Ayahuasca teaches Europe

Igreja Céu de Maria, na Holanda (Foto de arquivo: Santo Daime)

By Barbara Arisi

The ancient drink ayahuasca or daime is one of the powerful forces that connects the seemingly distant worlds of Amazon and Europe, ‘indigenous’ and ‘metropolitan’. It is born from the encounter and circulation of many traditions such as popular Catholicism, local shamanism and the Afro-Brazilian  pantheon. Forest beings such as the snake, the jaguar and the humming bird coexist in rituals with saints, gods and spirits. The result is a unique and powerful experience for those who humbly surrender to learn what ayahuasca, a beverage prepared with the jagube vine and the leaves of the chacrona, has to teach. Lees verder

Regen op een maandagochtend

door Lysanne Vrooman

Op een maandagochtend in februari word ik wakker. Met de slaap nog in mijn ogen pak ik mijn telefoon om te kijken hoe laat het is. Ondanks dat het net acht uur is, zie ik veel notificaties van Facebook op mijn schermpje staan. De notificaties komen uit de Facebook-groep van de vrijwilligersassociatie (Baobab Experience) waarbij ik nu al zo’n zes weken meeloop en onderzoek doe in Rome. Ik lees de berichten en begrijp dat de politie is langs geweest bij het ‘kamp’ dat is opgezet voor de migranten om in te overnachten. De politie heeft de tenten leeggemaakt, opgeruimd en enkele migranten meegenomen naar het hoofdbureau voor een controle. Er wordt gevraagd of eenieder die beschikbaar is zo snel mogelijk kan komen. Lees verder

Kaaskop in Marokko

DSC_6222Door Edien Bartels en Lenie Brouwer    “Wat nemen Marokkaanse Nederlanders mee op vakantie naar Marokko? Kaas en pindakaas!” Dit vertelt Mohammed Abdel, een Marokkaanse Nederlander uit Rotterdam, enthousiast als we zijn kaasfabriekje bezoeken in Magdahr, een dorpje in het noordoosten van Marokko, tegen de Algerijnse grens. We zijn in dit gebied voor onderzoek naar achtergelaten vrouwen en kinderen en verrast deze man te ontmoeten. Tien jaar geleden heeft hij  voor het eerst bedacht een kaasfabriek op te zetten en inmiddels heeft hij  zijn droom verwezenlijkt. Met een team van zes mensen, waaronder twee remigranten uit Nederland, heeft hij hier de afgelopen jaren  aan gewerkt. En nu is hij nu mede-eigenaar.  Veel Marokkaanse migranten in Nederland zouden graag een eigen bedrijf willen opzetten in Marokko, maar weinigen lukt het. Hiervoor zijn veel redenen te bedenken, zoals het ontbreken van financiële middelen, kennis van het product en van de Marokkaanse bureaucratie. Hij vertegenwoordigt met dit project de discussie over migratie en ontwikkeling: een succesverhaal dus. Lees verder

Auschwitz: Bijna onvoorstelbaar

We were told we would take a nice shower and we would see each other soon again. When I smelled the dead people I knew we would see each other again soon indeed – Onbekend

Door Charlotte Dijkhoff       Op dinsdag 10 januari 2017 begon mijn reis naar Polen. De voornaamste reden om naar dit land te gaan was om Auschwitz te bezoeken. Auschwitz is de grootste verzameling van concentratie- en vernietigingskampen die tijdens de Tweede Wereldoorlog door nazi-Duitsland waren opgezet. Het was een indrukwekkende reis die ik nooit zou vergeten. Een ervaring die een mens niet in de koude kleren gaat zitten. Nog geen tachtig jaar geleden zijn hier miljoenen mensen, merendeels Joden, politieke gevangenen en personen die tot andere etnische minderheden behoorden, om het leven gebracht. Zij stierven door uitputting, overwerk, honger, lijfstraffen, medische experimenten, ziektes of door willekeurige executie. Lees verder

