Het mes op tafel

heilige-identiteitenDoor Thijl Sunier     Waait de harder wordende toon van het publieke en politieke debat over islam in Nederland nu ook over naar de wetenschap? Dat was de vraag die in de NRC gesteld werd naar aanleiding van de publicatie van Heilige Identiteiten van Machteld Zee. De journalisten vroegen een aantal islam wetenschappers in Nederland naar de toon van dat debat. Dit weer naar aanleiding van een interview in het AD met Zee over haar boek en haar proefschrift over sharia-rechtbanken in het Verenigd Koninkrijk. Heilige Identiteiten is een gepopulariseerde versie daarvan.

Het proefschrift gaat over een belangrijke kwestie die aandacht verdient, namelijk over de vraag hoe die rechtbanken functioneren en of er sprake is van huwelijksdwang. Ik ga hier niet haar boek bespreken. Ik heb daar geen ruimte voor, maar ik verwijs ook graag naar de uitstekende bespreking van zowel het proefschrift als de populaire bewerking ervan door Martijn de Koning op zijn blog Closer. Waar het mij om gaat is hoe de resultaten naar buiten komen, wat er blijft hangen en wat de onderzoekster eigenlijk wil. Lees verder

Oekraïne, nationalisme en (anti)democratie: stem niet op 6 april!

Stempas Thijl

Door Thijl Sunier             Op 6 april mogen we in een referendum stemmen over een associatieverdrag van de EU met Oekraïne. Ik ben een voorstander van dit associatie-verdrag, maar mijn advies luidt: ga niet stemmen. Gewoon thuisblijven op die dag. Geen aandacht aan besteden. Normaal zou ik als rechtgeaard democraat nooit oproepen je stem niet te gebruiken, maar in dit geval is dat de enige juiste actie. Nu het er naar uitziet dat de nee-stemmers in de meerderheid zijn, moeten we dus gewoon niet gaan stemmen. Als we met zijn allen geen aandacht besteden aan dit referendum dan zal de opkomst onder de 30% blijven en is het referendum ongeldig. Dat is feitelijk hetzelfde als vóór het associatieverdrag stemmen. Lees verder

What war? Whose war?

Internal changes must come about. © Cindy Cornett Seigle, via creative commons.

By Thijl Sunier            The day after the attacks in Paris, the French President François Hollande declared war to Islamic State. In the Netherlands, Prime Minister Mark Rutte also declared that ‘we are now at war’. Not with Islam, he added.

What bewilders me is that these declarations suggest that we are only now dragged into a conflict we supposedly have no part in. Baffling and indeed cynical. The Taliban, al Qaeda and Islamic State are monsters that the West and Russia have co-created in a decades-long struggle for power, influence and resources. This war has already started a long time ago at the cost of many thousands of innocent victims primarily in the region itself and the West has been involved in this right from the beginning. Lees verder

De maakbaarheidsmythe

Deze blog verschijnt ook op Zaman Vandaag.

16862316202_522f0414b8_z
© Lego Photo mureut, via Flickr Creative Commons

Door Thijl Sunier      Nadat de week ervoor een nationale hysterie uitbrak over de komst van asielzoekers, was het de afgelopen week ook tijd voor reflectie en discussie. Zoals gebruikelijk liep Nederland weer massaal leeg op internet, maar ook in de serieuze dagbladen en bij de talkshows maakte een keur aan ‘deskundigen’ en BN’ers hun opwachting. Het meest opvallend vond ik de megalomane plannenmake-rij die werd gepresenteerd. Hoe grotesker het probleem werd geschetst, hoe ingrijpender en onrealistischer de plannen. De hele samenleving moet op de schop om Nederland te behoeden voor de vloedgolven asielzoekers die het land overspoelen. En ik maar denken dat de maakbaarheid van de samenleving een uitvinding van de ‘linkse multiculti-kerk’ was, althans dat beweert Wakker Nederland altijd. Lees verder

Meten is weten?

