen en de praktijk van vredesonderwijs in Libanon. Hij schreef eerder over de herdenking van Gandhi.

Foto door Erella Grassiani

Door Erella Grassiani Tussen 3 en 11 januari heeft Stichting gate48 een groep jonge politici en studenten rondgeleid in Israel en de Palestijnse Bezette Gebieden. Het doel van de reis was om deze jonge mensen kennis te laten maken met het conflict vanuit de grassroots. Zij ontmoetten verschillendeIsraëlische en Palestijnse mensenrechten activisten  die zich inzetten tegen de bezetting, zij zagen met eigen ogen wat het effect is van deze bezetting op het dagelijkse leven van de Palestijnen. Ook  bezochten zij een Joodse settlement en een tweetalige school waar Joodse en Arabische kinderen samen respect voor elkaar leerden hebben.  Het was een indrukwekkende reis en over deze indrukken deed de groep dagelijks verslag op onze Volkskrant blog, klik op deze link om meer te leren van hun ervaringen.

Erella Grassiani is antropologe en doceert aan de Faculteit Sociale Wetenschappen bij de afdeling M&T. Tevens is zij medeoprichtster van Stichting gate48, een platform voor kritische Israëli’s in Nederland www.gate48.org. Zij schreef eerder op Standplaatswereld over Morele vervlakking onder Israëlische soldaten en De camera als wapen bij mensenrechtenactivisme in Israël/Palestina. 

Vanzelfsprekend doet haar proefschrift veel stof opwaaien. Als betrokken activiste mengt zij zich in het debat over de bezette gebieden via haar werk. Luister naar een interview met haar op radio 1.

Door Erella Grassiani

Al jarenlang houd ik me bezig met ‘de situatie’ in het Midden Oosten. Als ik in Israel ben ga ik naar demonstraties in Tel Aviv en reis ik naar de bezette gebieden om met andere Israëli’s actie te voeren om solidariteit te tonen met de Palestijnen die vaak erg te lijden hebben onder de bezetting.

De afgelopen tijd viel me een nieuw fenomeen op: alle partijen leggen zoveel mogelijk vast op film. Israëlische mensenrechten activisten filmen de demonstraties tegen de Muur en daarbij de Israëlische soldaten die deze demonstraties vaak hardhandig neerslaan. Palestijnen filmen de misdragingen van de Joodse kolonisten. En on top of that filmt het Israëlische leger iedereen die maar voor hun camera’s loopt om zoveel mogelijk gezichten van demonstranten vast te leggen.

De films gemaakt door Israëlische en Palestijnse burgers en activisten zijn, in tegenstelling tot de films van het leger, bovendien allemaal te vinden op Youtube of elders op het internet. Zo bijvoorbeeld dit filmpje:

Bij stichting gate48 in Amsterdam hebben we besloten om hier wat mee te doen. Want er wordt niet zomaar gefilmd. Het materiaal wordt gebruikt in de rechtbank bij zaken die Palestijnen tegen het leger of kolonisten voeren. Het is bewijsmateriaal dat zij vaak hard nodig hebben binnen een systeem dat zich sowieso tegen hen keert. Israëlische filmers gebruiken het materiaal om de buitenwereld te laten zien wat zich nou echt afspeelt in de bezette gebieden en hoe de Palestijnen daaronder lijden.

Tijdens het evenement Life in Fragments op 12-14 juni in Amsterdam zal een verzameling van filmfragmenten vertoond worden en daarbij zullen activisten en filmmakers aan het woord komen om uitleg te geven op de films en de situatie die zij weergeven. Het publiek in Nederland krijgt zo de kans om een andere kant van het conflict te zien. Een kant die vaak onderbelicht is en die komt vanuit de grassroots, waar ‘gewone’ mensen dagelijks te maken hebben met het conflict. Het geeft een inzichtelijk blik op de werkelijkheid van de Palestijnen en op de activiteiten die door Palestijnse en Israëlische mensenrechtenactivisten worden ontplooid in hun strijd tegen de bezetting.

Erella Grassiani is antropologe en promoveert op 10 juni aan de Vrije Universiteit op haar onderzoek naar de moraliteit van Israëlische soldaten in de bezette Palestijnse gebieden. Zij is ook medeoprichter van stichting gate48-platform voor kritische Israëli’s in Nederland.