Tagarchief: religie

Promotie Daan Beekers: Opvallend veel overeenkomsten tussen jonge christenen en moslims

Overtuigde christenen en moslims in Nederland hebben meer met elkaar gemeen dan vaak wordt gedacht. Dit blijkt uit het proefschrift Kwetsbare vroomheid: het geloofsstreven van jonge moslims en christenen in Nederland (Precarious Piety: Pursuits of Faith among Young Muslims and Christians in the Netherlands) van antropoloog Daan Beekers. Hij promoveert op 1 juli aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Lees verder

Wetenschappers zijn niet altijd genuanceerder over moslims dan populaire media

extremist

door Heleen van der Linden
Hij gaat tegenwoordig door het leven als de man van de glossy Mohammed-magazine, die deze zomer in de winkels ligt. Initiatiefnemer en hoofdredacteur van de Moslimkrant was op 4 mei te gast bij het televisieprogramma Pauw. De Nederlands-Marokkaanse Brahim Bourzik mocht samen met televisiejournalist Tom Kleijn en PVV-dissident Joram van Klaveren (nu VoorNederland, VNL) zijn zegje doen over de schietpartijen in Dallas (Texas, USA). Daar vielen twee doden tijdens een zogenoemde ‘anti-islambijeenkomst’, waar de American Freedom Defense Initiative cartoons van de profeet Mohammed toonde, met een prijzengeld van tienduizend dollar voor de winnaar. PVV-leider Wilders was een van de sprekers. Tijdens de schietpartij had hij het gebouw al verlaten. Wat betreft de toelaatbaarheid van Mohammed-cartoons benadrukte Bourzik meerdere malen dat je het daar niet mee eens hoeft te zijn, maar “het moet wél kunnen”. Een liberaal standpunt? Welnee, zo gingen mensen los op media als Twitter en GeenStijl: Bourzik doet aan “damage-control”.  Kortom, de ‘linkse media’ hadden weer eens een podium gegeven aan de zoveelste islamitische wolf in schaapskleren.

Lees verder

Verzoening in een verdeelde stad: Kota Ambon

De Silo kerk in Kota Ambon

Door Freek Colombijn. Sektarisch geweld kan een stad opdelen in strikt gescheiden wijken, bepaald door religie, etniciteit en sociale klasse. Belfast en Beirut zijn hier bekende, oudere voorbeelden van en korter geleden raakte ook de Indonesische stad Kota Ambon (of Ambon Stad) volledig verdeeld. In Kota Ambon woonden Islamitische en Christelijke inwoners tot eind twintigste eeuw in gemengde wijken. Een klein incident tussen een buschauffeur en zijn passagier vormde in 1999 de directe aanleiding tot vechtpartijen tussen Moslims en Christenen en dezelfde dag sloeg de vlam in de pan. Wederzijds werden bewoners op soms gruwelijke wijze vermoord, en woningen, kerken en moskeeën werden aangevallen en afgebrand. Tweeduizend mensen kwamen om tijdens de gevechten van 1999 tot 2002 (in een stad van ongeveer tweehonderdduizend inwoners in totaal). Over het  waarom van die vechtpartijen wil ik het nu niet hebben, daarvoor verwijs ik naar het boek Communal violence and democratization: Small town wars van Gerry van Klinken (2007). Nu gaat het me alleen om hoe een stad door geweld verdeeld raakte en hoe daarna de bewoners moeizaam proberen de onderlinge contacten te herstellen. Lees verder

Hawar fermané, ‘help, genocide!’

SpW Emine ezidi vluchtelingenDoor Emine Igdi   Hawar is een Koerdisch woord voor schreeuw of noodkreet. Wanneer iemand in een noodsituatie verkeert schreeuwt hij of zij “hawar!” (‘help’). Ferman was oorspronkelijk het officiële bevel van de Ottomaanse Sultan om iets gedaan te krijgen. In het Koerdisch staat ferman echter gelijk aan genocide, bijvoorbeeld verwijzend naar Fermana Ezídiya (de Ezidi genocide) en Fermana Fila (de Armeense genocide).

De laatste weken heb ik geregeld de Hawar! en Fermane! kreten gehoord, geroepen door de Koerden. Hiermee wilden ze aandacht vragen voor de gruwelijke daden van de terroristen die streven naar de inrichting van de zogenaamde Islamitische staat (IS) en die ik in dit artikel ISIS noem.

ISIS heeft in juni 2014 de tweede grootste stad van Irak, Mosul, overgenomen. Het Iraakse leger bood geen weerstand en verliet de stad. ISIS heeft het achtergelaten legermateriaal in beslag genomen. Sommige commandanten van het Iraakse leger en enkele soennitische stammen in Mosul hebben zich bij de ISIS aangesloten. Naast de olievelden die zij reeds in Syrië bezitten, gaf de overname van Mosul ISIS extra veel macht.  Lees verder

Femke Halsema en haar zondes

Femke HalsemaDoor Ibtissam Abaaziz , Miriyam Aouragh en Mariam El Maslouhi. Vanaf 11 mei zendt de NTR de zesdelige documentaire ‘Seks en de Zonde’ uit. Een serie van Femke Halsema en Hassnae Bouazza waarin ‘vrouwen in de islamitische wereld’ aan het woord zullen komen. Femke Halsema toont zich medestander in de strijd voor emancipatie van de islamitische vrouw. Wat de context van die strijd is en hoe vrouwen in Nederland dat op hun eigen diverse manieren interpreteren is heel belangrijk, maar daar zien we niet veel van terug in deze aflevering. Wat we vooral konden zien, is de zoveelste eenzijdige en vooringenomen blik op het thema ‘islam’. Dat is overigens niet vreemd in ons poldermedialandschap waar het traditie is om moslimvrouwen te reduceren tot wat ze al dan niet op hun hoofd dragen.

