De schuld van het kapitaal?

DE GESCHIEDENIS VAN ARM EN RIJK OP WERELDSCHAAL Een van de meest in het oog springende wereldproblemen is het grote verschil tussen arm en rijk. Terwijl het Westen een industriële welvaartsmaatschappij heeft ontwikkeld, bieden andere delen van de wereld nog steeds het trieste beeld van economische achterstand en massale armoede. Die achterstand blijkt ook uit een gebrekkige gezondheidszorg en een lage scholingsgraad. In de sociale en culturele antropologie gaat het niet alleen over verschillen in cultuur maar ook over die tegenstelling tussen arm en rijk. Waarom zijn zoveel landen arm en andere rijk?

De schuld van het kapitaal? Lees meer

PVV en historische vergelijking

Antropologen gaan in hun onderzoek sterk uit van vergelijking. Juist daarom kunnen zij een belangrijke bijdrage leveren aan de discussie over de populariteit van de PVV, zoals Ton Zwaan liet zien in zijn opinistuk in de NRC van afgelopen zaterdag. Zwaan is verbonden aan de Afdeling Sociologie en Antropologie van de UvA en het Centrum voor Holocaust en Genocidestudies. Hij heeft jarenlange ervaring met het onderzoeken van nationalisme, genocide en politiek geweld. Zwaan stelt dat de vergelijkingen die in het debat soms worden getrokken tussen de PVV en de opkomst van het fascisme in het Duitsland van de jaren dertig vaak de plank …

PVV en historische vergelijking Lees meer

Wilders en moslims: Islam hoort bij Nederland!

Een derde van de moslims wil emigreren uit Nederland en 36% zegt zeker te gaan emigreren. Dit is een van de uitkomsten van het onderzoek dat Motivaction uitvoerde in opdracht van het tv programma Netwerk. Dat onderzoek, getiteld Meting 29, ‘Moslims over het land van Wilders, gaat niet over remigratie maar over de reactie van moslims op de opkomst van Wilders. Er zijn echter ook andere cijfers. Zo blijkt 76% van de moslims zich thuis te voelen in Nederland en geeft 71% aan dat moslims steeds meer een eigen plek verwerven in onze samenleving. Vrouwen lopen hierin voorop en vooraal jonge …

Wilders en moslims: Islam hoort bij Nederland! Lees meer

Van antropoloog tot activist: of hoe gestolen beelden huiswaarts keerden

Toen antropologe Monica Udvardy in 1999 een conferentie bezocht, maakte schrik en opwinding zich van haar meester toen tijdens een lezing een houten beeld voorbij kwam dat jaren eerder was gestolen van een van haar informanten. Gealarmeerd veerde zij op uit haar stoel en onderbrak antropologe Linda Giles die dia’s liet zien van Afrikaanse voorwerpen met een luid: “Wacht, wacht, ga terug naar de vorige dia”! Het beeld op de dia was afkomstig uit een dorpje vlak bij de Keniaanse kust. De bevolkingsgroepen die daar wonen, maken abstracte houten beelden van overleden leden van een geheim mannelijk genootschap, de Gohu. …

Van antropoloog tot activist: of hoe gestolen beelden huiswaarts keerden Lees meer

Tegen tolerantie

Antropologen zijn bij uitstek in staat om licht te werpen op debatten over integratie en identiteit. Zo bewijst ook collega antropoloog Paul Mepschen (UvA) in een prikkelend betoog tegen “tolerantie” als uitgangspunt van politiek. Hij laat zien hoe het idee dat de Nederlandse identiteit onder meer bepaald zou worden door het ‘tolereren’  van homoseksualiteit, een intolerante houding jegens islamitische Nederlanders in de hand werkt. “Seks”, schrijft Mepschen, “speelt een sleutelrol in het herformuleren van de Nederlandse identiteit en het definiëren van autochtoniteit, van de vraag wie hier wel of niet thuishoort. Van de flamboyante politieke esthetiek van Pim Fortuyn tot …

Tegen tolerantie Lees meer

Van vijand tot vriend of hoe macht werkt?

‘De relatie met Mugabe is hartelijk’, lees ik 9 juni in De Volkskrant terwijl ik in de trein zit. Aan het woord is Morgan Tsvangirai die begin juni op bezoek is in Nederland. Sinds februari 2009 dient hij als minister-president van Zimbabwe onder Mugabe in een regering van nationale eenheid. Hij noemt de relatie met Mugabe productief en legt uit dat ze vriendelijk zijn tegen elkaar. Hoe is het mogelijk dat Tsvangirai dit zegt over de man die hem jarenlang het leven zuur maakte door hem te laten oppakken, molesteren en aanklagen voor hoogverraad?

Van vijand tot vriend of hoe macht werkt? Lees meer

Morele vervlakking onder Israëlische soldaten

Gisteren promoveerde Erella Grassiani op een proefschrift waarin ze processen van ‘moral numbing’  analyseert onder Israelische soldaten die in de bezette gebieden hebben gediend. Haar werk laat zien hoe de omstandigheden waaronder soldaten moeten werken en de context van het leger en de Israelische staat deze processen in de hand werken. Het gaat volgens haar niet om een paar rotte appels die de ethische codes overtreden, maar om structurele omstandigheden waarin een gezond moreel besef langzaam wordt ge-erodeerd. Zij spreekt van een ‘instrumentele moraliteit’: soldaten voelen zich verplicht jegens het leger en hun eigen groep om zich goed te gedragen, …

Morele vervlakking onder Israëlische soldaten Lees meer

Making of: documentary of the release of a Mexican prisoner

So much is happening at our department, that we can’t keep track of it ourselves sometimes. Suddenly, Joan, a PhD student who is doing research on violence,  masculinity and substance abuse in Mexico, was gone to make a documentary about the release of a Mexican prisoner that she had been planning a long time. A report by Joan van Wijk.

Making of: documentary of the release of a Mexican prisoner Lees meer

Superstaatje Europa vs. Natie Nederland

Gisteravond toen ik van de stembus naar huis liep voelde ik de bijzondere sensatie van gestemd te hebben, mijn stem te hebben uitgebracht, een ‘verworven recht’ zoals dat zo mooi heet, dat niet overal vanzelfsprekend is (zoals ook bleek uit de bijdrage van onze Irakese collega Lahay Hussain). Mijn enthousiasme verdampte snel toen de eerste prognoses bekend werden. De opkomst tijdens de Europese verkiezingen is op zijn best magertjes te noemen en de uitslag op zijn minst treurig. De meeste Nederlanders hebben niet de moeite genomen om te gaan stemmen en een aanzienlijk deel van de mensen die wel zijn …

Superstaatje Europa vs. Natie Nederland Lees meer