Dreamocracy: vluchtelingen als expert-docenten op middelbare scholen

Door Freek Colombijn    Mijn ouders waren tieners toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak en in de twintig toen Nederland bevrijd werd. Ze hebben aan den lijve ondervonden hoe het is om te leven in een land dat niet meer vrij is. Mijn moeder werkte als koerierster voor het verzet en mijn vader werd te werk gesteld in Duitsland en dook tijdens een verlof in Nederland onder om niet terug te hoeven. Ze hebben hun kinderen zeker niet achtervolgd met verhalen over de oorlog, maar wat wij wel met de paplepel ingegoten kregen was het belang van democratie en vrijheid. Vrijheid is niet vanzelfsprekend, 5 mei is een dag om de vrijheid te vieren (en 4 mei een dag om stil te staan bij de mensen die hun leven verloren in de strijd om de democratie te herstellen). Bij elke verkiezing gingen zij, en ga ik, stemmen: als een recht, maar ook als een plicht en als een voorrecht. Lees verder

Aesthetics or Ethnography? Notes on the Amsterdam Anthropology Lecture Series (AALS)

DSCF1438
Photography by Omar, one of Termeer’s respondents

By Matthias Teeuwen            When one thinks of a Muslim artist in the Netherlands one naturally thinks of someone who, with his or her art, tries to address issues of integration, tensions between Islam and secularism or the clash between Islamic and western society. Because that is what art by Muslims in the Netherlands is supposed to be about. Right?

In last week’s AALS lecture Dr. Bregje Termeer came to talk to us about her dissertation research on artistic strategies of young Muslim artists living in the Netherlands. What she discovered was that these artists did not subscribe to the definition of what art by Muslims is supposed to be. These artists were, as Termeer called it, ‘disengaging culturalism’.

Lees verder

Mijn Griekse vrienden van de Gouden Dageraad

Graffiti in Corfu stad: ‘Gouden Dageraad’ veranderd in ‘Gouden Eieren’ door slechts een aantal streepjes aan te brengen. Een bekende manier om supporters te ondermijnen.

Kostas Brejaart    Mijn onderzoek naar het electoraat van een politieke partij die in zowel de media als in academische kringen omschreven wordt als neonazistisch en fascistisch vindt plaats op het idyllische eiland Corfu, in Griekenland. De ‘Gouden Dageraad’, welke streeft naar een ‘nationalistisch ontwaken’, haalde tijdens de verkiezingen van 2015 op dit eiland rond de 6% van de stemmen, iets onder het landelijk gemiddelde. In heel Griekenland stemden er zo’n 400.000 mensen op deze extreemrechtse, ultranationalistische partij, ondanks dat de partij gelinkt wordt aan geweld tegen immigranten en er al vanaf 2013 een rechtszaak tegen een groot deel van haar parlementsleden gaande is. Lees verder

De Dappermarkt in Amsterdam: ontmoetingsplek en strijdperk

Door Freek Colombijn      Aristoteles roemde de stad al vanwege haar sociale diversiteit en Hannah  Arendt, Jane Jacobs, Richard Sennett en Setha Low zijn slechts een aantal beroemde sociale wetenschappers die met enthousiasme schreven hoe de stad een ontmoetingsplek voor vreemdelingen is. Een mooie plek om te kijken in hoeverre de stad werkelijk een ontmoetingsplaats vormt, is de Dappermarkt. Een deel van het materiaal dat ik hier presenteer is verzameld door een groep scholieren die in november 2016 een onderzoek deed op de Dappermarkt in hun eerste kennismaking met antropologisch veldwerk en een deel heb ik zelf in januari verzameld. Lees verder