Halsema zegt in eerste instantie zinnige dingen. Zo begint ze haar relaas dat er in Nederland vooral ‘over’ moslima’s gesproken wordt, dat moslima’s zelf onzichtbaar zijn en dat zij ze daarentegen een stem wil geven. Kortom, deze witte seculiere feministische vrouw biedt wel een podium aan moslima’s. Het klinkt misschien wat maternalistisch, maar och, Rome is ook niet in één dag gebouwd. We moeten deze documentaireserie een kans geven en niet meteen in cynisme vervallen.

Als kijker – vooral Marokkaanse moslima’s om wie het allemaal toch lijkt te draaien – zijn we natuurlijk benieuwd naar de stem van ‘de’ moslima. Maar al gauw lijkt het programma daar niet over te gaan. Uiteraard komt er wel een ‘moslima’ in beeld, maar haar stem horen we nauwelijks. Het is Halsema’s stem die daar steeds –peinzend, vragend, giechelend, verdrietig, en stout- overheen walst. Het programma gaat namelijk vooral over Halsema, die al vanaf de lagere school (toe maar!) een liberale en ideologische opvatting over emancipatie had. Het gaat over Halsema’s atheïstische vrijgevochten opvoeding en, inderdaad zoals ze zelf eerlijk toegeeft, haar vooroordelen. Die worden niet ontkracht zoals verwacht. Integendeel, ze staan centraal in het programma en díe vooroordelen worden nu juist net als meetlat gebruikt om de stemmen van moslima’s in te kaderen. Lees verder

Nieuw digitaal tijdschrift: Religie-in-Cultuur

Hoe is het gesteld met religie in deze tijd? Speelt religie eigenlijk nog wel een rol in de cultuur van moderne samenlevingen? Of  is religie vandaag de dag zoiets als een overblijfsel van oude tijden, een rest die opgeruimd zou moeten worden? Of  is er misschien iets waar van het cliché dat religie ‘terug’ is? Of  is dat andere cliché waar: dat religie  nooit weg is geweest? Immers, in elke cultuur, zijn altijd sporen van religie te vinden, dus ook in ons persoonlijke en sociale leven, in de politiek en in de hoge cultuur. Deze vragen, te omvattend voor één simpel antwoord, vormen de achtergrond van de beschouwingen, essays en artikelen die u voortaan in dit digitale tijdschriftje kunt vinden (inleiding  www.religie-in-cultuur.nl ; redactie Anton van Harskamp en Bart Voorsluis)

spiritDoor Anton van Harskamp  Breng het onderwerp ‘religie en geweld’ ter sprake en er ontstaan discussies, vaak verhitte discussies. Meestal zijn er in het publieke debat en ‘in de academie’ twee partijen of twee ‘scholen’.

In het publieke debat is er aan de ene kant een partij die zelfs al de vraag naar de mogelijke relatie tussen religie en geweld ongepast vindt en die dus verontwaardigd raakt over de suggestie dat religie tot geweld kan leiden. Leden van die partij menen dat religie een spirituele zaak is en simpelweg niet kán leiden tot geweld, omdat het in religie – we ‘beperken’ ons maar tot de wereldgodsdiensten christendom en islam – om gerichtheid op God en uiteindelijk om het goede leven zou gaan. Voor de leden van deze partij is een relatie tussen religie en geweld ondenkbaar. Zij lijken er geen moeite mee te hebben om uit alle zogenaamd religieuze gewelddadigheden, als de oudtestamentische verhalen over veroveringsoorlogen in het Oude Testament, de geweldsretoriek in de Koran, de kruistochten of hedendaagse terroristische aanslagen van moslims, ‘echte’ religie en ‘echt’ geloof weg te verklaren en de gewelddadigheden te herleiden tot ‘historie’ of tot symboliek of tot etnische, economische, of gewoon politieke stammenstrijd. Lees verder

“Antropologie is niet voor bange mensen.” Verslag van het afscheidsseminar van Edien Bartels

foto's Marije Koudstaal

 
foto’s Marije Koudstaal

Door Elizabeth Marteijn, mmv Monique van der Hoef
Een ode aan dr Edien Bartels en 43 jaar onuitputtelijke inzet voor de antropologie aan de VU; daar ging eigenlijk het seminar Brandende kwesties: de relevatie van de antropologie voor de samenleving over. Langzaam druppelen de gasten binnen, familie, collega’s, vrienden en studenten, allen komen zij vrijdagmiddag 15 februari naar het Metropolitan gebouw waar van 14.00 uur tot 18.00 uur het afscheidsseminar van Edien Bartels plaatsvond. Omdat Bartels veel ‘brandende kwesties’ – conflicten met een culturele achtergrond – heeft onderzocht, is dit het thema van het seminar. Drie sprekers uit alle fasen van Bartels’ carrière hielden een voordracht en als kers op de taart legde Bartels het publiek nog eenmaal uit waarom antropologie het laboratorium is voor studie en onderzoek naar de wereld. Lees verder