Sonny Abesamis, Creative Commons License
Sonny Abesamis, Creative Commons License

Deze blog verscheen eerder op Zaman Vandaag

Thijl Sunier     Politici, opiniemakers, en media houden van cijfers en van duidelijke categorieën. Dat geeft orde en helderheid en suggereert objectiviteit. Ze geven de indruk dat de werkelijkheid in duidelijk van elkaar te onderscheiden categorieën kan worden ingedeeld en dat verschijnselen en gebeurtenissen een eenduidige oorzaak hebben. Grootschalige surveys kunnen dan ook steevast rekenen op voldoende media-aandacht, ook als er serieuze twijfel is over de uitkomsten. We krijgen dan conclusies gepresenteerd zoals ‘15% van de jihadi’s is bereid geweld te gebruiken’, of ‘44% van de moslims vindt het woord van god belangrijker dan de grondwet’, ‘ van alle moslims in Europa vindt 30% dat de doodstraf moet staan op afvalligheid, terwijl 70% van de fundamentalisten bereid is geweld te gebruiken.’

Zo ongeveer verliep de discussie van 22 februari in het programma Buitenhof tussen socioloog Ruud Koopmans en Nourdin el Ouali van de partij NIDA. Koopmans, een voormalige VU-socioloog die tegenwoordig de scepter zwaait in het in Duitsland nogal omstreden Wissenschaftszentrum Berlin für Sozialforschung, is de laatste weken weer volop in het nieuws nu hij zijn oude survey uit 2008 weer uit de mottenballen heeft gehaald waarin hij met ‘harde’ cijfers aantoont dat een groot deel van de moslims in Europa ‘fundamentalistische opvattingen’ heeft. Koopmans presenteert zijn uitkomsten op een alarmistische toon en tovert het ene na het andere percentage uit zijn hoed. El Ouali’s zwakke verweer is dat Koopmans goed onderzoek heeft uitgevoerd, maar dat de interpretatie van zijn uitkomsten te wensen overlaat. Dat is el Ouali niet aan te rekenen; ik zou waarschijnlijk hetzelfde hebben gezegd, maar daar zit dus precies het probleem. Hoezo is dit goed onderzoek en waaruit moet dat blijken?

Lees verder

Misschien toch maar een kopje thee drinken?

marokkaansethee Door Thijl Sunier
Terwijl Europa op zijn kop stond na de aanslagen in Parijs was ik op werkbezoek in Indonesië. Ook daar was de aanslag voorpaginanieuws, maar de roering was niet te vergelijken met de storm die in Europa woedde. Toen ik terugkwam was het stof enigszins neergedaald en kon ik met enige distantie de commentaren tot mij nemen. Mij bekroop al snel een gevoel van déja-vu, maar meer nog was ik geschokt over oppervlakkigheid van het debat (enkele bekende uitzonderingen daargelaten), de neiging elkaar te overschreeuwen of te overtroeven met niets zeggende oneliners (de meest gehoorde op dit moment: ‘niet elke moslim is terrorist, maar elke terrorist is wel moslim’), en het volledig langs elkaar heen praten van de lange rij deskundigen. Ik moet na enkele weken constateren dat wat de analyses betreft we geen millimeter zijn opgeschoten. Niets nieuws onder de zon, geen poging een stap verder te komen. Je kunt de opeenvolging van gebeurtenissen na de aanslagen bijna naadloos vertalen naar de nadagen van de moord op Theo van Gogh tien jaar geleden. Lees verder

On the islamization of a global conflict

By Thijl Sunier Just over a week ago, after a period of relative silence, we could witness the start of another mediated Islam-hype with heated debates, demonstrations and (verbal and physical) violence. The apparent cause this time was the trailer on YouTube of an obscure movie titled “Innocence of Muslims” about the prophet Mohammed. The movie, in which Mohammed is depicted as a violent child molester, a rapist, a con-man and a homosexual, is the product of an obscure anti-Islam activist in the United States. The movie was designed to provoke Muslims deliberately by insulting Mohammed, much in the same way as the mad priest in Florida who burnt the Quran a couple of years ago. After the very-hard-to-find trailer was released, there was a small demonstration in Cairo in which the movie was mentioned along with other grievances against the US. It became a global issue only after an attack on the American embassy in Benghazi in Libya in which the ambassador was killed. Not very surprisingly this aroused strong reactions and a lot of media attention around the world, whereupon the protest spread to other countries. American magazines published grotesque cover images of angry mobs and raging Muslims. The whole circus of Islam critiques was mobilized to express their deep worries about the ‘ever increasing influence of radical Islam across the globe’. Lees verder

