Zomaar een ochtend in het veld; een verslag uit Indonesië

SPWFreekfoto
Reclame voor Citraland

Door Freek Colombijn     Een risico van antropologisch veldwerk is dat we soms vergeten hoe sterk we gebonden zijn aan onze eigen ervaringen. We doen intensief onderzoek onder een beperkte groep mensen of in een beperkt gebied en moeten niet te snel op grond daarvan generalisaties maken voor een groter geheel. Aan deze wijsheid werd ik onlangs weer eens herinnerd.

Ik doe al jaren onderzoek naar afval en andere milieuproblemen in Surabaya, de tweede stad van Indonesië met bijna 3 miljoen inwoners. Hoewel ik door een ruim gebied rondtrek, beweeg ik me toch voornamelijk in het oudere deel van de stad. Hoezeer dat deel mijn beeld heeft bepaald, werd ik me weer eens bewust toen ik een paar dagen geleden met de auto de stad verliet. Mijn bestemming was een NGO, waarvan het hoofd me veel zou kunnen vertellen over de vervuiling van de Brantas rivier, die door Surabaya loopt. Ik sprak met hem af op zijn kantoor in Gresik, een plaats die deel uitmaakt van de agglomeratie Surabaya, waar hij een educatief programma voor een schoolklas zou verzorgen. Als deze les afgelopen was, kon ik hem spreken.

Lees verder

Colonial Ruins in Padang

Colonial godown next to railways
Colonial godown next to railways

By Freek Colombijn      The American anthropologist Ann Stoler argues that the ‘ruins of empire’, or ‘imperial debris’, must be studied less as ‘dead matter or remnants of a defunct regime than [in order] to attend to their reappropriations and strategic and active positioning within the politics of the present’ (Stoler 2008: 196). Colonial buildings, and also the selective restoration of them, are often contested by different actors with different interests. Aware of such contestations, Ann Stoler (2008: 201) makes the point that ‘[r]uins are not just found, they are made. They become repositories of public knowledge and new concentrations of public declaration.’ This selective reappropriation and active ruination is demonstrated by the Indonesian city of Padang. Lees verder

De Dappermarkt in Amsterdam: ontmoetingsplek en strijdperk

Door Freek Colombijn      Aristoteles roemde de stad al vanwege haar sociale diversiteit en Hannah  Arendt, Jane Jacobs, Richard Sennett en Setha Low zijn slechts een aantal beroemde sociale wetenschappers die met enthousiasme schreven hoe de stad een ontmoetingsplek voor vreemdelingen is. Een mooie plek om te kijken in hoeverre de stad werkelijk een ontmoetingsplaats vormt, is de Dappermarkt. Een deel van het materiaal dat ik hier presenteer is verzameld door een groep scholieren die in november 2016 een onderzoek deed op de Dappermarkt in hun eerste kennismaking met antropologisch veldwerk en een deel heb ik zelf in januari verzameld. Lees verder

Een beetje zonsverduistering

Door Freek Colombijn      Ik ben op veldwerk in Indonesië en op het moment dat ik dit schrijf praten veel mensen nog na over de totale zonsverduis-tering die vanochtend, 9 maart, plaatsvond. Ik herinner me al te goed de eclips die ik samen met mijn vader en jongste broer in 1999 in Noord Frankrijk zag. Misschien is ‘meemaakte’ een beter woord dan ‘zag’. Het fenomeen is magnifiek door het bijzondere licht, de flonkerende corona en het tot rust komen van de natuur. Als ik van tevoren van de eclips had geweten had ik mijn speciale brilletje uit 1999, dat ik nog steeds bewaar, zo mee kunnen nemen. Dan was ik ook doorgereisd naar het gebied met een totale verduistering, want waar ik nu zit, in Surabaya, is de zon ‘slechts’ voor 80% verduisterd. Lees verder

De terroristische aanslagen in Parijs: wat doen zij met de stad?

Parijs 13nov2015

Door Freek Colombijn       De terroristische aanslagen in Parijs van vrijdag 13 november roepen veel vragen op. Theologen, veiligheidsdeskun-digen, sociologen en anderen zullen allen heel eigen dingen proberen te begrijpen. Als mens word ik door het bloedbad aangegrepen, maar kan ik hier als antropoloog nog wat mee? Of word ik klemgezet door het cultureel relativisme van mijn discipline? “Wie alles begrijpt, zal alles vergeven” schijnt een wijs mens ooit gezegd te hebben, maar ook al wil ik proberen de daders te begrijpen, op dit moment kan ik hen moeilijk vergeven voor wat ze hebben aangericht, niet alleen in Parijs, maar ook voor verstoorde relaties wereldwijd. Lees verder

Ervaringen of aanvaringen met het toerisme? Hmong vrouwen in Vietnam

Hmong women
Hmong vrouwen op Coc Ly markt, Vietnam. © Brian Snelson, via creative commons.

Door Freek Colombijn            Op maandag 5 oktober promoveerde Lê Thị Đan Dung op een onderzoek naar Hmong vrouwen in Vietnam. De Hmong vormen een etnische minderheid in het Vietnamese hoogland. De Vietnamese staat heeft hen erkend als een van de etnische groepen met een interessante cultuur waar toeristen naar toe mogen (en moeten). Aangespoord door de Vietnamese staat en particuliere reisorganisaties trekken inderdaad zowel Vietnamese als buitenlandse toeristen naar het hoogland. De vraag is in hoeverre de Hmong zelf beter worden van het toerisme.

Lê Thị Đan Dung probeert deze vraag voor de Hmong vrouwen te beantwoorden. Zij zitten op minstens twee manieren aan de verkeerde kant van de samenleving. De Hmong zijn een patriarchale samenleving, waarin vrouwen relatief weinig autonomie hebben. Bovendien wordt er op de Hmong en andere etnische minderheden in het hoogland neergekeken door de Kinh, de etnische meerderheid die vooral in het kustland woont en de meeste politieke macht heeft.

Lees verder

Verzoening in een verdeelde stad: Kota Ambon

De Silo kerk in Kota Ambon

Door Freek Colombijn. Sektarisch geweld kan een stad opdelen in strikt gescheiden wijken, bepaald door religie, etniciteit en sociale klasse. Belfast en Beirut zijn hier bekende, oudere voorbeelden van en korter geleden raakte ook de Indonesische stad Kota Ambon (of Ambon Stad) volledig verdeeld. In Kota Ambon woonden Islamitische en Christelijke inwoners tot eind twintigste eeuw in gemengde wijken. Een klein incident tussen een buschauffeur en zijn passagier vormde in 1999 de directe aanleiding tot vechtpartijen tussen Moslims en Christenen en dezelfde dag sloeg de vlam in de pan. Wederzijds werden bewoners op soms gruwelijke wijze vermoord, en woningen, kerken en moskeeën werden aangevallen en afgebrand. Tweeduizend mensen kwamen om tijdens de gevechten van 1999 tot 2002 (in een stad van ongeveer tweehonderdduizend inwoners in totaal). Over het  waarom van die vechtpartijen wil ik het nu niet hebben, daarvoor verwijs ik naar het boek Communal violence and democratization: Small town wars van Gerry van Klinken (2007). Nu gaat het me alleen om hoe een stad door geweld verdeeld raakte en hoe daarna de bewoners moeizaam proberen de onderlinge contacten te herstellen. Lees verder