Hoger opleidingsniveau migranten leidt amper tot betere arbeidsmarktpositie

0001-1
Omslag Integratie in zicht? -SCP

Door Mehmet Şahin       Het rapport Integratie in zicht, opgesteld door Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), is op 15 December 2016 gepubliceerd. De onder-zoekers van SCP hebben geprobeerd om een kwantitatief beeld te tekenen van de positie van Turkse, Marokkaanse, Suri-naamse en Antilliaanse Nederlanders. Ze hebben acht verschillende integratie-variabelen getoetst. Dit zijn: taal, onder-wijs, werk, wonen en wijken, beeldvorming, criminaliteit, participatie en sociaal-culturele positie. Al deze integratie-terreinen zijn gepresenteerd in tal van cijfers, grafieken en tabellen en zijn uitgedrukt in percentages. Het geheel van al deze cijfers heeft de onderzoekers geholpen om één van de volgende conclusies te trekken: Het opleidingsniveau van de genoemde vier groepen stijgt flink en de beheersing van de Nederlandse taal is ook omhoog gegaan. Toch is er een hardnekkige achterstand op de arbeidsmarkt voor mensen uit deze groepen. Het meest pijnlijke wat de onderzoekers concluderen is dat de emancipatie op de arbeidsmarkt in de afgelopen 15 jaar niet wezenlijk veranderd is. In bepaalde opzichten is het zelfs achteruitgegaan. Zij vermoeden dat Nederlandse taalbeheersing en hogere opleidingsniveaus kennelijk niet voldoende zijn voor deze groep Nederlanders om een baan te vinden. Lees verder

Rennen voor Erdoǧan, Gülen of Atatürk? De politisering van de Istanbul Marathon 2016

istanbulcontestDoor Heleen van der Linden    

Sport verbindt. Toch? Ook als het aan de Nederlandse politiek ligt klopt dat cliché als een bus. “Sport ver-broedert, het schept een gevoel van saam-horigheid en zorgt voor ‘teamspirit’ en onder-ling respect.” Het bevordert niet alleen de gezondheid van mensen, maar ook participatie en sociale samenhang, aldus een citaat en parafrase uit een willekeurig lokaal PvdA-programma. De maatschappelijke ‘opbouwgedachte’ is niet ver te zoeken. Ook de KNVB, de Koninklijke Nederlandse Voetbalbond, stelt in een onderzoek: “Voetbal is het grootste sociale netwerk van ons land. Het draagt bij aan de maatschappelijke thema’s vorming, gezondheid en verbinding.” Volgens sommige deskundigen heeft sport in de hedendaagse wereld zelfs de sociale functie van kerk of religie overgenomen.

Toch denken diverse sportsociologen (en ook anderen) in binnen- en buitenland daar anders over. In veel gevallen is dat wat mij betreft terecht. Sport neemt wellicht in bepaalde gevallen de functie van religie als ‘sociaal cement’ over, maar soms ook haar functie als ‘splijtzwam’. En vaak zijn grenzen tussen de domeinen sport en politiek zelfs totaal zoek. Zelf was ik getuige van de manier waarop de Istanbul Marathon ‘gekaapt’ werd door de politiek en op maatschappelijk niveau voor sommigen een polariserend evenement werd. Lees verder

Ankara’s Long Arm: Notes on the Amsterdam Anthropology Lecture Series (AALS)

aals-sunierBy Matthias Teeuwen            Last Thursday Professor Thijl Sunier gave a lecture on the backlash in the Netherlands of the coup attempt in Turkey in July. The room was packed with students, faculty members and other people interested in the subject. What Sunier particularly succeeded in, was challenging and debunking the assumption that the concern Turkish-Dutch citizens showed with the coup and its consequences was an indication of failed integration on the part of these Turkish-Dutch citizens. Sunier argued that this is not a case of failed integration; instead, this is a case of the complex and transnational interplay between religion, citizenship and politics. Lees verder

Bruggen slaan tussen statushouders en woningcorporatie Rochdale

groepsfoto-presentatie-rochdale

Door Marit Timmerman         ‘Building bridges’. Met deze term heeft Freek Colombijn mij drie jaar geleden tijdens een open dag overtuigd om antropologie te gaan studeren. Nu, drie jaar later, heb ik heb ik de kans gehad om met mijn thesis onderzoek degene te zijn die bruggen bouwt. Van eind april tot midden juli heb ik samen met vijf andere antropologie studenten; Dorenda ten Hoopen, Kirsten van Muijden, Nathalie Pijnaker, Whitley Roefs en Franka Wijers; onderzoek gedaan naar de ervaringen van statushouders in en rond Amsterdam met hun huisvesting, en naar hoe zij hun sociale netwerken, solidariteit, participatie en integratie in de wijk en in de Nederlandse samenleving ervaren.