Diyanet Rapport: over de islam in Turkije

Turkse hoeder van islam blijft gematigd

Thijl Sunier, hoogleraar op onze afdeling, was nauw betrokken bij een onderzoek over de Islam in Turkije. De uitkomsten tonen aan dat het aantreden van de pro-islamitische politieke partij AKP in Turkije in 2003 er niet toe heeft geleid dat de islamisering van Turkije sindsdien meer wordt gepromoot door het Turkse Directoraat van Godsdienstzaken, Diyanet. Dat is een van de uitkomsten van een onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam en de Universiteit Utrecht, dat op 27 januari bekend is gemaakt. Lees verder

Studiebijeenkomst: religie tussen ‘bonding and bridging’

Foto door Natalie Sap

Op 20 januari organiseert het Onderzoeksnetwerk Religie en Civil Society een studiemiddag over het thema ‘Bonding’ of ‘bridging’? Migranten, religieuze identiteit en civil society. Vanuit onze afdeling schuiven Thijl Sunier (hoogleraar islam in Europese samenlevingen) en oud-medewerker Kim Knibbe aan. Op de website van het onderzoeksnetwerk wordt de middag als volgt beschreven:

De religieuze identiteit van migranten in het westen krijgt de afgelopen jaren veel aandacht. In de publieke discussie staat de vraag centraal welke betekenis religie heeft voor het leven van migranten in het Westen. Sommigen benadrukken dat religie de gelederen in migrantengemeenschappen doet sluiten en een hinderpaal vormt voor hun deelname aan de samenleving. Anderen zien in religie een mogelijke vorm van sociaal kapitaal, dat mensen kan inspireren en motiveren zich te openen voor de samenleving en daarin actief te zijn. Lees verder

Religious Newcomers and the Nation State

Door treviño

Collega Thijl Sunier is, samen met Erik Sengers, redacteur van het nieuw uitgekomen boek Religious Newcomers and the Nation-StatePolitical Culture and Organized Religion in France and the Netherlands (Eburon, 2010). Standplaats Wereld (SW) interviewde Thijl Sunier (TS) naar aanleiding van deze nieuwe publicatie.

SW: Het boek dat jij en Erik Sengers redigeerden stelt zich expliciet ten doel om, in Frankrijk en Nederland, niet alleen de ‘integratie van de moslims’, maar de integratie van religieuze minderheden überhaupt aan de orde te stellen. Wat is de winst van zo’n bredere aanpak?

TS: Het idee voor dit boek is voortgekomen uit een onderzoeksproject waaraan ik heb gewerkt aan de Erasmus universiteit. Ik zat daar bij de afdeling maatschappijgeschiedenis en het uitgangspunt was dat we de positie van religieuze minderheden niet kunnen begrijpen als we daarin niet de ontwikkeling van de natiestaten betrekken waarin die religieuze groepen leven. De werkhypothese was dat de positie van die groepen meer zegt over de typische kenmerken van die natiestaat dan de culturele en religieuze kenmerken van die groepen als zodanig. Anders gezegd: de positie van moslims in het ene land kan wezenlijk verschillen van die in een ander land doordat landen verschillende arrangementen, regelingen en opvattingen hebben over de positie van religieuze groepen. Lees verder

Kritiek op de “kritiek”: een brief van Thijl Sunier aan NRC

foto door Fatoe Inc.

Thijl Sunier Meindert Fennema (NRC 31/8) vindt Wilders’ credo ‘niet voor Ali en Fatima, maar voor Henk en Ingrid’ verwerpelijk omdat het een etnische draai geeft aan de volgens de auteur overigens vaak terechte islamkritiek van Wilders. Islamkritiek en integratie moet je scheiden vindt Fennema, maar hier slaat hij de plank finaal mis. Het zou mooi zijn zo’n onderscheid, maar zoals Fennema het voorstelt is het vooral gratuite retoriek. Zolang de islam wordt beschouwd als een importreligie en de mythe van ‘de’ Nederlandse cultuur overeind blijft en mensen bang worden gemaakt voor wat ‘van buiten’komt, kun je niet met droge ogen beweren dat islamkritiek en integratie niets met elkaar te maken hebben. Dan is islamkritiek gewoon verkapte assimilatiedruk. Lees verder

Antropologisch Kieskompas: integratie niet meer politiek?