Lees verder

De dag van Brexit: Stof dat opwaait, stof dat neerdwarrelt en stof tot denken

Suncover
Voorblad van The Sun op 24 juni

Door Rhoda Woets            Op vrijdag 24 juni word ik om 6.00 wakker wanneer mijn telefoon piept. Ik open het bericht van een goede vriendin die al jaren in Engeland woont en geschrokken en met veel uitroeptekens haar ‘lieve mede-Europeanen’ laat weten dat haar geadopteerde vaderland gek is gewor-den. Bekomen van de schrik (leek het niet juist de goede kant op te gaan voordat ik ging slapen?) en geïnstalleerd achter een bureau op de VU is het moeilijk om mijn aandacht bij het werk te houden. Lees verder

Should we all radicalize? Anthropology in times of capitalist crises

A response to the inaugural lecture of Dimitris Dalakoglou, Chair in Social Anthropology at VU University Amsterdam.

Refugee crisis in Europe, via creative commons
Refugee crisis in Europe, via creative commons

By Herbert Ploegman            As Dimitris Dalakoglou argued in his inaugural speech “Anthropology and Infrastructures. From the State to the Commons”, on the 13th of June, “our humanity and our human lives” are truly at stake in the events unfolding at the borders of Europe. He referred in particular to the people trying to cross the Mediterranean while facing extreme risks of drowning, but also to the modified forms of governance in Southern European countries over the years that we understand as crisis. Lees verder

Nog een fijne dag!

Goedemorgen meneer, ik heb hier een brochure voor u
met als titel “Komt er ooit een eind aan pijn en verdriet?”
Mag ik die aan u aanbieden?

Nee, dank u, mevrouw, doet u geen moeite.
Prima, meneer, nog een fijne dag!
U ook, mevrouw!

Wachttoren

Door Peter Versteeg      Handelaren in eeuwige waarheden – wie krijgt ze niet aan de deur? In tijden waarin boodschappen bij voorkeur digitaal gehaald worden, is het opvallend dat het huis-aan-huis evangeliseren nog lang niet verdwenen is. Nog steeds laten vooral de Jehovah’s Getuigen zich op deze manier gelden, bekend van hun Wachttoren en thematische boekjes waarop gelukzalige of ernstig kijkende mensen prijken. De Jehova’s Getuigen maken zich dan ook druk om het einde der tijden en hopen zoveel mogelijk mensen te redden van de ondergang voordat dat einde is aangebroken. Na het horen van de groet van deze vrouw ben ik echter niet meer zo zeker van de ernst van deze boodschap. Als ongelovigen gedoemd zijn om verloren te gaan, hoe prima kan dan mijn beleefde weigering zijn? Hoe fijn is mijn dag wanneer mocht blijken dat juist vandaag de laatste dag is, te laat om nog wroeging te krijgen en naar vergeving op zoek te gaan? Twee dingen vallen hier op: ten eerste, een relativerende houding ten aanzien van hun boodschap lijkt leden van eindtijdbewegingen niet vreemd te zijn. Het is alsof de Getuige een hoofdprijs wil uitreiken maar er genoegen mee neemt dat de potentiële winnaar in plaats van de prijs in ontvangst te nemen vrijwillig onder de tram loopt. Het nieuwe leven als bekeerling, de antwoorden op prangende levensvragen – het zijn opties geworden naast vele andere opties. Ten tweede, het taalgebruik van leden van eindtijdbewegingen voegt zich naar het dwingende onpersoonlijke lingo van de dienstverlenende mens die overal en iedereen een fijne dag toewenst. Dat relativeren en die taal hebben met elkaar te maken. Waar het eeuwig zielenheil een betrekkelijke voorkeur is geworden, daar heeft het ook geen zin meer om bijzondere woorden te gebruiken. Ook al ben ik inderdaad niet op zoek naar een religieuze waarheid, ik vind de relativering van die waarheid een verarming.

Peter Versteeg is universitair docent bij de afdeling Sociale en Culturele Antropologie van de Vrije Universiteit.