Door Thijl Sunier Over minder dan een maand zijn er landelijke verkiezingen in Nederland. In een tijd waarin de partijvaste stemmer langzaam uitsterft, de visionaire politicus een relict uit het verleden is geworden en het politieke klimaat voor een belangrijk deel wordt bepaald door de waan van de dag, is ons politiek kapitaal gereduceerd tot de stemwijzer en het kieskompas. Je stemt niet meer op een bepaalde partij omdat je je verwant voelt met de politieke cultuur van die partij en je politieke idealen bij die partij in goede handen zijn, maar omdat die partij zegt ‘problemen aan te pakken’, het straatje schoon te vegen. De kiezer is een cliënt met eisen. Lees verder

Teveel integratie in onderzoek naar Islam

Door Thijl Sunier
In mijn oratie die ik op 27 november aan de VU uitsprak heb ik ervoor gepleit dat onderzoekers naar de islam in Europa zich minder laten leiden door het integratiedebat en het integratiebeleid van de overheid en vooral een eigen onderzoeksagenda ontwikkelen. Zo noemde ik het onderzoek naar radicalisering als voorbeeld van een nogal doorgeschoten focus op veiligheid, preventie en cultuurbotsing waar een onevenredig groot deel van het onderzoeksgeld onder moslimjongeren heen gaat. Sommige van mijn collega’s verweten mij de onafhankelijkheid en integriteit van onderzoekers ter discussie te stellen. Lees verder

Thijl Sunier in NRC Handelsblad

Foto door dhrenkenstein

Gisteren is een stuk van Thijl Sunier op de opinie-pagina van het NRC Handelsblad geplaatst, met als kop: “Islam-onderzoeker is geen overheidsdienaar; focus op radicalisering miskent de integratie van velen”. Hierin herhaalt hij het pleidooi dat al eerder weergegeven werd op dit weblog: het onderzoek naar Islam zou meer uit moeten gaan van het gegeven dat Moslims een onderdeel zijn van Europa en laten zien hoe hun religiositeit vorm krijgt in het dagelijkse leven, in plaats van zich te richten op de problemen die met radicalisering te maken hebben. Daarnaast vraagt hij meer aandacht voor zaken die door de vernauwde focus van beleidsgestuurd onderzoek te weinig aandacht krijgen: de rol van populaire cultuur en media en nieuwe vormen van Islamitisch leiderschap.

Het stuk in NRC is overgenomen op het weblog van Anja Meulenbelt.

Thijl Sunier wil voorbij integratiedenken

 

Thijl Sunier

Thijl Sunier, sinds vorig jaar op onze afdeling hoogleraar ‘islam in Europese samenlevingen’, houdt op 27 november zijn oratie ‘Voorbij de domesticering van de islam in Europa’. In deze lezing, die gezien kan worden als de ‘maiden speech’ van de nieuwe professor, zal hij vertellen hoe hij zijn leerstoel hoopt in te vullen. Hier geeft hij ons een voorproefje.

Het huidige onderzoek naar de islam in Europa is vrijwel volledig toegesneden op de uitgangspunten van het integratiebeleid van de diverse Europese regeringen. Onderzoekers houden zich bezig met de vraag hoe moslims ingepast moeten worden in de maatschappij. Vanuit beleidsoogpunt mag dit begrijpelijk zijn, onderzoekers naar de vestiging van de islam in Europa moeten niet blindelings deze beleidsprioriteiten volgen, maar hun eigen onderzoeksagenda ontwikkelen. Uitgangspunt moet daarbij zijn dat de meeste moslims geen migranten meer zijn, maar al lang een integraal onderdeel van de Europese samenlevingen uitmaken.

Lees verder